کتاب ازدواج تحمیلی

کتاب ازدواج تحمیلی نوشته زهرا بختیاری رنانی است و مرکز نشر هاجر آن را منتشر کرده است. این اثر به یکی از مسئله‌های حساس حوزه‌ی خانواده می‌پردازد: جایی که انتخاب همسر از مسیر رضایت و اراده خارج می‌شود و فشار، تهدید، رسم، مصلحت‌سنجی دیگران یا تنگناهای اجتماعی جای آن را می‌گیرد. نویسنده با کنار هم گذاشتن بحث‌های دینی، روان‌شناختی، حقوقی و اجتماعی، فقط به تعریف مسئله بسنده نمی‌کند و پیامدها، شکل‌های گوناگون و زمینه‌های پیدایش آن را هم بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ازدواج تحمیلی

کتاب ازدواج تحمیلی نوشته زهرا بختیاری رنانی، مسئله‌ی ازدواج اجباری را از چند زاویه کنار هم می‌گذارد: مفهوم‌شناسی، گونه‌های مختلف تحمیل، کودک‌همسری، حکم شرعی و قانونی، پیامدهای روانی و اجتماعی و درنهایت راه‌های پیشگیری و کاهش آسیب. نویسنده از همان ابتدا بر این نکته تکیه کرده است که ازدواج، پیوندی مبتنی بر علاقه و اراده است و هرجا اجبار وارد شود، بنیان عاطفی و حق انتخاب آسیب می‌بیند. متن کتاب نشان می‌دهد که تحمیل فقط به معنای وادارکردن مستقیم نیست و گاهی فشار خانواده، ترس از قضاوت اجتماعی، فقر، رسم‌های محلی یا احساس ناامنی هم فرد را به‌سمت انتخابی ناخواسته می‌برد.
کتاب ازدواج تحمیلی در فصل‌های مختلف، موضوع را به‌صورت لایه‌لایه باز می‌کند. در بخش‌های آغازین، تفاوت میان اجبار، اکراه، اضطرار و تحمیل توضیح داده می‌شود تا مرزهای بحث روشن بماند. بعد از آن، نمونه‌های گوناگون ازدواج تحمیلی بر اساس نوع تحمیل‌کننده و نوع فشار بررسی می‌شود؛ از تحمیل از سوی خانواده و اطرافیان تا خودتحمیلی‌هایی که از دل ترس، تنهایی، فشار اقتصادی یا فرار از وضعیت خانه شکل می‌گیرند. کتاب همچنین به رسم‌ها و الگوهایی مثل ازدواج مبادله‌ای، خون‌بس، نهوه و شکل‌های دیگر ازدواج ناخواسته پرداخته است و نشان می‌دهد که چگونه بعضی سنت‌ها می‌توانند حق انتخاب را محدود کنند.
کتاب ازدواج تحمیلی فقط به توصیف مسئله بسنده نکرده و بخش مهمی از آن به کودک‌همسری اختصاص یافته است؛ بخشی که در آن تعریف، عوامل پیدایش و تبعات جسمی، روانی، اجتماعی و حقوقی این پدیده مطرح می‌شود. در ادامه، نویسنده سراغ دیدگاه‌های فقهی درباره اذن در ازدواج، جایگاه رضایت زن، قوانین مدنی و حتی اسناد بین‌المللی رفته است. همین ترکیب باعث شده این کتاب هم برای شناخت ریشه‌های فرهنگی و ذهنی این مسئله مفید باشد و هم برای درک پیامدهایی که در زندگی فردی و خانوادگی بر جا می‌گذارد.

خلاصه کتاب ازدواج تحمیلی

این کتاب ازدواج تحمیلی را به‌عنوان پدیده‌ای بررسی می‌کند که در آن رضایت واقعی زن یا مرد کنار گذاشته می‌شود و تصمیم ازدواج زیر فشار مستقیم یا غیرمستقیم شکل می‌گیرد. نویسنده ابتدا مفاهیم پایه مانند اجبار، اکراه و ازدواج تحمیلی را توضیح می‌دهد و سپس سراغ گونه‌های مختلف این پدیده می‌رود؛ از فشار خانواده و رسوم محلی تا شرایطی مثل فقر، ترس از تنهایی، نگرانی از بالا رفتن سن ازدواج یا فرار از وضعیت دشوار خانه. بخش‌های بعدی کتاب به کودک‌همسری، پیامدهای روحی و اجتماعی، دیدگاه‌های دینی و حقوقی و نیز شیوه‌های پیشگیری و درمان این آسیب اختصاص دارد. محور اصلی کتاب دفاع از حق انتخاب آگاهانه در ازدواج و نشان‌دادن هزینه‌های سنگین نادیده‌گرفتن آن است.

چرا باید کتاب ازدواج تحمیلی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ازدواج تحمیلی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ابعاد دینی، روان‌شناختی، اجتماعی و حقوقی یک مسئله‌ی واحد را کنار هم قرار می‌دهد.
• خواننده با شکل‌های آشکار و پنهان تحمیل در ازدواج آشنا می‌شود و فقط با نمونه‌های مستقیم روبه‌رو نیست.
• بخش کودک‌همسری، پیوند میان ازدواج زودهنگام و آسیب‌های بعدی را روشن‌تر می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد که بعضی فشارها از دل رسم، فقر، ترس و قضاوت اجتماعی شکل می‌گیرند نه فقط از دستور صریح خانواده.
• بحث فقهی و قانونی اثر، درک دقیق‌تری از جایگاه رضایت و اذن در ازدواج به دست می‌دهد.
• بخش پایانی کتاب، مسیرهای پیشگیری و کاهش آسیب را در سطح خانواده و جامعه جمع‌بندی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ازدواج تحمیلی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویانی که به مسائل خانواده، زنان و آسیب‌های اجتماعی علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی پیوند میان کودک‌همسری و ازدواج اجباری شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که درمورد جایگاه رضایت، اذن و حق انتخاب در ازدواج سؤالات فقهی و حقوقی دارند.
• فعالان اجتماعی و فرهنگی که با مسئله‌ی فشارهای خانوادگی و رسوم محدودکننده درگیر هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند ریشه‌های روانی و اجتماعی انتخاب‌های ناخواسته در ازدواج را بهتر بشناسند.