کتاب زکات، صدقه و احسان

کتاب زکات، صدقه احسان نوشته مریم اسحاق‌زاده است که انتشارات راه ابریشم آن را منتشر کرده است. این اثر سه مفهوم نزدیک اما متفاوت در فرهنگ دینی، یعنی زکات، صدقه و احسان را با تکیه‌بر آیات قرآن کنار هم می‌گذارد و فقط به تعریف بسنده نمی‌کند، بلکه نسبت آن‌ها را با مفاهیمی مانند انفاق، ایثار و خمس هم بررسی می‌کند. یکی از نکات جالب آن، مقایسه‌ی شباهت‌ها و تفاوت‌های این سه عنوان و توجه به آثار اخلاقی و اجتماعی هرکدام است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زکات، صدقه و احسان

کتاب زکات، صدقه احسان نوشته مریم اسحاق‌زاده اثری است که موضوع زکات، صدقه و احسان را از منظر قرآن کریم دنبال می‌کند. نویسنده در آغاز، سراغ معنای لغوی و معنوی این مفاهیم رفته و سپس با آوردن آیات و توضیح‌های تفسیری، کوشیده است هر بحث را به مستندات قرآنی پیوند بزند. فضای اثر بیشتر بر روشن‌کردن مرزها و پیوندهای میان این سه عنوان استوار است؛ یعنی جایی که زکات به‌عنوان تکلیف معین مطرح می‌شود، صدقه دامنه‌ای گسترده‌تر پیدا می‌کند و احسان به‌صورت رفتاری فراگیرتر در نسبت با نیکی، گذشت و خیرخواهی دیده می‌شود.
کتاب زکات، صدقه احسان فقط به بیان تعریف‌ها محدود نمانده است. فهرست مطالب نشان می‌دهد که نویسنده به موضوعاتی مانند اهمیت زکات در اسلام، فلسفه‌ی تشریع آن، شرایط وجوب، موارد مصرف، نسبت زکات با نماز، آثار ترک زکات، آداب صدقه، زمان‌های صدقه‌دادن، مقدار صدقه، منع منت و ریا در انفاق و نیز جایگاه احسان در قرآن پرداخته است. در بخش‌های مربوط به احسان، بحث از پاداش نیکوکاران، عفو، سخاوت پیامبران و مقام محسنین مطرح می‌شود. همین تنوع باعث شده اثر فقط یک مرور واژگانی نباشد و به‌سمت ترسیم تصویری گسترده‌تر از کار خیر در متن دینی برود.
کتاب زکات، صدقه احسان در ادامه، یک بخش مقایسه‌ای هم دارد که وجوه اشتراک و اختلاف این سه مفهوم را کنار هم می‌گذارد. افزون‌بر این، نویسنده در فصل پایانی به عناوین نزدیک مانند خمس، ایثار و انفاق هم اشاره کرده است تا شبکه‌ی معنایی این مفاهیم کامل‌تر شود. حال‌وهوای اثر آموزشی و تفسیری است و از خلال نقل آیات، روایات و توضیح‌های کوتاه، نشان می‌دهد که این مفاهیم فقط به بخش مالی محدود نمی‌شوند و با تزکیه‌ی نفس، مناسبات اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و شیوه‌ی برخورد با دیگران هم پیوند دارند.

خلاصه کتاب زکات، صدقه و احسان

کتاب زکات، صدقه احسان سه مفهوم اصلی زکات، صدقه و احسان را به‌صورت جداگانه بررسی می‌کند و بعد آن‌ها را در کنار هم می‌سنجد. نویسنده ابتدا معنای هر واژه را از نظر لغوی و دینی توضیح می‌دهد و سپس با استناد به آیات قرآن، به موضوعاتی مانند وجوب زکات، آثار فردی و اجتماعی آن، آداب صدقه، شیوه‌ی انفاق، پرهیز از منت و ریا و جایگاه احسان در رفتار انسانی می‌رسد. بخش دیگری از اثر به مفاهیم نزدیک مانند خمس، ایثار و انفاق اختصاص دارد. حاصل این مسیر، ترسیم تصویری از کار خیر است که هم بُعد عبادی دارد و هم به نظم اجتماعی و پاکی درون مربوط می‌شود.

چرا باید کتاب زکات، صدقه و احسان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب زکات، صدقه احسان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت و پیوند میان زکات، صدقه و احسان را به‌صورت روشن و مستند کنار هم قرار می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند جایگاه این مفاهیم را در آیات قرآن دقیق‌تر بشناسد.
• این اثر فقط به تعریف اکتفا نمی‌کند و به موضوعاتی مانند آداب انفاق، موارد مصرف زکات و آثار اخلاقی کار خیر هم می‌پردازد.
• بخش مقایسه‌ای کتاب به فهم وجوه اشتراک و اختلاف این سه عنوان کمک می‌کند.
• طرح مفاهیمی مانند خمس، ایثار و انفاق در کنار بحث اصلی، تصویر کامل‌تری از نسبت نیکی مالی و اخلاقی به دست می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب زکات، صدقه احسان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی زکات، صدقه و احسان در قرآن شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی علوم قرآنی و معارف اسلامی که به بررسی مفهومی آیات علاقه دارند.
• مخاطبانی که درمورد تفاوت انفاق واجب و مستحب سؤالات مشخصی دارند.
• کسانی که می‌خواهند نسبت کار خیر، تزکیه‌ی نفس و مسئولیت اجتماعی را در متون دینی بهتر بفهمند.
• علاقه‌مندانی که دوست دارند مفاهیم نزدیک مانند خمس، ایثار و انفاق را در کنار بحث زکات و صدقه مرور کنند.