کتاب الف. لام. میم

کتاب الف. لام. میم نوشته سیدمصطفی سیدحسینی، داستان محبوبه است؛ زنی که همسرش بی‌خبر ناپدید شده اما یاد او از هیچ گوشه‌ی زندگی‌اش کنار نمی‌رود. محبوبه برای تأمین هزینه‌های زندگی خود و دخترش، مونس، در خانه‌ی پروین کار می‌کند. داستان، انتظار را در کنار فقر و مسئولیت مادری قرار داده و نشان می‌دهد که تصمیم‌گرفتن درباره‌ی یک رابطه، وقتی خبری از طرف دیگر نیست، چقدر دشوار می‌شود. نشر سبزان این داستان را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب الف. لام. میم

کتاب الف. لام. میم اثر سیدمصطفی سیدحسینی، داستانی اجتماعی و عاشقانه با محوریت تجربه‌ی زنی است که میان خاطره‌ی همسر و واقعیت نبودن او زندگی می‌کند. محبوبه، راوی اول‌شخص داستان، اتفاق‌ها را از دریچه‌ی احساسات و برداشت‌های خودش بازگو می‌کند. ذهن او پیوسته از کارهای روزانه به گذشته برمی‌گردد؛ گاهی یک صدا، یک حرکت یا شیئی کوچک برای آغاز این جابه‌جایی کافی است.

سیدمصطفی سیدحسینی مرز میان اکنون و خاطره را در بسیاری از صحنه‌ها کم‌رنگ کرده است. محبوبه ممکن است در گرمای پارک نشسته باشد اما سرمای روزی برفی را به یاد بیاورد. این شیوه، غیبت اسماعیل را به حضوری مداوم در ذهن زن تبدیل می‌کند. اسماعیل از خلال گفت‌وگوها و یادهای محبوبه شناخته می‌شود: کارگری که باغبانی می‌کند، شعر می‌خواند و درباره‌ی عشق و تنهایی حرف می‌زند. شخصیت او هم لحظه‌های محبت‌آمیز دارد و هم رفتارهایی که محبوبه را خسته و سردرگم می‌کند. روایت، تصویر او را به یک شوهر مهربان یا مردی بی‌اعتنا محدود نمی‌کند. محبوبه نیز فقط منتظر نیست؛ کار می‌کند، از دخترش مراقبت می‌کند و زیر فشار زندگی، گاهی عصبانی یا کم‌حوصله می‌شود.

کتاب الف. لام. میم، فاصله‌ی طبقاتی را بیشتر از طریق جزئیات نشان می‌دهد تا توضیح‌های کلی. وسایل فرسوده‌ی خانه‌ی محبوبه در برابر اتاق‌ها، حیاط و امکانات خانه‌ی پروین قرار می‌گیرند. مونس، دختر کوچک محبوبه، این فاصله را به‌ شکل دیگری تجربه می‌کند؛ آرزوها، بازی‌ها و توجه او به ظاهر شهره، جنبه‌ای از جهان بزرگ‌ترها را آشکار می‌سازد. پروین و دخترش شهره نیز صرفاً صاحب‌کار محبوبه نیستند. پیشنهادها و قضاوت‌های آن‌ها درباره‌ی ازدواج، مردان و جدایی، تردیدهای او را بیشتر می‌کند.

داستان، گفته‌های این شخصیت‌ها را در کنار خاطرات راوی قرار می‌دهد تا تفاوت تجربه‌ها دیده شود. تصویرهای ادبی در توصیف تن، خانه و خیابان فراوان‌اند؛ اشیا و صداها اغلب صورت احساسات محبوبه را به خود می‌گیرند. تکرار بعضی واژه‌ها نیز خستگی، اضطراب و اشتغال ذهنی او را برجسته می‌سازد. تجربه‌ی خواندن این کتاب بیش از پیگیری یک ناپدیدشدن، همراه‌شدن با ذهن زنی است که برای ادامه‌ی زندگی باید میان دلتنگی، دلخوری و مسئولیت‌هایش جایی برای تصمیم پیدا کند.

