کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم

کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم (از مفهوم تا عمل؛ براساس پژوهشی در دانشگاه فرهنگیان تهران) نوشته فاطمه هداوندی، با تمرکز بر نسبت میان یادگیری، تجربه و بازاندیشی در فرایند معلم‌شدن شکل گرفته است. این کتاب از مفهوم تأمل آغاز می‌کند و به‌تدریج نشان می‌دهد چرا معلم فقط با انباشت اطلاعات پیش نمی‌رود و به نوعی اندیشیدن نیاز دارد که عمل آموزشی را دوباره بسنجد. نویسنده باتکیه‌بر پژوهشی در دانشگاه فرهنگیان تهران، بحث را از سطح تعریف‌های نظری فراتر می‌برد. نشر ندای کارآفرین این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم

کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم نوشته‌ی فاطمه هداوندی به یکی از مسئله‌های مهم آموزش می‌پردازد: اینکه معلم چگونه از تجربه‌های روزمره‌ی تدریس فقط عبور نکند و آن‌ها را به منبعی برای فهم، اصلاح و رشد تبدیل کند. متن از همان ابتدا بر فاصله‌گرفتن از حافظه‌محوری و تکرار صرف اطلاعات تأکید دارد و نشان می‌دهد که آموزش، وقتی به موقعیت‌های واقعی و مسئله‌دار نزدیک می‌شود، به تفکر تأملی نیاز پیدا می‌کند. در این مسیر، نویسنده از دیدگاه‌هایی مانند جان دیویی، شون، کلب و کمبر استفاده کرده است تا روشن کند تأمل فقط فکرکردن پس از عمل نیست، بلکه نوعی بازبینی آگاهانه‌ی باورها، تصمیم‌ها و شیوه‌های مواجهه با مسئله است.

کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم از مفهوم‌پردازی صرف فراتر می‌رود و لایه‌های مختلف این نوع تفکر را توضیح می‌دهد. در فصل‌های کتاب، از سبک‌های یادگیری کلب، ضرورت تأمل در فرایند یادگیری، نسبت تفکر تأملی با تفکر انتقادی و جایگاه آن در آموزش معلم سخن گفته شده است. اثر نشان می‌دهد که تأمل می‌تواند از سطح رفتارهای عادتی و فهم اولیه عبور کند و به مرحله‌ای برسد که فرد فرض‌های پذیرفته‌شده‌ی خود را دوباره بررسی کند. در همین چارچوب، دانشجو معلم نه‌فقط اجراکننده‌ی روش‌های آشنا، بلکه کسی دیده می‌شود که باید تجربه‌ی آموزشی را تحلیل کند، از بازخوردها بیاموزد و در مورد تصمیم‌های خود دوباره بیندیشد.

کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم اثر فاطمه هداوندی همچنین به پیوند میان تأمل، حل مسئله، خودآگاهی، تصمیم‌گیری و رشد حرفه‌ای پرداخته است. فضای اثر بیشتر آموزشی و مفهومی است، اما مثال‌ها و توضیح‌ها آن را به موقعیت‌های واقعی کلاس و فرایند تربیت معلم نزدیک می‌کنند. این اثر هم به تعریف و طبقه‌بندی تفکر تأملی می‌پردازد و هم نشان می‌دهد چرا این مهارت در آموزش امروز، به‌ویژه برای دانشجو معلمان، نقشی جدی دارد.

خلاصه کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم

کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم با این پرسش آغاز می‌کند که چرا آموزش با تکرار اطلاعات و حفظ‌کردن به نتیجه‌ی مطلوب نمی‌رسد، سپس مفهوم تفکر تأملی را توضیح می‌دهد و آن را به‌عنوان فرایندی معرفی می‌کند که در آن فرد تجربه‌های خود را بررسی می‌کند، به باورها و تصمیم‌هایش برمی‌گردد و برای عمل بعدی مسیر دقیق‌تری می‌سازد. نویسنده در ادامه، سطوح مختلف تأمل را از رفتار عادتی تا تأمل انتقادی شرح می‌دهد و نسبت آن را با یادگیری، سبک‌های شناختی، تفکر انتقادی و تربیت معلم نشان می‌دهد. بخش مهمی از کتاب نیز به این موضوع اختصاص دارد که دانشجو معلمان چگونه می‌توانند از تأمل برای بهبود تدریس، شناخت بهتر موقعیت‌های آموزشی و رشد حرفه‌ای استفاده کنند.

چرا باید کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفهوم تفکر تأملی را از تعریف‌های کلی فراتر می‌برد و سطوح و مؤلفه‌های آن را روشن می‌کند.
• متن نشان می‌دهد چرا در آموزش، فقط دانستن محتوا کافی نیست و بازاندیشی در تجربه‌ی تدریس اهمیت دارد.
• خواننده با پیوند میان تأمل، یادگیری تجربی، حل مسئله و تفکر انتقادی آشنا می‌شود.
• کتاب جایگاه تفکر تأملی را در تربیت معلم و رشد حرفه‌ای دانشجو معلمان به‌صورت مشخص توضیح می‌دهد.
• بحث‌های اثر به موقعیت‌های واقعی آموزشی نزدیک است و فقط در سطح تعریف‌های انتزاعی باقی نمی‌ماند.
• کتاب برای فهم تفاوت میان عمل عادتی، فهم، تأمل و تأمل انتقادی چارچوب روشنی ارائه می‌دهد.

خواندن کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تفکر تاملی (رفلکشن) در تربیت معلم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجو معلمانی که می‌خواهند تجربه‌های آموزشی خود را دقیق‌تر بررسی کنند.
• معلمانی که با مسئله‌ی تکرار روش‌های ثابت در کلاس روبه‌رو هستند و به بازبینی عمل خود نیاز دارند.
• خوانندگانی که به موضوع یادگیری، سبک‌های یادگیری و نسبت آن‌ها با تفکر علاقه دارند.
• پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌ی علوم تربیتی که درمورد تأمل، تفکر انتقادی و آموزش معلم مطالعه می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی نقش خودآگاهی و بازاندیشی در تصمیم‌های آموزشی بیشتر بدانند.