کتاب هنر دوره فاطمی

کتاب هنر دوره فاطمی: در موزه ویکتوریا و آلبرت نوشته آنا کونتادینی و ترجمه داود طبایی است که انتشارات پژوهشکده هنر آن را منتشر کرده است. این کتاب با تکیه بر آثار نگهداری‌شده در موزه ویکتوریا و آلبرت، هنر فاطمی را از مسیر اشیایی چون بلور، منسوجات، سفال، شیشه، سکه، عاج، چوب و فلز بررسی می‌کند. در کنار معرفی این آثار، زمینه‌ی تاریخی و فرهنگی حکومت فاطمیان هم طرح می‌شود تا روشن شود هر شیء در چه جهان فکری و اجتماعی شکل گرفته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هنر دوره فاطمی

کتاب هنر دوره‌ی فاطمی در موزه‌ی ویکتوریا و آلبرت در سال ۱۹۹۸ توسط انتشارات V&A Publications در لندن منتشر شد. این کتاب ۱۳۸ صفحه‌ای (شامل ۳۲ صفحه تصویر رنگی) که توسط آنا کونتادینی، استاد تاریخ هنر اسلامی در مدرسه‌ی مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن، نوشته شده است، به‌عنوان نخستین مطالعه‌ی عمیق به زبان انگلیسی درباره‌ی هنر دوران فاطمیان، سلسله‌ای که بر شمال آفریقا، مصر و سوریه از ۹۰۹ تا ۱۱۷۱ میلادی حکومت می‌کردند، شناخته می‌شود. این کتاب که با تکیه بر مجموعه‌ی برجسته‌ی موزه ویکتوریا و آلبرت (یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های هنر فاطمی در خارج از قاهره) نوشته شده، با استقبال گسترده‌ای در محافل دانشگاهی و کتابخانه‌های معتبر سراسر جهان از جمله اسمیتسونیان، دانشگاه آکسفورد و دانشگاه دوک مواجه شده است.

ساختار کتاب هنر دوره‌ی فاطمی در پنج فصل با عناوین «کریستال سنگی»، «منسوجات»، «سفال‌ها»، «شیشه» و «عاج، چوب و فلزکاری» سازماندهی شده است و هر فصل با بحثی کلی درباره‌ی موضوع آغاز شده و سپس به مطالعه‌ی دقیق نمونه‌های شاخص موجود در موزه می‌پردازد. از ویژگی‌های بارز این اثر، گنجاندن بخش ویژه‌ای درباره‌ی «وزنه‌های سکه‌ی شیشه‌ای» با همکاری «آ. اچ. مورتون» (A. H. Morton) است که به مطالعه‌ی جامع‌تر این حوزه کمک کرده است. کتاب که با کتابشناسی جامعی از صفحات ۱۱۶ تا ۱۳۵ و نمایه همراه است، برای مورخان هنر، پژوهشگران مطالعات اسلامی و قرون وسطی و همچنین مجموعه‌داران و فعالان این حوزه به‌عنوان منبعی ارزشمند و مرجع معرفی شده است.

خلاصه کتاب هنر دوره فاطمی

کتاب هنر دوره‌ی فاطمی: در موزه ویکتوریا و آلبرت تاریخ و هنر فاطمیان را از خلال مجموعه‌ای از آثار موزه‌ای کنار هم می‌گذارد. متن با شرح زمینه‌ی سیاسی، مذهبی و اقتصادی فاطمیان آغاز می‌شود و سپس به سراغ اشیایی می‌رود که از آن دوره به‌جا مانده‌اند. نویسنده نشان می‌دهد که هر اثر، از یک قطعه‌ی بلور تا یک منسوج یا سفالینه، فقط یک شیء تزئینی نیست و می‌تواند سرنخی برای فهم مناسبات قدرت، تجارت، سلیقه‌ی درباری، فنون کارگاهی و ارتباط‌های فرهنگی باشد. دغدغه‌ی اصلی این کتاب این است که هنر فاطمی نه به‌صورت جداگانه، بلکه در پیوند با تاریخ، جغرافیا و جریان‌های فکری زمانه‌اش دیده شود.

چرا باید کتاب هنر دوره فاطمی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هنر دوره‌ی فاطمی: در موزه ویکتوریا و آلبرت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب هنر فاطمی را از مسیر آثار واقعی یک مجموعه‌ی موزه‌ای بررسی می‌کند و بحث را از سطح کلی‌گویی دور نگه می‌دارد.
• خواننده با گروه‌های متنوعی از آثار مانند بلور، منسوجات، سفال، شیشه و فلز آشنا می‌شود و تفاوت مواد و فنون را بهتر می‌فهمد.
• متن نشان می‌دهد که برای شناخت یک اثر هنری باید به تاریخ، مذهب، بازرگانی و فضای اجتماعی دوره هم توجه کرد.
• بحث‌های مربوط به انتساب، تاریخ‌گذاری و خاستگاه اشیا، تصویری روشن از دشواری‌های پژوهش در هنر اسلامی به دست می‌دهد.
• بخش تاریخی کتاب کمک می‌کند جایگاه فاطمیان در مصر، شمال افریقا و مدیترانه در کنار تولیدات هنری‌شان دیده شود.

خواندن باید کتاب هنر دوره فاطمی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هنر دوره‌ی فاطمی: در موزه ویکتوریا و آلبرت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ هنر اسلامی که می‌خواهند یک دوره‌ی مشخص را از خلال آثار موزه‌ای بشناسند.
• دانشجویان و پژوهشگران هنر، تاریخ و باستان‌شناسی که به پیوند میان شیء هنری و زمینه‌ی تاریخی آن توجه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی فاطمیان و نقش مصر در تولید و گردش آثار هنری شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که به مطالعه‌ی منسوجات، سفالینه‌ها، بلورها و دیگر هنرهای تزئینی علاقه دارند.
• خوانندگانی که از متن‌های پژوهشیِ مبتنی بر نمونه‌های عینی و بررسی جزئیات آثار لذت می‌برند.

درباره آنا کونتادینی

دکتر آنا کونتادینی (Anna Contadini) استاد تاریخ هنر اسلامی و رئیس دانشکده‌ی هنر در مدرسه‌ی مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) دانشگاه لندن است که به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین متخصصان جهان در زمینه‌ی هنر و فرهنگ دوران فاطمیان و همچنین هنر اسلامی به‌طور عام شناخته می‌شود. او که دکترای خود را در هنر اسلامی از دانشگاه لندن دریافت کرده است، تاکنون کتاب‌ها و مقالات متعددی در این حوزه منتشر کرده است که از جمله می‌توان به ویرایش کتاب The Pisa Griffin and the Mari-Cha Lion (۲۰۱۸) اشاره کرد که از آثار مرجع در زمینه‌ی هنر فلزکاری اسلامی محسوب می‌شود. کونتادینی به‌عنوان یکی از اعضای هیئت علمی برجسته‌ی دانشگاه لندن، در طول سال‌ها پژوهش‌های گسترده‌ای در زمینه‌ی هنر و صنایع دستی دوره‌ی فاطمیان، به‌ویژه در حوزه‌ی کریستال‌های سنگی، منسوجات و سفال‌ها، انجام داده و با موزه‌های معتبر جهانی مانند موزه ویکتوریا و آلبرت و موزه‌ی لوور همکاری داشته است.