کتاب چشمان غزه

کتاب چشمان غزه (The Eyes of Gaza)، نوشته پلستیا العقاد و ترجمه لیلا سادات حسینی، روایتی از ۴۵ روزِ نخستِ بمباران غزه است که از یادداشت‌های روزانه، گزارش‌های میدانی و تجربه‌ی شخصی یک خبرنگار جوان شکل گرفته است. نویسنده در این اثر هم ویرانی‌های جنگ را ثبت می‌کند هم از زندگی روزمره، آوارگی، ترس، خانواده، دوستی و تلاش مردم برای ادامه‌ی زندگی می‌گوید. انتشارات امیرکبیر در سال ۱۴۰۴ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چشمان غزه اثر پلستیا العقاد

کتاب چشمان غزه، نوشته‌ی پلستیا العقاد، حاصل تجربه‌ی مستقیم نویسنده در روزهای آغازین جنگ است. العقاد، خبرنگار جوان و دانش‌آموخته‌ی رسانه، پیش از شروع حملات می‌کوشید تصویری متفاوت از غزه و زندگی مردم آن به مخاطبان نشان دهد. با آغاز بمباران‌ها، یادداشت‌های روزانه و گزارش‌های او شکل دیگری پیدا می‌کنند و ثبت لحظه‌هایی که در خانه، خیابان، بیمارستان و پناهگاه می‌گذرد به بخش اصلی زندگی‌اش تبدیل می‌شود. نزدیکی نویسنده به حوادثْ کتاب را به روایتی ملموس از زندگی در میانه‌ی جنگ بدل کرده است.

این کتاب در کنار شرح حملات و ویرانی‌ها، به زندگی شخصی نویسنده و روابط او با مادر، خواهر، مادربزرگ و دوستانش نیز می‌پردازد. کودکان، همسایه‌ها، امدادگران و خانواده‌های آواره در بخش‌های مختلف روایت حضور دارند. در میان ترس و سوگواری، لحظه‌هایی از دوستی، شوخی، نوشیدن چای، مراقبت از یکدیگر و فکرکردن به آینده نیز دیده می‌شود. همین جزئیاتْ روایت را از یک گزارش صرف درباره‌ی جنگ فراتر می‌برد و نشان می‌دهد که زندگی روزمره حتی در سخت‌ترین شرایط در شکل‌های مختلف ادامه می‌یابد.

کتاب چشمان غزه میان گزارش‌نویسی و یادداشت شخصی حرکت می‌کند. پلستیا العقاد گاه یک رویداد را با نگاه خبرنگاری ثبت می‌کند و گاه به خاطره یا احساس شخصی خود بازمی‌گردد. غزه در این کتاب فقط سرزمینی درگیر جنگ نیست؛ خانه‌ای است که آدم‌هایش در میان ترس، فقدان و آوارگی، به روابط، خاطرات و زندگی روزمره‌ی خود چنگ می‌زنند.

خلاصه کتاب چشمان غزه

کتاب چشمان غزه با شروع بمباران‌ها وارد زندگی پلستیا العقاد می‌شود؛ خبرنگاری جوان که در کنار خانواده‌اش تلاش می‌کند از خطر دور بماند و هم‌زمان آنچه را بر مردم غزه می‌گذرد، ثبت کند. جابه‌جایی مداوم، رفتن به خانه‌های ناامن و بیمارستان‌های شلوغ و دیدار با مجروحان و آوارگان بخشی از تجربه‌ی روزانه‌ی اوست.

روایت العقاد به ثبت وقایع جنگ محدود نمی‌ماند. خاطرات زندگی پیش از حمله، رابطه با خانواده و دوستان، دل‌بستگی به خانه و شهر و کشمکش میان ترس شخصی و مسئولیت خبرنگاری نیز در کتاب روایت می‌شوند. این کتاب از زاویه‌ی دید کسی نوشته شده که هم گزارشگر حوادث است هم زندگی خودش مستقیماً تحت‌تأثیر همان حوادث قرار دارد.

چرا باید کتاب چشمان غزه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب چشمان غزه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری شخصی و نزدیک از روزهای نخست بمباران غزه ارائه می‌دهد.
• این روایت تأثیر جنگ بر جزئیات زندگی روزمره را در کنار وقایع بزرگ نشان می‌دهد.
• کتابْ تجربه‌ی خبرنگاری را در شرایطی روایت می‌کند که خبرنگار هم‌زمان با ثبت رویدادها، خود با خطرهای جنگ روبه‌روست.
• نویسنده در کنار مرگ و ویرانی، از همدلی، مراقبت از یکدیگر و تلاش برای حفظ زندگی روزمره سخن می‌گوید.
• ساختار یادداشت‌گونه‌ی کتابْ احساسات و تغییرات لحظه‌ای را منتقل می‌کند.

