کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی

کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی نوشته احمدرضا اخوت و مریم قاسمی، تدبر را فقط به معنای خواندن و اندیشیدن در الفاظ محدود نمی‌کند و آن را به مسئله‌ی عاقبت، جهت عمل، سنجش تصمیم‌ها و نسبت انسان با غایت آفرینش پیوند می‌زند. محور اصلی اثر، توضیح این نکته است که فهم عاقبت امور چگونه می‌تواند بر فکر، توجه، انتخاب و عمل اثر بگذارد. انتشارات قرآن و اهل بیت نبوت(ع)، ناشر آثار مجمع مدارس دانشجویی قرآن و عترت(ع)، این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی

کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی نوشته‌ی احمدرضا اخوت و مریم قاسمی، تدبر را در پیوندی گسترده با عاقبت‌شناسی، عاقبت‌اندیشی و جهت‌گیری عمل بررسی می‌کند. اثر توضیحاتش را از این‌جا آغاز می‌کند که انسان برای رسیدن به رضایت الهی و هماهنگی با نظام خلقت، به نوعی مدیریت درونی نیاز دارد و نویسندگان نام این مدیریت را تدبر می‌گذارند. از همین زاویه، بحث فقط به معنای واژه یا توصیه‌ای اخلاقی محدود نمی‌ماند و به ساختار وجودی انسان، نسبت باور و عمل و جایگاه توجه و تفکر در تصمیم‌گیری گسترش پیدا می‌کند.

فصل نخست با مفهوم عاقبت آغاز می‌شود. فصل‌های بعدی به معناشناسی تدبر، عاقبت‌اندیشی، عاقبت‌سنجی، عاقبت‌شناسی، عاقبت‌نگری، عاقبت‌گرایی و نسبت عمل صالح با عاقبت نیک می‌پردازند. گستردگی مباحث کتاب نشان می‌دهد که احمدرضا اخوت و مریم قاسمی تدبر را یک موضوع تک‌بخشی نمی‌بینند و آن را در پیوند با فکر، عقل، علم، ذکر، گرایش و عمل دنبال می‌کنند.

کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی در استدلال خود بارها به آیات قرآن، روایات و دعاها رجوع می‌کند و از دل آن‌ها شبکه‌ای از مفاهیم مرتبط با عاقبت را بیرون می‌کشد. یکی از نکات مهم اثر این است که تدبر هم به شناخت مربوط می‌شود و هم به عمل، یعنی هم فهم عاقبت موضوعات را در بر می‌گیرد و هم هماهنگ‌کردن رفتار با آن عاقبت را. به همین دلیل، فضای کتاب بیشتر بر تربیت نوعی نگاه متمرکز است؛ نگاهی که می‌خواهد انسان را از تصمیم‌های شتاب‌زده، روزمرگی و غفلت نسبت به پیامدها دور کند.

خلاصه کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی

کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی از این پرسش شروع می‌کند که انسان چگونه می‌تواند اعمال، تصمیم‌ها و حتی نوع نگاه خود را با عاقبت حقیقی امور هماهنگ کند. نویسندگان ابتدا مفهوم عاقبت را از زاویه‌های مختلف توضیح داده و نشان می‌دهند که هر عمل، جهت، غرض، نتیجه و نشانه‌ای دارد. 

سپس تدبر را به‌ عنوان توجه و اندیشه در پشت و سرانجام امور تعریف می‌کنند و میان دو ساحت آن فرق می‌گذارند: یکی تدبر در موضوعات برای فهم غایت آن‌ها و دیگری تدبر در عمل برای انتخاب و انجام درست. در ادامه، کتاب به پرورش عاقبت‌اندیشی، عاقبت‌سنجی، عاقبت‌نگری و عاقبت‌گرایی می‌رسد و این مسیر را با تکیه‌ بر آیات، روایات و دعاها پیش می‌برد.

چرا باید کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی را بخوانیم؟

• این کتاب تدبر را فقط در حد یک واژه رها نمی‌کند و آن را با عاقبت، تصمیم، توجه و عمل پیوند می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت میان غایت، نتیجه، جهت، علامت و عاقبت را دقیق‌تر تشخیص دهد.
• این اثر نشان می‌دهد که مسئله‌ی عاقبت فقط به پایان کار مربوط نیست و در متن انتخاب‌های روزانه حضور دارد.
• کتاب از خلال فصل‌های متعدد، مسیر شکل‌گیری عاقبت‌اندیشی تا عاقبت‌گرایی را به‌ صورت پیوسته دنبال می‌کند.
• ارجاع‌های فراوان به آیات، روایات و ادعیه، امکان دنبال‌کردن بحث در متن‌های دینی را هم فراهم می‌کند.

خواندن کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تدبر؛ چیستی، چرایی و چگونگی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند مفهوم تدبر را فراتر از معنای رایج آن بررسی کنند.
• کسانی که درباره‌ی عاقبت تصمیم‌ها، رفتارها و جهت زندگی پرسش جدی دارند.
• علاقه‌مندان به مباحث قرآنی و روایی که می‌خواهند پیوند این متون را با مسئله‌ی تفکر و عمل دنبال کنند.
• مخاطبانی که به موضوعاتی مانند عاقبت‌اندیشی، سنجش معیارها و توجه به پیامدها علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که می‌خواهند با یک صورت‌بندی مفصل از نسبت میان شناخت، گرایش و عمل آشنا شوند.

درباره احمدرضا اخوت

احمدرضا اخوت (متولد ۱۳۴۷) پژوهشگر، نویسنده و مدرس دانشگاه تهران است که در زمینه‌ی تدبر در قرآن و بررسی سیره‌ی اهل بیت فعالیت می‌کند. وی پس از اتمام تحصیلات در مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ی زیست‌گیاهی در دانشگاه تهران، مدرسه‌ی دانشجویی قرآن و عترت این دانشگاه را تأسیس کرد و به عنوان عضو هیئت‌علمی آن به کار مشغول شد. محور اصلی اقدامات او بر پایه‌ی آموزش متون دینی و تربیت مربیان قرآنی استوار بوده است.

حوزه‌ی پژوهشی اخوت به بررسی ارتباط آموزه‌های قرآنی با مباحثی چون روان‌شناسی، نظام خانواده، سبک‌های تربیتی و مسائل اجتماعی اختصاص دارد. او کتاب‌ها و مقالات متعددی را در این راستا به نگارش درآورده که از میان آن‌ها می‌توان به عناوین «پرورش تفکر قرآنی»، «از زیارت تا ملاقات با خدا»، «درمانگری افسردگی مبتنی‌بر قرآن»، «مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی»، «نیاز در ساختار انسان» و «پرورش تفکر بنیادی» اشاره کرد.