کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت

کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت نوشته فاطمه ارشادی فرد، به بررسی نسبت برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان با تعلیم و تربیت اسلامی می‌پردازد. نویسنده در این اثر، فقط به معرفی فبک بسنده نکرده و کوشیده است مبانی، اهداف، روش‌ها و پیش‌فرض‌های آن را با اصول تربیتی اسلامی کنار هم بگذارد تا نقاط اشتراک و تفاوت روشن‌تر شود. مرکز نشر هاجر این کتاب را منتشر کرده است. اگر موضوع پرورش تفکر، حلقه‌ی کندوکاو و جایگاه عقل‌ورزی در آموزش دغدغه‌ی اصلی باشد، این کتاب بحثی دقیق و مسئله‌محور پیش می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت

کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت نوشته فاطمه ارشادی فرد، اثری پژوهشی در حوزه‌ی آموزش و پرورش است که برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان را از منظر تعلیم و تربیت اسلامی بررسی می‌کند. محور اصلی اثر، این پرسش است که فبک با تأکید بر پرورش تفکر، گفت‌وگو و کندوکاو جمعی چه نسبتی با مبانی تربیتی اسلام دارد. نویسنده از همان ابتدا نشان می‌دهد که مسئله فقط آموزش چند مهارت ذهنی نیست، بلکه بحث بر سر نوعی نگاه به انسان، یادگیری، عقل، اخلاق و غایت تربیت است. به همین دلیل، متن کتاب از سطح معرفی یک برنامه‌ی آموزشی فراتر می‌رود و وارد سنجش مبانی و پیش‌فرض‌ها می‌شود.
کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت در سه فصل تنظیم شده است. فصل نخست به مبادی و مفاهیم پژوهش می‌پردازد و در آن، مفاهیمی مانند فلسفه، کودک، تعلیم، تربیت و تعلیم و تربیت اسلامی توضیح داده می‌شود. سپس برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان معرفی می‌شود؛ از محتوای آموزشی و داستان‌های فلسفی گرفته تا حلقه‌ی کندوکاو، کتاب‌های راهنمای معلم و انواع تفکر مانند تفکر نقاد، خلاق و مراقبه‌ای. فصل دوم سراغ پیش‌فرض‌ها و مبانی می‌رود و آن‌ها را با اصول و مبانی تعلیم و تربیت اسلامی مقایسه می‌کند. فصل سوم نیز اهداف و روش‌های دو رویکرد را کنار هم می‌گذارد؛ از ارتقای توان استدلال و درک اخلاقی تا روش‌هایی مانند مباحثه، روش عقلانی، قصه، بازی و محبت.
کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت فضایی تحلیلی دارد و درعین‌حال از دل مباحث نظری، به مسائل آموزشی ملموس می‌رسد. نویسنده نشان می‌دهد که فبک چگونه در برابر آموزش حافظه‌محور قرار می‌گیرد و چرا پرورش عقلانیت در کودکی اهمیت دارد. در ادامه نیز فقط به شباهت‌ها بسنده نمی‌شود و جاهایی که فبک از نگاه تعلیم و تربیت اسلامی نیازمند تکمیل، تعدیل یا بازنگری است، مطرح می‌شود؛ مثل بحث تفکر معنانگر، اجتماع خردورز و نسبت روش با محتوا. همین رویکرد مقایسه‌ای باعث شده اثر، هم معرفی فبک باشد و هم سنجشی دقیق از ظرفیت‌ها و محدودیت‌های آن.

خلاصه کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت

کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت ابتدا چارچوب برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان را توضیح می‌دهد؛ برنامه‌ای که بر داستان، گفت‌وگو، پرسش‌گری و پرورش تفکر تکیه دارد. سپس نویسنده مفاهیم پایه‌ی تعلیم و تربیت اسلامی را شرح می‌دهد و در ادامه، این دو حوزه را در سه سطح اصلی کنار هم می‌گذارد: مبانی و پیش‌فرض‌ها، اهداف، و روش‌ها.
در این مسیر، موضوعاتی مانند توان فلسفه‌ورزی کودکان، نقش معلم، حلقه‌ی کندوکاو، تفکر نقاد و خلاق، مسئولیت، کرامت، معنویت و غایت تربیت بررسی می‌شود. حاصل این مقایسه نشان می‌دهد که میان فبک و تعلیم و تربیت اسلامی هم نقاط هم‌پوشان وجود دارد و هم تفاوت‌هایی که می‌تواند به بازخوانی جدی‌تر هر دو رویکرد منجر شود.

چرا باید کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری روشن از برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان، اجزای آموزشی آن و منطق حاکم بر آن ارائه می‌دهد.
• نویسنده نسبت میان پرورش تفکر و تعلیم و تربیت اسلامی را به‌صورت مقایسه‌ای بررسی کرده است.
• کتاب به فهم دقیق‌تر مفاهیمی مانند حلقه‌ی کندوکاو، تفکر نقاد، تفکر خلاق و تفکر مراقبه‌ای کمک می‌کند.
• این اثر نشان می‌دهد که در آموزش، مسئله فقط انتقال دانش نیست و نوع نگاه به انسان و غایت تربیت نیز تعیین‌کننده است.
• خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند شباهت‌ها و تفاوت‌های فبک و تعلیم و تربیت اسلامی را در سطح مبانی، اهداف و روش‌ها بهتر بشناسند.
• کتاب برای بررسی نقدهایی مانند روش‌گرایی افراطی و کم‌رنگ شدن محتوا در برخی برداشت‌ها از فبک، مواد فکری مناسبی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویان علوم تربیتی که می‌خواهند نسبت میان برنامه‌های نوین آموزشی و مبانی تربیتی اسلامی را بررسی کنند.
• معلمان و مربیانی که به پرورش تفکر، گفت‌وگو و پرسش‌گری در کلاس درس علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با چارچوب برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان آشناتر شوند.
• کسانی که درباره‌ی جایگاه عقل، اخلاق و معنویت در فرایند تربیت سؤال دارند.
• مخاطبانی که به مباحث تطبیقی در حوزه‌ی تعلیم و تربیت و نقد الگوهای آموزشی توجه می‌کنند.