کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی)

کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی) با تدوین موسی رحیمی، محمدمهدی مخبریان نژاد و رضا رحیمی دهسوری، موضوع تحقیق کیفری را از دریچه‌ی مقررات و تفسیرهای حقوقی بررسی می‌کند. پرسش محوری این کتاب، حدود اختیار مراجع قضایی در احضار، جلب و تحقیق و نسبت این اختیارات با حقوق اشخاص است. انتشارات چتر دانش این کتاب را در مجموعه‌ی گفته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری منتشر کرده است. کنار هم قرارگرفتن مواد قانونی، دیدگاه‌های حقوق‌دانان و تصمیم‌های قضایی، امکان بررسی تفاوت میان مجوز آغاز تحقیق و دلیل اثبات جرم را فراهم می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی)

کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی)، تدوین موسی رحیمی، محمدمهدی مخبریان نژاد و رضا رحیمی دهسوری، جلد سوم از مجموعه‌ی ۲۰ جلدی گفته‌ها در قانون آیین دادرسی کیفری است. تدوین‌کنندگان، مواد قانونی مرتبط با موضوع را مبنای ارائه‌ی مطالب قرار داده‌اند و ذیل مواد، توضیح‌ها و مستندات حقوقی را آورده‌اند. مقدمه، منابع بررسی را در نه دسته معرفی کرده است: شرح و تفسیر مواد قانونی، نظریه‌های شورای نگهبان، اندیشه‌های حقوقی، منابع فقهی، آرای وحدت رویه، آرای شعب دادگاه‌ها و دیوان عالی کشور، نظریه‌های مشورتی دو نهاد حقوقی قضایی و قوانین مرتبط. فصل اول، احضار، جلب و تحقیق از متهم نام دارد و چهار محور احضار و کیفیت ابلاغ، انواع و کیفیت جلب، دستور منع خروج پیش از دسترسی و کیفیت تحقیق را در بر می‌گیرد. این شیوه‌ی تنظیم، مطالعه را از حکم قانون به‌سوی پرسش‌های تفسیری و نمونه‌های اجرای مقررات هدایت می‌کند. خواننده در این مسیر، میان متن ماده، نظر حقوق‌دان و پاسخ مرجع مشورتی تمایز می‌گذارد.
کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی) رابطه‌ی کشف حقیقت و حفظ کرامت اشخاص را به‌عنوان مسئله‌ای اساسی در دادرسی مطرح کرده است. جزئیاتی مانند امضای مقام قضایی بر احضاریه، فاصله‌ی ابلاغ تا زمان حضور و تعیین تکلیف متهم جلب‌شده، در این چارچوب معنا پیدا می‌کنند. مطالب فقط حکم هر ماده را بازگو نمی‌کنند؛ اختلاف برداشت‌ها نیز جای مشخصی دارد. برای نمونه، بحث درباره‌ی سپردن برگ جلب سیار به کفیل یا وثیقه‌گذار، تفاوت میان استدلال یک دیدگاه حقوقی و پاسخ نظریه‌ی مشورتی را نشان می‌دهد. موضوع وکالت نیز به معرفی اصل حق دفاع محدود نمی‌ماند و مسائلی چون تعداد وکلای همراه متهم، وکیل تسخیری و تفاوت وکیل دادگستری با نماینده‌ی حقوقی را در بر می‌گیرد. ارجاع به مقررات آیین دادرسی مدنی در بحث ابلاغ، پیوند میان قواعد رسیدگی کیفری و تشریفات عمومی ابلاغ را روشن می‌کند. حاصل این چینش، آشنایی با پرسش‌هایی است که هنگام اجرای یک ماده پدید می‌آیند؛ پرسش‌هایی که پاسخشان همیشه از خواندن همان ماده به‌تنهایی به دست نمی‌آید.

خلاصه کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی)

کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی) تحقیق کیفری را فرایندی مقید به دلیل، تشریفات و تضمین‌های قانونی معرفی می‌کند. بازپرس برای احضار یا جلب اشخاص به دلیل کافی نیاز دارد و صرف طرح اتهام، جای اثبات جرم را نمی‌گیرد. مباحث ابلاغ نشان می‌دهند که اطلاع‌رسانی قانونی، مقدمه‌ای مؤثر برای ارزیابی عدم حضور و صدور دستور جلب است. مطالب مربوط به جلب نیز حدود اقدام ضابطان، ضرورت مجوز ورود به محل اختفا و مهلت تحویل متهم به مقام قضایی را توضیح می‌دهند. بخش تحقیق، حق همراه‌داشتن وکیل و تکلیف تفهیم این حق را مطرح می‌کند. پیام اصلی این کتاب، پیوند اعتبار رسیدگی با رعایت حقوق اشخاص است: کشف حقیقت، اختیار نامحدود ایجاد نمی‌کند و هر اقدام قضایی باید مبنا و حدود قانونی مشخص داشته باشد.

چرا باید کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مواد قانونی، تفسیرهای حقوقی و نمونه‌های قضایی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.
• مباحث، تفاوت دلیل لازم برای احضار و دلیل اثبات جرم را روشن می‌کنند.
• اختلاف دیدگاه‌ها، زمینه‌ی مقایسه‌ی استدلال‌های حقوقی را فراهم می‌کنند.
• جزئیات ابلاغ، جلب و حق وکیل، شناخت تشریفات تحقیق را گسترش می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب متهم، شاهد و مطلع (دکترین و رویه قضایی) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق که مقررات تحقیقات مقدماتی را مطالعه می‌کنند.
• وکلایی که به مستندات مباحث احضار و جلب نیاز دارند.
• پژوهشگران علاقه‌مند به مقایسه‌ی دکترین حقوقی و رویه‌ی قضایی.