کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی

کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی نوشته مریم کامیار، یکی از مجلدهای مجموعه‌ی استعمارشناسی در ایران است که پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی دگرگونی‌های معماری ایران در بازه‌ی پهلوی اول می‌پردازد و نشان می‌دهد نفوذ فرهنگی غرب چگونه بر بناها، الگوهای ساخت‌وساز و آموزش معماری اثر گذاشته است. تمرکز اثر فقط بر توصیف چند ساختمان نیست، بلکه رابطه‌ی میان هویت معماری ایرانی، سبک‌های وارداتی و زمینه‌های اجتماعی این تغییرات را دنبال می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی

کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی نوشته مریم کامیار، پژوهشی درباره‌ی پیوند میان معماری، فرهنگ و نفوذ غرب در ایران است. محور اصلی اثر این است که معماری معاصر ایران در دوره‌ی پهلوی اول چگونه تحت‌تأثیر الگوهای بیرونی قرار گرفت و این تأثیر چه نسبتی با مفهوم استعمار فرهنگی داشت. نویسنده معماری را فقط مجموعه‌ای از فرم‌ها و نماها نمی‌بیند، بلکه آن را بخشی از جهان‌بینی، شیوه‌ی زیست، آموزش، سیاست‌گذاری و نظم اجتماعی می‌داند.
این کتاب از چند مسیر پیش می‌رود: تعریف مفاهیم پایه مانند استعمار فرهنگی، معماری ایرانی و معماری مستعمراتی؛ مرور پیشینه‌ی پژوهش؛ بررسی زمینه‌های تاریخی و اجتماعی؛ و سپس شناسایی نمونه‌ها و سبک‌های اثرگذار. در فصل‌های کتاب، نسبت استعمار و فرهنگ، الگوی معماری مستعمراتی ایران با تمرکز بر سبک‌های اروپایی، نقش معماران اثرگذار و دسته‌بندی شیوه‌های معماری مستعمراتی بررسی می‌شود. در این میان، نام‌هایی مانند آندره گدار، رولان دوبرول، ماکسیم سیرو، پل آبکار و وارطان هوانسیان نیز به‌عنوان چهره‌های اثرگذار مطرح شده‌اند.
این کتاب فقط به بناهای شاخص دولتی محدود نمی‌ماند و از مدارس، خانه‌ها، بیمارستان‌ها، شهرک‌ها و فضاهای آموزشی هم سخن می‌گوید. نویسنده با تکیه بر نمونه‌های متعدد و مطالعات میدانی، تلاش می‌کند الگوهای تکرارشونده را از دل بناها بیرون بکشد و نشان دهد که تغییر معماری در آن دوره، صرفاً نتیجه‌ی سلیقه‌ی فردی معماران نبوده است. این کتاب برای فهم این نکته اهمیت دارد که دگرگونی معماری، هم‌زمان با تغییر در سبک زندگی، نهادهای آموزشی، حضور شرکت‌های خارجی و گسترش ساخت‌وساز دولتی رخ داده است.

خلاصه کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی

کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی روندی را دنبال می‌کند که در آن نفوذ فرهنگی غرب به تغییر در معماری ایران انجامیده است. مریم کامیار ابتدا مفاهیم اصلی مانند استعمار فرهنگی، معماری ایرانی و معماری مستعمراتی را توضیح می‌دهد و سپس به سراغ بستر تاریخی پهلوی اول می‌رود؛ دوره‌ای که دولت، نهادهای آموزشی، شرکت‌های خارجی و معماران تحصیل‌کرده در غرب در شکل‌گیری بناهای جدید نقش پررنگی داشتند. اثر بعد از این زمینه‌چینی، سبک‌های اروپایی و آمریکایی اثرگذار، نمونه‌های ساختمانی و نقش چند معمار مهم را بررسی می‌کند تا نشان دهد معماری آن دوره چگونه میان تداوم سنت ایرانی و الگوهای وارداتی قرار گرفته است.

چرا باید کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب معماری را در پیوند با فرهنگ، آموزش، سیاست و سبک زندگی بررسی می‌کند، نه فقط در حد فرم و نما.
• خواننده با مفهوم معماری مستعمراتی در ایران و شاخصه‌های آن در دوره‌ی پهلوی اول آشنا می‌شود.
• اثر نمونه‌های متعددی از بناها و معماران اثرگذار را کنار هم می‌گذارد و امکان مقایسه‌ی دقیق‌تر فراهم می‌کند.
• کتاب به فهم نسبت میان معماری ایرانی و الگوهای وارداتی کمک می‌کند و پرسش هویت معماری را جدی می‌گیرد.
• فصل‌های آن برای کسانی که می‌خواهند زمینه‌های تاریخی دگرگونی معماری معاصر ایران را بشناسند، اطلاعات متمرکز و دسته‌بندی‌شده فراهم می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نسبت سنجی سبک معماری ایرانی در مواجهه با استعمار فرهنگی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران معماری که می‌خواهند معماری پهلوی اول را در بستر فرهنگی و تاریخی بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به تاریخ معماری ایران که به دگرگونی بناها و شهرها در مواجهه با غرب توجه دارند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت هویت ایرانی و الگوهای وارداتی در هنر و معماری پرسش دارند.
• پژوهشگران حوزه‌ی فرهنگ و تاریخ اجتماعی که می‌خواهند نقش نهادهای آموزشی، دولت و شرکت‌های خارجی را در تغییرات معماری دنبال کنند.
• کسانی که به مطالعه‌ی معماران اثرگذار و نمونه‌های ساختمانی شاخص آن دوره علاقه دارند.