کتاب موبی دیک

کتاب موبی دیک (Moby-Dick) نوشته هرمان ملویل و ترجمه پرویز داریوش، از همان صفحه‌های آغازین، دریا را فقط یک پس‌زمینه نمی‌بیند؛ بلکه آن را به میدان کشمکش انسان با ترس، وسوسه، سرنوشت و ناشناخته‌ها تبدیل می‌کند. روایت با صدای اسماعیل آغاز می‌شود؛ مردی که برای گریز از ملال و آشوب درونی راهی سفر دریایی می‌شود، اما خیلی زود با جهانی روبه‌رو می‌شود که هم خشن است و هم پررمزوراز. این رمان تحسین‌شده را انتشارات امیرکبیر منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب موبی دیک

کتاب موبی دیک از شناخته‌شده‌ترین آثار هرمان ملویل است؛ رمانی دریایی که ماجرای سفر، شکار وال و زندگی بر عرشه را به بستری برای طرح پرسش‌های بزرگ‌تر تبدیل می‌کند. در این اثر، دریا فقط محل حرکت کشتی نیست، بلکه فضایی است که در آن ترس، میل به تسلط، تنهایی، خشونت و شگفتی در کنار هم قرار می‌گیرند.

کتاب با مقدمه‌ها، نقل‌قول‌ها و اشاره‌های متعدد به وال آغاز می‌شود و نشان می‌دهد که با روایتی صرفاً ماجرایی روبه‌رو نیستیم. هرمان ملویل جهانی می‌سازد که در آن دانش دریانوردی، تجربه‌ی زیسته، تأمل فلسفی و تصویرهای گاه تیره و هولناک درهم می‌آمیزند. راوی با نگاهی دقیق و گاهی طنزآمیز از بندرها، مسافرخانه‌ها، ملاحان و آیین‌های عجیب سفر می‌گوید و به‌تدریج خواننده را وارد فضایی می‌کند که هم واقعی است و هم آکنده از ابهام. حضور شخصیت‌هایی مثل اسماعیل و کویکوئگ نیز از همان آغاز نشان می‌دهد که کتاب به تفاوت آدم‌ها، برخورد فرهنگ‌ها و شکل‌گیری رفاقت در موقعیت‌های نامعمول توجه دارد.

کتاب موبی دیک در کنار روایت سفر دریایی، حال‌وهوایی اندیشناک دارد. متن بارها از سطح حادثه فراتر می‌رود و به درون ذهن شخصیت‌ها، معنای خطر، کشش انسان به‌ سوی ناشناخته و نسبت او با طبیعت سرک می‌کشد. همین ویژگی باعث شده این کتاب فقط داستانی درباره‌ی شکار یک وال نباشد، بلکه تصویری از وسواس، اراده و مرز باریک میان شجاعت و نابودی هم باشد. فضای اثر گاهی خشن و سنگین است و گاهی با شوخی‌های ظریف و مشاهده‌های دقیق سبک می‌شود.

خلاصه داستان موبی دیک

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

اسماعیل، راوی داستان موبی دیک، برای رهایی از ملال و آشفتگی درونی تصمیم می‌گیرد به دریا برود و به‌ عنوان ملاحی ساده سوار کشتی وال‌گیری شود. او پس از رسیدن به نیوبدفورد و آشنایی با کویکوئگ، وارد جهانی می‌شود که قانون‌هایش با خشکی فرق دارد. سفر دریایی کم‌کم از یک ماجرای کاری و پرخطر فراتر می‌رود و به حرکتی بدل می‌شود که در آن شکار وال، ترس از ناشناخته و اراده‌ی انسان به هم گره می‌خورند. 

کتاب در همین مسیر، هم ماجرای سفر را پیش می‌برد و هم لایه‌های فکری و احساسی شخصیت‌ها را آشکار می‌کند.

چرا باید کتاب موبی دیک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب موبی دیک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سفر دریایی را به بستری برای طرح مسئله‌هایی مثل ترس، سرنوشت و میل به غلبه تبدیل می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن، تصویری زنده از زندگی ملاحان، بندرها و فضای کشتی‌های وال‌گیری به دست می‌آورد.
• متن کتاب فقط بر حادثه تکیه ندارد و در کنار ماجرا، تأمل‌های ذهنی و فلسفی هم پیش می‌کشد.
• کتاب نشان می‌دهد که وال در این اثر فقط یک جانور نیست، بلکه به نمادی برای وسواس و ناشناختگی تبدیل می‌شود.

خواندن کتاب موبی دیک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب موبی دیک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های کلاسیک که به فضاهای دریایی و ماجراجویانه گرایش دارند.
• خوانندگانی که از داستان‌های شخصیت‌محور با لایه‌های فکری و تأملی استقبال می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند در کنار روایت سفر، با توصیف‌های دقیق از دریا و زندگی ملاحان همراه شوند.
• مخاطبانی که به داستان‌های مربوط به کشمکش انسان با طبیعت و ناشناخته‌ها علاقه دارند.
• خوانندگانی که از فضاهای تیره، پرتنش و گاه هولناک در ادبیات لذت می‌برند.