خواندن کتاب چشمان غزه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب چشمان غزه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که می‌خواهند جنگ غزه را از زاویه‌ی تجربه‌ی شخصی یک خبرنگار جوان دنبال کنند.
• علاقه‌مندان به خاطرات، یادداشت‌های روزانه و روایت‌های مستند از شرایط بحرانی.
• خوانندگانی که به خبرنگاری میدانی و دشواری‌های ثبت وقایع در شرایط جنگی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند در کنار گزارش‌های خبری، با تأثیر جنگ بر زندگی روزمره و روابط انسانی آشنا شوند.
• مخاطبانی که روایت‌های شخصی و جزئی‌نگر درباره‌ی جنگ و آوارگی را دنبال می‌کنند.

درباره پلستیا العقاد

پلستیا العقاد، متولد ۱۰ دسامبر ۲۰۰۱، نویسنده، روزنامه‌نگار و شاعر فلسطینی است که در نوار غزه بزرگ شده است. او تحصیلات خود را در رشته‌ی رسانه‌های نوین و روزنامه‌نگاری در دانشگاه مدیترانه‌ی شرقی در قبرس شمالی ادامه داد و در سال ۲۰۲۲ فارغ‌التحصیل شد. العقاد فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه‌ی منابع انسانی و روزنامه‌نگاری آزاد آغاز کرد و پیش از جنگ غزه، بیشتر در شبکه‌های اجتماعی درباره‌ی سفر و زندگی روزمره محتوا منتشر می‌کرد. با آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳، او به ثبت و انتشار ویدئوهایی از زندگی مردم غزه و شرایط جنگ پرداخت و به‌سرعت در سطح بین‌المللی شناخته شد.

روایت‌های روزانه‌ی او از بمباران، آوارگی و زندگی در شرایط جنگی در رسانه‌های مختلف بازتاب یافت. العقاد در نوامبر ۲۰۲۳ همراه با خانواده‌اش از غزه خارج شد و پس از مدتی به استرالیا رفت. او در سال ۲۰۲۴ بورسیه‌ی یادبود شیرین ابوعاقله را برای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد مطالعات رسانه در دانشگاه آمریکایی بیروت دریافت کرد.

العقاد در کنار روزنامه‌نگاری، شعرسرودن و نویسندگی را نیز دنبال می‌کند و نوشته‌هایی در رسانه‌هایی مانند گاردین منتشر می‌کند. نخستین کتاب او، چشمان غزه، مجموعه‌ای از یادداشت‌های روزانه‌ی او در نخستین هفته‌های جنگ است که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

پلستیا العقاد در سال ۲۰۲۴ در فهرست ۱۰۰ زن بی‌بی‌سی قرار گرفت و جایزه‌ی مدافع حقوق بشر عفو بین‌الملل استرالیا را به‌طور مشترک با چند روزنامه‌نگار فلسطینی دریافت کرد.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

انتشارات مردم‌نگار نیز با ترجمه‌ی سامان رنجبر این کتاب را منتشر کرده است.

بخشی از کتاب چشمان غزه

«می‌دانید همیشه چه چیزی برایم الهام‌بخش است؟ روحیهٔ مردم فلسطین. ما چطور پس از هر داغ، قوی‌تر و حتی مصمم‌تر برای ادامهٔ زندگی و عشق به زندگی هستیم. سال ۲۰۲۱ فکر می‌کردم بدترین روزهای زندگی‌ام را تجربه می‌کنم. ساختمان‌ها و خانه‌ها بمباران می‌شد. حتی خیابان‌ها را هم بمباران کردند تا رسیدن نیروهای امدادی به مجروحین سخت‌تر شود. اما به‌محض اینکه حمله تمام شد، مردم با یک روحیهٔ جمعی شروع کردند به تمیز کردن خیابان‌های غزه. من هم یک جارو برداشتم و به آن‌ها پیوستم. تنها چند هفته بعد، کوچه خیابان‌های غزه مملو بود از فلسطینی‌هایی که علی‌رغم واقعیت تلخ اطرافشان برای زندگی تلاش می‌کردند.»