کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان

کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان نوشته سامان حاتم راد و مریم امینی است و انتشارات نور علم آن را منتشر کرده است. این اثر اقتصاد را فقط مجموعه‌ای از مدل‌ها و معادله‌ها نمی‌بیند، بلکه آن را شیوه‌ای برای دیدن و سامان‌دادن جهان اجتماعی بررسی می‌کند؛ جایی که مفاهیمی مثل عقلانیت، پول، ریسک، اعتبار و انتخاب، فقط ابزار توضیح نیستند و در ساختن واقعیت روزمره هم نقش دارند. نویسندگان از خلال سه محور عقلانیت، پول و استیلا نشان می‌دهند چگونه زبان عدد و محاسبه بر فهم انسان از خود و جامعه اثر می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان

کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان نوشته سامان حاتم راد و مریم امینی، به سراغ این پرسش رفته است که اقتصاد مدرن چگونه از یک دانش توصیفی فراتر می‌رود و به دستگاهی برای صورت‌بندی جهان تبدیل می‌شود. متن کتاب از همان آغاز روشن می‌کند که موضوع فقط بازار، قیمت یا مبادله نیست؛ بلکه مسئله این است که اقتصاد چگونه پدیده‌هایی مثل بیکاری، بدهی، ریسک، رفاه و انتخاب را به زبان عدد، شاخص و محاسبه ترجمه می‌کند. نویسندگان در این مسیر از بحث‌هایی مثل تبار عینیت اقتصادی، پنهان‌شدن داوری‌های ارزشی در مدل‌ها و نسبت میان دانش و قدرت استفاده کرده‌اند تا نشان دهند بی‌طرفی ظاهری اقتصاد چگونه ساخته می‌شود.
کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان در 3 بخش اصلی تنظیم شده است: عقلانیت، پول و استیلا. در فصل نخست، بحث‌هایی مثل ساختن بیکار، ساختن خوش‌حساب، ساختن ریسک و تحلیل هزینه-فایده، اقتصاد را به‌عنوان ماشینی برای رؤیت، ترجمه و تربیت بررسی می‌کنند. فصل دوم پول را فقط ابزار مبادله نمی‌داند و آن را به‌مثابه رابطه، حافظه، وعده، سنجش و معماری اجتماعی می‌خواند. در فصل سوم نیز موضوع‌هایی مثل کنترل بدون مرکز، معماری انتخاب، آزادی مصرف‌کننده، قرارداد آزاد، سوژه‌ی رقابتی و درونی‌سازی سلطه مطرح می‌شوند. فضای کلی اثر بیشتر بر این ایده استوار است که اقتصاد نه‌فقط واقعیت را بازنمایی می‌کند، بلکه در ساختن سوژه‌ی محاسبه‌گر و جهان قابل‌اداره هم سهم دارد. همین زاویه باعث شده این کتاب بیشتر از آنکه صرفاً درباره‌ی مفاهیم اقتصادی باشد، درباره‌ی شیوه‌ی اثرگذاری آن مفاهیم بر زندگی اجتماعی و فهم انسان از آزادی، انتخاب و ارزش سخن بگوید.

خلاصه کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان

کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان از این نقطه شروع می‌کند که اقتصاد مدرن فقط درباره‌ی کمیابی و مبادله حرف نمی‌زند، بلکه جهان را در قالب‌هایی خاص قابل‌دیدن و قابل‌محاسبه می‌سازد. نویسندگان در بخش نخست نشان می‌دهند چگونه مفاهیمی مثل عقلانیت، کارایی، رفاه و ریسک، همراه با مدل‌ها و شاخص‌ها، نوعی تصویر خاص از انسان و تصمیم‌گیری تولید می‌کنند. سپس در بخش پول، پول از سطح یک ابزار ساده بالاتر می‌رود و به‌عنوان رابطه‌ای اجتماعی، سازوکار سنجش و وسیله‌ای برای شکل‌دادن به بدهی، اعتبار و ارزش بررسی می‌شود. بخش پایانی نیز به این می‌پردازد که چگونه انتخاب، آزادی، بدهی، رتبه‌بندی و محاسبه، شکل‌های تازه‌ای از کنترل و انطباق را در زندگی فردی و جمعی پدید می‌آورند.

چرا باید کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد مفاهیم اقتصادی فقط ابزار تحلیل نیستند و در شکل‌دادن به واقعیت اجتماعی هم نقش دارند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نسبت میان عدد، شاخص، مدل و قدرت را دقیق‌تر ببیند.
• این اثر کمک می‌کند مفاهیمی مثل عقلانیت، کارایی، رفاه، ریسک و اعتبار از زاویه‌ای انتقادی‌تر فهم شوند.
• کتاب توضیح می‌دهد پول فقط وسیله‌ی مبادله نیست و در ساختن رابطه‌های اجتماعی و نظم زندگی روزمره هم اثر دارد.
• بخش استیلا، پیوند میان آزادی، انتخاب، بدهی و سازوکارهای کنترل را به‌شکلی روشن پیش می‌کشد.
• خواندن آن برای کسانی که می‌خواهند اقتصاد را فراتر از فرمول و بازار بفهمند، افق فکری گسترده‌تری فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اقتصاد به مثابه چیدمان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد که می‌خواهند درباره‌ی مبانی مفهومی و پیامدهای اجتماعی این دانش بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به فلسفه، جامعه‌شناسی و اندیشه‌ی سیاسی که نسبت دانش و قدرت برایشان مسئله‌ی مهمی است.
• خوانندگانی که می‌خواهند مفاهیمی مثل پول، ریسک، اعتبار و انتخاب را فقط در سطح تعریف‌های رایج نبینند.
• کسانی که درباره‌ی نقش شاخص‌ها، رتبه‌بندی‌ها و محاسبه در اداره‌ی زندگی اجتماعی پرسش دارند.
• مخاطبانی که از بحث‌های نظری درمورد آزادی، سوژگی و نظم اقتصادی استقبال می‌کنند.