کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس

کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس نوشته سلمان برقی، به سراغ نقش‌مایه‌ها و طرح‌هایی می‌رود که در فرش، دست‌بافته‌ها و قلم‌زنی روی مس در طبس دیده می‌شوند و بخشی از حافظه‌ی تصویری این منطقه را شکل داده‌اند. نویسنده در کنار معرفی نقوش اسلیمی، ختایی و شاه‌عباسی، به دگرگونی فرش طبس و پیوند آن با طرح‌های نایینی هم پرداخته است. انتشارات فراونگ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس

کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس نوشته‌ی سلمان برقی، پژوهشی درباره‌ی نقش‌ها و طرح‌های سنتی رایج در طبس است، نقش‌هایی که نه‌فقط به‌عنوان آرایه، بلکه به‌عنوان بخشی از هویت فرهنگی و تجربه‌ی زیسته‌ی مردم منطقه بررسی شده‌اند. متن از این نکته شروع می‌کند که نقوش دیداری از گذشته تا امروز نشانه‌ای برای شناخت فرهنگ جوامع بوده‌اند و در طبس نیز این نشانه‌ها بیشتر در دست‌بافته‌ها، فرش و فلزکاری باقی مانده‌اند. نویسنده از همان ابتدا روشن می‌کند که در این منطقه، بخش مهمی از میراث تصویری در هنرهای کاربردی دوام آورده است.

کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس در ۳ فصل تنظیم شده است: نقوش سنتی در دست‌بافته‌ها، نقوش ختایی و اسلیمی و نقوش سنتی در قلم‌زنی روی مس. در فصل نخست، تمرکز اصلی بر فرش و به‌ویژه فرش‌های نایینی بافته‌شده در طبس است، جایی که سلمان برقی از نقش شاه‌عباسی، لچک‌ترنج، فرش ۲۴ رنگ و تغییر ذوق و الگوی بافت در منطقه حرف می‌زند. در ادامه، برای روشن‌تر شدن جایگاه طبس، به طرح‌های متداول خراسان جنوبی و مراکز مهم قالی‌بافی آن هم پرداخته شده است. این بخش فقط فهرست‌وار نیست و زمینه‌ی تاریخی، مواد اولیه، شیوه‌ی بافت و اصطلاحات رایج در قالی‌بافی را هم ثبت می‌کند.

کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس در فصل دوم، سراغ نقوش ختایی، اسلیمی و گل شاه‌عباسی می‌رود و ریشه‌ها، شکل‌ها و کاربرد آن‌ها را در سنت فرش ایرانی دنبال می‌کند. متن در این بخش، طبس را در پیوند با گستره‌ی بزرگ‌تر فرش نایین و اصفهان می‌بیند و نشان می‌دهد که چگونه یک نقش، هنگام ورود به منطقه‌ای تازه، به‌تدریج ویژگی محلی پیدا می‌کند. ازسوی‌دیگر، اشاره به قلم‌زنی روی مس و نقش پرنده‌ی پلیکان، دامنه‌ی بحث را از فرش فراتر می‌برد و نشان می‌دهد که حافظه‌ی تصویری طبس فقط در تاروپود خلاصه نمی‌شود. این اثر، تصویری از سنتی زنده ارائه می‌دهد که گذشته، کاربرد روزمره و نشانه‌های هویتی را به هم پیوند می‌دهد.

خلاصه کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس

کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس، روند شکل‌گیری و تداوم نقوش سنتی در این منطقه را از دل هنرهای بومی دنبال می‌کند. نویسنده ابتدا جایگاه نقوش را در فرهنگ بصری ایران توضیح می‌دهد و بعد به‌صورت مشخص سراغ فرش و دست‌بافته‌های طبس می‌رود، از فرش‌های قدیمی محلی تا رواج فرش نایینی و نقش‌های شاه‌عباسی، اسلیمی و ختایی. اثر در ادامه، بعضی طرح‌های رایج خراسان جنوبی، ویژگی‌های فنی قالی‌بافی و اصطلاحات این حوزه را هم ثبت می‌کند. بخش دیگری از کتاب به قلم‌زنی روی مس و نقش‌هایی می‌پردازد که در سال‌های بعد در طبس رواج یافته‌اند و به نشانه‌های هویتی منطقه تبدیل شده‌اند.

چرا باید کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری روشن از نقش‌مایه‌های رایج در فرش، دست‌بافته‌ها و فلزکاری طبس ارائه می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند مسیر دگرگونی فرش طبس از بافته‌های قدیمی محلی تا رواج طرح نایینی را بهتر دنبال کند.
• این کتاب اطلاعاتی درباره‌ی نقوش شاه‌عباسی، اسلیمی و ختایی و کاربرد آن‌ها در بافته‌های منطقه گرد آورده است.
• متن کتاب فقط به معرفی نقش‌ها محدود نشده و به مواد اولیه، شیوه‌ی بافت و اصطلاحات قالی‌بافی هم پرداخته است.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند پیوند میان هنرهای کاربردی و هویت محلی طبس را دقیق‌تر بشناسند.

خواندن کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نقوش سنتی در گستره شهرستان طبس به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به فرش ایرانی که می‌خواهند با نقش‌ها و طرح‌های رایج در طبس و خراسان جنوبی آشنا شوند.
• پژوهشگران و دانشجویان هنر که درباره‌ی نقوش شاه‌عباسی، اسلیمی و ختایی مطالعه می‌کنند.
• مخاطبانی که به پیوند میان هنرهای بومی، حافظه‌ی محلی و هویت فرهنگی منطقه‌ها توجه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی فرش نایینی بافته‌شده در طبس و تفاوت‌های آن شناخت دقیق‌تری به‌ دست آورند.
• علاقه‌مندان به صنایع‌دستی طبس که مایل‌ هستند فراتر از معرفی کلی، با جزئیات نقش‌ها و زمینه‌ی شکل‌گیری آن‌ها آشنا شوند.