درباره هرمان ملویل

هرمان ملویل (Herman Melville) (۱۸۱۹-۱۸۹۱) رمان‌نویس، شاعر و داستان‌کوتاه‌نویس آمریکایی از دوران رنسانس ادبی آمریکا است. او در نیویورک زاده شد و پس از مرگ زودهنگام پدر و مواجهه با تنگناهای مالی، سال‌ها به عنوان ملوان در کشتی‌های تجاری و شکار نهنگ در دریاهای آزاد و اقیانوس آرام روزگار گذراند. تجربیات دست‌اول او از زیست دریایی و تعامل با بومیان جزایر پلی‌نزی، زمینه‌ساز خلق نخستین آثار پرفروش او همچون «تایپی» و «اومو» شد و دستمایه‌ی درون‌مایه‌های فلسفی و اجتماعی عمیقی درباره‌ی قدرت، آزادی، اخلاق و سرنوشت گردید.

بلندپروازی ادبی ملویل در سال ۱۸۵۱ با خلق «موبی‌دیک» تجلی یافت؛ اثری حماسی و چندلایه که اگر چه در زمان حیاتش با بی‌مهری و عدم استقبال روبه‌رو شد و او را به کارمندی گمرک و سرودن شعر سوق داد، اما با آغاز قرن بیستم و بازخوانی مجدد، در زمره‌ی بزرگ‌ترین رمان‌های تاریخ ادبیات جهان جای گرفت. از دیگر آثار او می‌توان به داستان‌های کوتاه «بارتلبی محرر» و «بنیتو سرنو»، منظومه‌ی «کلارل» و رمان کوتاهِ «بیلی باد ملوان» اشاره کرد.

درباره پرویز داریوش

پرویز داریوش (۱۳۷۹-۱۳۰۱) مترجم، نویسنده و شاعر بود. او پس از اتمام تحصیلات در مدرسه‌ی نظام، برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌های ادبیات انگلیسی، روان‌شناسی و فلسفه به ایالات متحده رفت و با بازگشت به کشور در اواخر دهه‌ی بیست، به عنوان مترجم در نهادهای دولتی و محافل ادبی مشغول به کار شد. داریوش که از دوستان نزدیک چهره‌هایی چون جلال آل‌احمد و ایرج افشار بود، نقشی پیشگام و تعیین‌کننده در آشنایی جامعه‌ی ادبی ایران با جریان‌های نوین ادبیات مدرن و کلاسیک جهان ایفا کرد.

کارنامه‌ی ترجمه‌ی او دربرگیرنده‌ی آثار نویسندگان برجسته‌ای چون ویرجینیا وولف («خانم دالووی» و «خیزاب‌ها»)، هرمان هسه («سیذارتا» و «گرترود»)، داستایفسکی («خانم صاحبخانه») و همچنین آثاری از جیمز جویس، ارنست همینگوی، ویلیام فاکنر، جان اشتاین‌بک و آندره ژید است. داریوش علاوه‌بر برگردان متون معتبر ادبی و فلسفی، تألیفاتی چون مجموعه‌شعر «مزامیر» و کتاب یادبود صادق هدایت با عنوان «یاد بیدار» را نیز از خود به جای گذاشت.

اقتباس‌ها از کتاب موبی دیک

یکی از معروف‌ترین اقتباس‌هایی که از رمان موبی دیک شده، مربوط به فیلم جان هیوستون است. فیلم‌نامه‌ی این فیلم که در سال ۱۹۵۶ ساخته شده را رد بردبری نوشته و در آن گریگوری پک و اورسن ولز بازی می‌کردند.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب موبی دیک منتشر شده است؟

• کتاب موبی دیک یا نهنگ بحر، ترجمه‌ی صالح حسینی، نشر نیلوفر
• کتاب موبی دیک، ترجمه‌ی نوشین ابراهیمی، نشر افق
• کتاب نهنگ سفید، ترجمه‌ی محمدرضا جعفری، فرهنگ نشر نو
• کتاب موبی دیک، ترجمه‌ی راضیه ابراهیمی، نشر قدیانی
• کتاب موبی دیک، ترجمه‌ی پروین ادیب، نشر کتاب پارسه
• و...

بخشی از کتاب موبی دیک

«اسماعیل خطابم کنید. سال‌ها پیش (کاری نداریم درست چند سال پیش) از آنجا که چندان یا هیچ پولی در جیب نداشتم و چیز خاصی هم در ساحل مرا جذب نمی‌کرد، اندیشیدم اندکی به کشتی بنشینم و آن قسمت جهان را که آب گرفته به تماشا گیرم. این راهی است که من برای برطرف کردن سودا و تنظیم جریان خون در پیش می‌گیرم. هروقت احساس کنم کامم ناخوش شده، هرگاه ببینم روحم دچار خزان نمناک و بارانی شده، هر موقع ببینم بی‌اراده برابر مرده‌شوی‌خانه ایستاده مرده‌ها را تشییع می‌کنم، و به‌خصوص هروقت خونم چنان به غلیان بیاید که بر من چیره شود و باید به اصول اخلاقی محکمی متوسل شوم تا به این قصد به کوچه نروم که با عزم جزم کلاه مردم را از سرشان بیندازم، در این مواقع به‌نظرم وقت آن شده که هرچه زودتر خود را به دریا برسانم. این به دریا رفتن من جای متوسل شدن به پیشتاب و گلوله است. کاتو در چنین موردی با ایراد نطق فلسفی خود را روی شمشیر می‌افکند، اما من با آرامش به کشتی پناه می‌برم. در این کار هیچ‌چیز بهت‌آوری نیست. تقریباً همهٔ مردم به درجات مختلف، گاه و بیگاه تقریباً همین احساس مرا نسبت به دریا حس می‌کنند، منتها خود خبر ندارند.»