کتاب جامعه شناختی فرزند آوری

کتاب جامعه شناختی فرزند آوری نوشته کمال رشیدی‌نژاد و منوچهر علی‌نژاد است که مرکز نشر هاجر آن را منتشر کرده است. این کتاب فرزندآوری را فقط به‌عنوان یک تصمیم شخصی نمی‌بیند و آن را در پیوند با نگرش، دینداری، سبک زندگی، سرمایه‌ی اجتماعی و فرهنگی و شرایط زیست اجتماعی بررسی می‌کند. تمرکز اصلی اثر بر داده‌های به‌دست‌آمده از شهروندان یزد و میبد است و از همین مسیر نشان می‌دهد که بحث فرزندآوری چگونه به خانواده، جمعیت و سیاست‌گذاری اجتماعی گره می‌خورد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جامعه شناختی فرزند آوری

کتاب جامعه شناختی فرزند آوری نوشته کمال رشیدی‌نژاد و منوچهر علی‌نژاد به یکی از بحث‌های مهم اجتماعی یعنی کاهش باروری و دگرگونی نگرش‌ها نسبت به فرزندآوری پرداخته است. نویسندگان مسئله را فقط از زاویه‌ی آمار جمعیتی نمی‌بینند و آن را به تغییرات خانواده، سبک زندگی، ارزش‌ها، دینداری، سرمایه‌ی اجتماعی، سرمایه‌ی فرهنگی و عقلانیت ابزاری پیوند می‌دهند. متن کتاب نشان می‌دهد که فرزندآوری در اینجا یک موضوع چندوجهی است؛ موضوعی که هم به تجربه‌ی زیسته‌ی خانواده‌ها مربوط می‌شود و هم به ساختارهای اجتماعی و فرهنگی. فضای اثر پژوهشی است و از همان فصل‌های آغازین با تعریف مفاهیم، طرح مسئله و توضیح ضرورت بررسی این موضوع پیش می‌رود.
کتاب جامعه شناختی فرزند آوری در ادامه سراغ ادبیات پژوهش و چارچوب نظری می‌رود و مجموعه‌ای از دیدگاه‌ها و نظریه‌ها را کنار هم می‌گذارد؛ از بحث نگرش و ابعاد شناختی، احساسی و رفتاری آن گرفته تا نظریه‌های نوسازی، کارکردگرایی، کنش متقابل نمادین، ساخت‌یابی، سرمایه‌ی اجتماعی، سبک زندگی، دینداری، فمینیسم و رسانه. همین گستره نشان می‌دهد که نویسندگان تلاش کرده‌اند مسئله را در یک قاب محدود خلاصه نکنند. بخش روش‌شناسی نیز جای مهمی در اثر دارد و به جامعه‌ی آماری، نمونه‌گیری، ابزار گردآوری داده‌ها، تعریف متغیرها و شیوه‌ی تحلیل یافته‌ها پرداخته است. براساس متن کتاب، پژوهش به‌صورت کمی و پیمایشی انجام شده و داده‌های آن از ۵۸۱ نفر از شهروندان یزد و میبد به‌دست آمده است.
کتاب جامعه شناختی فرزند آوری فقط به طرح نظریه‌ها بسنده نمی‌کند و در بخش یافته‌ها سراغ ترجیحات فرزندآوری، تعداد مطلوب فرزند، نگرش پاسخ‌گویان و رابطه‌ی متغیرهای مختلف با این نگرش می‌رود. نتیجه‌ی کلی اثر این است که فرزندآوری را نمی‌توان تنها با یک عامل توضیح داد. بعضی متغیرها مانند سن، وضع تأهل، دینداری، سبک زندگی، حمایت اجتماعی، سرمایه‌ی اجتماعی، سرمایه‌ی فرهنگی و عقلانیت با نگرش به فرزندآوری رابطه داشته‌اند و بعضی دیگر چنین رابطه‌ای نشان نداده‌اند. همین ترکیب، کتاب را به منبعی تبدیل می‌کند که هم برای شناخت فضای فکری پیرامون فرزندآوری مفید است و هم برای دنبال‌کردن یک مطالعه‌ی میدانی مشخص.

خلاصه کتاب جامعه شناختی فرزند آوری

کتاب جامعه شناختی فرزند آوری بر این پرسش متمرکز است که نگرش به فرزندآوری چگونه شکل می‌گیرد و چه عوامل اجتماعی آن را تقویت یا تضعیف می‌کنند. نویسندگان ابتدا مسئله‌ی کاهش باروری و پیامدهای آن را در سطح خانواده و جامعه توضیح می‌دهند و سپس با مرور مفاهیم و نظریه‌های مرتبط، زمینه‌ی تحلیل را می‌سازند. بعد از آن، پژوهش میدانی در یزد و میبد وارد متن می‌شود و داده‌ها نشان می‌دهند که نگرش به فرزندآوری با متغیرهایی مانند دینداری، سبک زندگی، سرمایه‌ی اجتماعی، سرمایه‌ی فرهنگی، حمایت اجتماعی و عقلانیت پیوند دارد. حرف اصلی این کتاب آن است که فرزندآوری فقط نتیجه‌ی محاسبه‌ی اقتصادی یا تمایل فردی نیست و در دل شبکه‌ای از ارزش‌ها، روابط و شرایط اجتماعی معنا پیدا می‌کند.

چرا باید کتاب جامعه شناختی فرزند آوری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جامعه شناختی فرزند آوری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب فرزندآوری را از سطح بحث‌های کلی بیرون می‌آورد و آن را در پیوند با نگرش‌ها و شرایط اجتماعی بررسی می‌کند.
• خواننده با مجموعه‌ای از متغیرهای اثرگذار مانند دینداری، سبک زندگی، سرمایه‌ی اجتماعی و فرهنگی آشنا می‌شود.
• این اثر یک مطالعه‌ی میدانی مشخص درباره‌ی یزد و میبد ارائه می‌دهد و بحث را بر پایه‌ی داده‌های پژوهشی پیش می‌برد.
• کتاب نشان می‌دهد که کاهش یا تقویت تمایل به فرزندآوری فقط با یک علت توضیح‌پذیر نیست.
• بخش نظری اثر برای کسانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان خانواده، جمعیت و جامعه را دقیق‌تر دنبال کنند، نکات قابل‌توجهی دارد.
• یافته‌های کتاب می‌تواند برای فهم بهتر ترجیحات فرزندآوری و نوع نگاه پاسخ‌گویان به تعداد فرزند مفید باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جامعه شناختی فرزند آوری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویان علوم اجتماعی که به موضوع جمعیت، خانواده و باروری علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی عوامل اجتماعی اثرگذار بر نگرش به فرزندآوری شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که در حوزه‌ی سیاست‌گذاری اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی با پرسش‌های مرتبط با خانواده روبه‌رو هستند.
• خوانندگانی که به مطالعات پیمایشی و تحلیل داده‌های اجتماعی در بستر ایران توجه دارند.
• علاقه‌مندان به بحث‌هایی که پیوند میان دینداری، سبک زندگی، سرمایه‌ی اجتماعی و تصمیم‌های خانوادگی را بررسی می‌کنند.