کتاب فقه الوکاله

کتاب فقه الوکاله نوشته سیدروح الله خمینی و ترجمه سیدعلی بنی صدر، برگردان و شرحی از بخش وکالت در تحریرالوسیله است که انتشارات چتر دانش آن را منتشر کرده است. این کتاب فقط به تعریف وکالت بسنده نمی‌کند و از همان آغاز، سراغ شرط‌های انعقاد عقد، حدود اختیار وکیل، موارد بطلان، وکالت در دعوا و نسبت این مباحث با مواد قانون مدنی ایران می‌رود. همین پیوند میان متن فقهی، توضیح مترجم و اشاره‌های حقوقی، آن را به منبعی مناسب برای دنبال‌کردن مسئله‌ی وکالت در فقه جعفری تبدیل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فقه الوکاله

کتاب فقه الوکاله نوشته سیدروح الله خمینی، ترجمه و شرحی آموزشی از کتاب الوکالة در تحریرالوسیله است که با کار سیدعلی بنی صدر به فارسی درآمده است. محور اصلی اثر، بررسی عقد وکالت در فقه جعفری است؛ از تعریف و شیوه‌ی تحقق آن گرفته تا شرط‌های موکل و وکیل، حدود اختیار، موارد صحت و بطلان و آثار حقوقی هرکدام. مترجم در مقدمه توضیح داده است که به‌دلیل مراجعه‌ی مکرر دانشجویان حقوق، ترجمه و شرح این بخش را فراهم کرده و در میان بحث‌ها، توضیح‌های تکمیلی را درون کروشه آورده است تا مسیر فهم متن عربی روشن‌تر شود.
کتاب فقه الوکاله به‌صورت مسئله‌محور پیش می‌رود و هر بخش با یک مسئله‌ی مشخص فقهی شکل می‌گیرد. در فصل‌های آغازین، تعریف عقد وکالت، تسهیل شارع در انعقاد آن، تنجیز، شرط‌های وکیل و موکل و امکان یا عدم امکان وکالت در برخی امور مطرح می‌شود. سپس دامنه‌ی بحث گسترده‌تر می‌شود و موضوع‌هایی مانند وکالت در عقود مختلف، وکالت در طلاق، حیازت مباحات، تعیین یا ابهام مورد وکالت، اقسام وکالت و حدود اختیارات وکیل بررسی می‌شود. در ادامه نیز مباحثی مانند تخلف وکیل از حدود اختیار، توکیل، عزل، تعدد وکلا، جایز بودن عقد وکالت، اثر مرگ یا جنون طرفین و احکام وکالت در دعوا آمده است.
کتاب فقه الوکاله فقط ترجمه‌ی متن اصلی نیست و در بخش‌های مختلف، مواد مرتبط قانون مدنی ایران را هم کنار بعضی مسئله‌ها می‌آورد. این همراهی باعث می‌شود خواننده بتواند نسبت میان حکم فقهی و صورت قانونی آن را دقیق‌تر ببیند. فضای اثر، آموزشی و استدلالی است و بر جزئیات تکیه دارد؛ یعنی به‌جای طرح کلیات، سراغ موقعیت‌های مشخصی می‌رود که در آن‌ها حدود اختیار، اعتبار اذن، نقش رضایت، امکان تفویض و آثار تخلف روشن می‌شود. نتیجه، متنی است که هم برای پیگیری مبانی فقهی وکالت اهمیت دارد و هم برای فهم صورت‌بندی حقوقی این بحث سودمند است.

خلاصه کتاب فقه الوکاله

کتاب فقه الوکاله مجموعه‌ای از مسئله‌های فقهی درباره‌ی وکالت را به‌ترتیب موضوعی کنار هم می‌آورد. اثر با تعریف وکالت و شیوه‌های تحقق آن آغاز می‌شود و بعد به شرط‌های لازم برای موکل و وکیل، امکان وکالت در امور مختلف، اقسام وکالت و حدود اختیارات وکیل می‌رسد. بخش مهمی از مطالب به این پرسش اختصاص دارد که وکیل تا کجا می‌تواند پیش برود و در چه وضعی عمل او نافذ، فضولی یا باطل است. این کتاب همچنین احکام عزل، تعدد وکلا، توکیل، بطلان وکالت بر اثر مرگ یا جنون و نیز وکالت در دعوا، اثبات حق، اقرار، صلح و قبض را بررسی می‌کند. در سراسر متن، شرح مترجم و ارجاع به مواد قانونی، فهم مسئله‌ها را دقیق‌تر می‌کند.

چرا باید کتاب فقه الوکاله را بخوانیم؟

دلایل خواندن فقه الوکاله را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفهوم وکالت را از تعریف ابتدایی فراتر می‌برد و شرط‌ها، حدود و آثار آن را به‌صورت جزئی بررسی می‌کند.
• خواننده می‌تواند تفاوت میان اذن کلی، وکالت خاص، وکالت عام و وکالت مطلق را در مثال‌های فقهی روشن‌تر ببیند.
• این اثر موارد مهمی مثل تخلف وکیل از حدود اختیار، توکیل، عزل و بطلان وکالت را با صورت‌های مختلف آن‌ها توضیح می‌دهد.
• بخش وکالت در دعوا، وظایف وکیل مدعی و وکیل مدعی‌علیه را به‌طور مشخص از هم جدا می‌کند.
• اشاره به مواد قانون مدنی ایران در خلال بحث‌ها، پیوند میان مباحث فقهی و کاربرد حقوقی آن‌ها را آشکارتر می‌کند.
• شرح مترجم در کنار متن اصلی، فهم عبارت‌های فشرده‌ی فقهی را برای مطالعه‌ی آموزشی آسان‌تر می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن فقه الوکاله به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان حقوق که می‌خواهند مبانی فقهی عقد وکالت و نسبت آن با قانون مدنی را دقیق‌تر دنبال کنند.
• پژوهشگران فقه و حقوق اسلامی که درمورد شرط‌ها و آثار وکالت به متن مسئله‌محور نیاز دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند احکام مربوط به حدود اختیار وکیل، عزل، توکیل و بطلان وکالت را منظم‌تر بشناسند.
• کسانی که در پی فهم تفاوت میان وکالت در معاملات، وکالت در طلاق و وکالت در دعوا هستند.
• مخاطبانی که ترجیح می‌دهند متن عربی فقهی را همراه با ترجمه، شرح و توضیح‌های تکمیلی بخوانند.