کتاب آپیرون (بی نهایت)

کتاب آپیرون (بی نهایت) (ایجاد و انهدام در فلسفه آناکسیماندر) نوشته رادیم ککاندرل و دریک ل. کوپری، مفهوم بی‌کران را در اندیشه‌ی آناکسیماندر بررسی می‌کند؛ مفهومی که با پرسش از خاستگاه جهان و چگونگی پیدایش و نابودی موجودات پیوند دارد. نویسندگان به‌جای پذیرفتن تصویر بی‌کران به‌عنوان مخزنی نامحدود از ماده، احتمال دیگری را بررسی کرده‌اند: طبیعتی که نیروی زاینده‌ی پایان‌ناپذیر دارد. سیدمحمد نقیب این پژوهش فلسفی را ترجمه کرده و انتشارات فلسفه و فرهنگ آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آپیرون (بی نهایت)

کتاب آپیرون (بی نهایت) با عنوان اصلی Apeiron Anaximander on Generation and Destruction پژوهشی تخصصی درباره‌ی یکی از مفاهیم بحث‌برانگیز فلسفه‌ی پیشاسقراطی است. رادیم ککاندرل و دریک ل. کوپری، پرسش از معنای بی‌کران را به مسئله‌ی تفسیر منابع پیوند می‌زنند. آناکسیماندر در گزارش‌های فلسفی، متفکری معرفی می‌شود که اصل موجودات را نه آب یا هوا، بلکه آپیرون دانسته است.

نویسندگان همین صورت‌بندی آشنا را موضوع بررسی قرار می‌دهند. آیا او واقعاً از اصلی مادی سخن گفته است؟ آیا واژه‌ی بی‌کران برای او نام چیزی مستقل بوده یا صفت طبیعت؟ این پرسش‌ها زمینه‌ی بحث درباره‌ی آرخه، به‌معنای اصل یا خاستگاه، و فوزیس، به‌معنای طبیعت، را فراهم می‌کنند. فصل نخست با عنوان آرخه یا علت نخستین به معانی اصل و نقش ارسطو در تفسیر پیشینیان اختصاص دارد. فصل دوم، «آپیرون: فهم اولیه یا مقدماتی از آپیرون»، برداشت‌های مختلف از بی‌کران را کنار هم می‌گذارد.

نویسندگان همچنین مباحثی درباره‌ی ارسطو و تئوفراستوس، زایش و رشد، نیروی حیاتی و پیچیدگی‌های پیدایش طبیعی مطرح کرده‌اند.

کتاب آپیرون (بی نهایت) میان گزارش تاریخی و تفسیر فلسفی فاصله می‌گذارد. نویسندگان توضیح داده‌اند که ارسطو اندیشه‌ی متفکران پیش از خود را در چارچوب علت‌های چهارگانه می‌خواند و عمدتاً جست‌وجوی آنان را معطوف به علت مادی می‌دانست. چنین چارچوبی ممکن است معنای اندیشه‌ی ملطی‌ها را تغییر داده باشد.

کتاب آپیرون (بی نهایت) برداشت‌های مکانی، زمانی و کیفی از بی‌کران را بررسی می‌کند؛ از توده‌ای پایان‌ناپذیر در بیرون جهان تا اصلی نامتعین یا سرچشمه‌ای جاودانه. بحث ریشه‌شناختی واژه نیز نشان می‌دهد که معنای بی‌کران را نباید بی‌درنگ با بی‌نهایت ریاضی یکسان گرفت. تفسیر پیشنهادی نویسندگان، توجه را از ماده‌ای انباشته و بی‌انتها به توان زاینده‌ی طبیعت منتقل می‌کند.

آنان درعین‌حال میان فرضیه‌ی تفسیری و سخن قطعی تفاوت می‌گذارند. تجربه‌ی مطالعه‌ی این پژوهش، دنبال‌کردن استدلال‌هایی است که از سنجش واژه‌ها و مقایسه‌ی نقل‌ها آغاز می‌شوند و به پرسش از نسبت طبیعت، تغییر و ماندگاری می‌رسند. ارجاعات و پانوشت‌های پایان فصل‌ها نیز مسیر پیگیری منابع و مقایسه‌ی دیدگاه‌ها را نشان می‌دهند.

خلاصه کتاب آپیرون (بی نهایت)

کتاب آپیرون (بی نهایت) این ایده را پیش می‌کشد که اصل موردنظر آناکسیماندر شاید نه چیزی جدا از جهان، بلکه طبیعت در مقام نیروی آفریننده و دگرگون‌کننده باشد. نویسندگان ابتدا مفهوم آرخه را بررسی می‌کنند و نشان می‌دهند که برابرگرفتن اصل با ماده‌ی نخستین، وابسته به چارچوب تفسیری ارسطو است.

سپس برداشت‌هایی مانند بی‌کرانی مکانی، نامعینی کیفی، جاودانگی و ذخیره‌ی تمام‌نشدنی مواد جهان را می‌سنجند. فرضیه‌ی محوری، خواندن بی‌کران به‌عنوان صفت طبیعت است؛ طبیعتی که پیدایش و نابودی موجودات در جریان فعالیت زاینده‌ی آن رخ می‌دهد. دغدغه‌ی پژوهش، فهم این توان زاینده بدون تبدیل‌کردن آپیرون به توده‌ای مادی در بیرون کیهان است. نویسندگان اعتبار این برداشت را از مسیر بررسی گزارش‌های باستانی و نقد پیش‌فرض‌های مفسران دنبال می‌کنند.

چرا باید کتاب آپیرون (بی نهایت) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب آپیرون (بی نهایت) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت بی‌کرانی مکانی، جاودانگی و نامعینی کیفی را در تفسیر یک مفهوم فلسفی روشن می‌کند.
• خواننده نقش چارچوب ارسطویی را در شکل‌گیری تصویر رایج از متفکران ملطی بررسی می‌کند.
• این پژوهش امکان سنجش برداشت مادی از اصل جهان در برابر تفسیر طبیعت به‌عنوان نیروی زاینده را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب آپیرون (بی نهایت) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب آپیرون (بی نهایت) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فلسفه‌ی پیشاسقراطی که خواهان بررسی تخصصی اندیشه‌ی آناکسیماندر هستند.
• دانشجویان فلسفه که به نقد منابع و تاریخ مفاهیم توجه دارند.
• خوانندگانی که پرسش از خاستگاه جهان و معنای طبیعت را دنبال می‌کنند.