خلاصه داستان الف. لام. میم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

محبوبه چندین ماه است که از اسماعیل، همسرش، خبری ندارد. او همراه دخترش مونس روزگار می‌گذراند و برای کسب درآمد، کارهای خانه‌ی پروین را انجام می‌دهد. زندگی روزانه ادامه دارد اما هر اتفاق کوچک، محبوبه را به روزهای حضور اسماعیل برمی‌گرداند؛ روزهایی که محبت، تنگدستی، شوخی و نگرانی کنار هم بودند.

کتاب الف. لام. میم، این انتظار را از میان رفت‌وآمدهای محبوبه، مراقبت از مونس و گفت‌وگوهای او با دیگران دنبال می‌کند. پروین و شهره به او پیشنهاد می‌کنند به جدایی فکر کند. محبوبه نمی‌داند غیبت همسرش را چگونه معنا کند و چه پاسخی برای آینده‌ی دخترش داشته باشد. خاطرات حرف‌های عاشقانه‌ی اسماعیل، تصمیم را دشوارتر می‌کنند. زن میان امید به بازگشت و خشم از رهاشدن گرفتار است؛ حال‌ آنکه تأمین معاش و نیازهای کودک، مجالی برای متوقف‌کردن زندگی باقی نمی‌گذارند.

چرا باید کتاب الف. لام. میم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب الف. لام. میم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• روایت اول‌شخص، فاصله‌ی میان رفتار بیرونی محبوبه و آشفتگی درونی او را نشان می‌دهد.
• داستان، دشواری انتظار بی‌خبر را در پیوند با تأمین معاش و مراقبت از کودک بررسی می‌کند.
• رفت‌وبرگشت میان خاطره و اکنون، نقش یادهای عاشقانه را در قضاوت درباره‌ی رابطه آشکار می‌سازد.

خواندن کتاب الف. لام. میم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• علاقه‌مندان به داستان‌های اجتماعی که بازتاب فقر و فاصله‌ی طبقاتی در روابط انسانی را دنبال می‌کنند.
• خوانندگانی که به داستان‌های عاشقانه درباره‌ی غیبت، انتظار و تردید علاقه دارند.
• مخاطبانی که از روایت‌های اول‌شخص درباره‌ی تجربه‌ی زنان، مسئولیت مادری و کشمکش‌های عاطفی استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب الف. لام. میم

«- خبری ازش نشد؟

- نه خانوم.

- این شوهر توام نوبره. من که از اولم گفتم به پلیس بگو، برو تو بیمارستانها، غیب که نشده. بگردی پیداش می‌کنی.

- کابینت‌ها رم تمیز کنم؟

- آره محبوبه، قربون دستت، پله رو هم باید جارو کنی. من میرم حموم، تلفن زنگ زد گوشی رو بردار.

نشستم روی زمین. سنگ‌های سفید کف آشپزخانه یخ کرده بود. هرم تنم را می‌گرفت. مونس داشت بازی می‌کرد. انگشتش را روی زمین می‌کشید و از خودش صدا در می‌آورد و صدایش بلند می‌شد. بزرگ میشد و به مغزم می‌کوفت.

خانوم راست می‌گفت. شاید بهتر بود به پلیس بگویم، به بیمارستانها سر بزنم. شاید هم کم آورده بودم. شاید هم راست می‌گفت "عاشق گرسنه به یاد چشمای معشوقه‌اش نمی‌افته." آخر کدام گوری رفته‌ای اسماعیل!

کف آشپزخانه را آب گرفتم و جارو کشیدم. کابینت‌های رنگ چوب که دور تا دور آشپزخانه چسبیده بودند را دستمال کشیدم. شیشه پنجره رو به حیاط را تمیز کردم. توی حیاط کسی نبود. استخر وسط حیاط خالی بود. دور تا دور آن را چمن محاصره کرده بود.»