کتاب بانوان شیعه

کتاب بانوان شیعه (جایگاه و نقش فرهنگی و سیاسی بانوان شیعه از عصر امام صادق (ع) تا پایان غیبت صغری) نوشته‌ سعیده رحیمی توسط انتشارات کتاب جمکران منتشر شده است. این اثر با تمرکز بر بازه‌ی تاریخی حساس قرن‌های دوم و سوم هجری، به سراغ نقش‌های دیده‌نشده‌ی زنانی رفته است که در حفظ، انتقال معارف و تثبیت مکتب تشیع اثرگذار بوده‌اند. نویسنده با بررسی اسناد تاریخی، تصویری روشن از حضور اجتماعی، فکری و پایداری این بانوان ترسیم می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بانوان شیعه

کتاب بانوان شیعه نوشته‌ی سعیده رحیمی، اثری در حوزه‌ی تاریخ اسلام است که حضور زنان در تحولات سیاسی و مذهبی تشیع را بررسی می‌کند. نویسنده پژوهش خود را از دوران امامت امام جعفر صادق (ع) آغاز کرده و تا پایان دوره‌ی غیبت صغری پیش برده است، برهه‌ای حدوداً ۲۰۰ ساله که پایه‌های فقه، کلام و تشکیلات ارتباطی امامیه در آن شکل گرفت و با فشارهای گسترده‌ی خلفای عباسی روبه‌رو بود. نویسنده با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی و پژوهش در اسناد تاریخی و کتاب‌های تراجم نشان می‌دهد که زنان در آن عصر صرفاً ناظرانی منفعل نبودند، بلکه کنشگرانی در بطن رویدادها به‌ شمار می‌رفتند. این کتاب با تحلیل بستر اجتماعی و سیاسی این مقطع، جایگاه بانوان را در تعامل مستقیم با امامان معصوم و شبکه‌ی وکالت تبیین می‌کند.

کتاب بانوان شیعه اثر سعیده رحیمی در چهار فصل تنظیم شده است. فصل نخست به کلیات و چارچوب مفهومی اختصاص دارد و وضعیت حاکم بر عصر هریک از امامان آن دوره را واکاوی می‌کند. فصل دوم با عنوان جایگاه‌شناسی بانوان شیعه در جامعه‌ی عصر امامت، به منزلت علمی کنیزان و شأن هویتی مادران معصومان و شاهدان ولادت حجت دوازدهم می‌پردازد. در فصل سوم، یعنی نقش فرهنگی بانوان شیعه، کارکردهای زنان راوی، بانوان صاحب کرسی علم، پاسخ‌گویان به پرسش‌های فقهی و الگوهای تربیت اخلاقی بررسی شده است. درنهایت، فصل چهارم با محوریت نقش سیاسی بانوان، به مباحثی مانند هجرت‌های تمدن‌ساز، احتجاج با حاکمان، مسئولیت وصایت امامان و پنهان‌سازی جان امام غایب در دوران اختناق اختصاص دارد.

خلاصه کتاب بانوان شیعه

کتاب بانوان شیعه نشان می‌دهد که استمرار اندیشه‌ی تشیع و حفظ هویت آن، در کنار مجاهدت‌های علمی امامان، به تلاش پنهان و آشکار زنانی متکی بوده است که در قالب راوی، وصی و حامی عقاید امامیه عمل می‌کردند. این اثر تبیین می‌کند که بانوان خاندان امامت و دیگر زنان شیعه، با روایت دقیق احادیث، پاسخ به پرسش‌های فقهی و کلامی، تأسیس حلقه‌های معرفتی و حتی مهاجرت‌های اثرگذار جغرافیایی مانند ورود به ایران و مصر، در پاسداری از باورها پیش‌گام بودند. در ساحت سیاسی نیز نویسنده شرح می‌دهد که این زنان چگونه با پذیرش وصایت، حضور به‌عنوان شاهدان ولادت امام عصر و انحراف نگاه دستگاه خلافت عباسی از جان ولی خدا، برنامه‌های امنیتی حکومت وقت را بی‌اثر کردند.

چرا باید کتاب بانوان شیعه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب بانوان شیعه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب به‌جای تمرکز بر وقایع صرفاً مردانه، به حضور و کنشگری زنان در جریان‌های دینی تاریخ امامت می‌پردازد.
• این اثر کارنامه‌ی ده‌ها زن راوی حدیث، فقیه و فعال دینی را که در منابع کهن پراکنده مانده بودند، در ساختاری منظم و منسجم گردآوری کرده است.
• این کتاب نشان می‌دهد که چگونه تقیه و کنشگری سیاسی بانوان، تشکیلات شیعه را در دوران‌های سخت اختناق عباسی حفظ کرد.
• این اثر الگوهای تاریخی حضور اجتماعی و علمی زن مسلمان را براساس اسناد معتبر تاریخی بازخوانی می‌کند.

خواندن کتاب بانوان شیعه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بانوان شیعه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویان تاریخ اسلام و تشیع که می‌خواهند با ساختار جامعه‌ی شیعی در سده‌های نخستین آشنا شوند.
• کسانی که به حوزه‌ی مطالعات زنان و بررسی نقش بانوان در سیره و تاریخ پیشوایان دینی علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به مباحث مربوط به عصر غیبت صغری و شبکه‌ی وکالت.
• خوانندگانی که به بررسی هویت تاریخی و الگوهای فعالیت علمی و سیاسی زنان در تمدن اسلامی تمایل دارند.