کتاب آنگاه که تفنگ‌ ها شکوفه می‌ کنند

کتاب آنگاه که تفنگ ها شکوفه می کنند (داستانی جذاب از فاجعه‌ی دیر یاسین) نوشته بدیعه النعیمی، زندگی زینب و خانواده‌اش را در روستای دیر یاسین به خاطرات گسسته‌ی زنی در آسایشگاه پیوند می‌زند. زینب در کودکی مشتاق درس‌خواندن و شنیدن خبرهای عموی معلمش است؛ اما خاطره‌ی خانه و عزیزانش در بزرگسالی به سرچشمه‌ی اضطراب و دلتنگی تبدیل می‌شود. این رمان و ترجمه احمد بان پور، رابطه‌ی حافظه، ازدست‌دادن خانه و خشونت را در بستر زندگی مردم فلسطین دنبال می‌کند. انتشارات ضامن آهو این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آنگاه که تفنگ‌ ها شکوفه می‌ کنند

کتاب آنگاه که تفنگ ها شکوفه می کنند نوشته بدیعه النعیمی، رمانی درباره‌ی زندگی مردم دیر یاسین و زخم‌هایی است که خشونت بر خاطره‌ی خانه برجا می‌گذارد. روایت میان دو فضای متضاد حرکت می‌کند: خانه‌ای بزرگ که اعضای خانواده در دیوانیه‌ی آن گرد هم می‌آیند و اتاقی در آسایشگاه که زینب در تنهایی آن گرفتار است. نویسنده زندگی روستا را از خلال کار در باغ، آماده‌کردن غذا، رفت‌وآمد به بازار و رسم‌های ازدواج نشان داده است. شخصیت‌های خانواده نیز جایگاه‌های متفاوتی دارند. پدربزرگ نگهبان پیوندهای خانوادگی است؛ اکرم، عموی معلم، خبرهای بیرون را به خانه می‌آورد؛ ایوب محصولات باغ را برای فروش به قدس می‌برد. زینب میان این آدم‌ها بزرگ می‌شود و کنجکاوی‌اش او را به شنیدن گفت‌وگوهایی می‌کشاند که همیشه برای کودکان در نظر گرفته نشده‌اند. مسائل سیاسی از همین مسیر به فضای خانه وارد می‌شوند. اخبار اداره‌ی فلسطین، مهاجرت و درگیری‌ها در کنار دغدغه‌های معیشتی قرار می‌گیرند. متن این اتفاق‌ها را از منظر خانواده‌ای فلسطینی بازتاب می‌دهد که تعلق به زمین، بخش مهمی از زندگی‌اش است.
کتاب آنگاه که تفنگ ها شکوفه می کنند، در بخش‌های ارائه‌شده، گذشته را به‌ترتیب زمانی پیش می‌برد؛ اما بازگشت‌های مکرر به آسایشگاه این توالی را قطع می‌کنند. حافظه‌ی زینب گاهی جزئیاتی روشن را بازمی‌گرداند و گاهی حتی نام‌ها را از دسترس او دور نگه می‌دارد. نویسنده برای نمایش این وضعیت از تصویرهایی چون آتشفشان، آتش، شب و پنجره استفاده کرده است. طبیعت نیز صرفاً پس‌زمینه‌ی ماجرا نیست. کاکتوس‌ها به پرسشی درباره‌ی دوام‌آوردن و تنهایی تبدیل می‌شوند و درختان و باغ‌ها نشانه‌های تعلق به روستا هستند. در کنار مسئله‌ی خشونت و دوری از خانه، متن محدودیت‌های زندگی دختران و فشار رسم‌های خانوادگی را نیز نشان می‌دهد. خواست زینب برای ادامه‌ی درس و تصمیم بزرگ‌ترها درباره‌ی ازدواج فرزندان، نمونه‌هایی از این تنش‌اند. تجربه‌ی خواندن این رمان از کنار هم قرارگرفتن شادی‌های کوچک، نگرانی‌های جمعی و رنج یادآوری شکل می‌گیرد؛ بدون اینکه زندگی شخصیت‌ها فقط به وقایع سیاسی محدود شود.

خلاصه داستان آنگاه که تفنگ‌ ها شکوفه می‌ کنند

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
زینب در روستای دیر یاسین و در میان خانواده‌ای پرجمعیت بزرگ می‌شود. او به عمویش اکرم که معلم است علاقه دارد و آمدن او را فرصتی برای شنیدن خبرهای یافا و آشنایی با دنیای بیرون می‌داند. دخترک میان درس، مسئولیت‌های خانه، بازی و سفرهای کوتاه به قدس، چیزهایی می‌بیند که همیشه معنایشان را نمی‌فهمد. خبرهای سیاسی نیز آرام‌آرام نگرانی را به جمع خانواده می‌آورند. روایت در فاصله‌ی این خاطرات به زینب در آسایشگاه بازمی‌گردد؛ زنی که برای به‌یادآوردن گذشته و شناختن خود دست‌وپنجه نرم می‌کند. چهره‌های آشنا، صداها و تصویر روستا گاهی در ذهنش جان می‌گیرند؛ اما یادآوری برای او آرامش‌بخش نیست. گذشته‌ی پرجنب‌وجوش و حالِ آکنده از تنهایی، مسئله‌ی خانه و تعلق را به مرکز داستان می‌آورند.

چرا باید کتاب آنگاه که تفنگ‌ ها شکوفه می‌ کنند را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آنگاه که تفنگ ها شکوفه می کنند را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• رمان تأثیر خشونت بر حافظه را از خلال تجربه‌ی زینب نشان می‌دهد.
• جزئیات کار، خوراک و گردهمایی‌ها تصویری از زندگی روزمره‌ی روستا می‌سازند.
• متن رابطه‌ی کنجکاوی کودکانه و آگاهی سیاسی را دنبال می‌کند.
• داستان امکان اندیشیدن به فشار سنت‌های ازدواج و محدودیت‌های دختران را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به رمان‌های تاریخی درباره‌ی فلسطین و زندگی مردم دیر یاسین.
• خوانندگانی که به داستان‌های متمرکز بر حافظه، فقدان و پیامدهای روانی خشونت علاقه دارند.
• مخاطبانی که رابطه‌ی تربیت دختران، سنت‌های ازدواج و پیوندهای خانوادگی برایشان موضوعی قابل‌تأمل است.