کتاب جایگزین

کتاب جایگزین (The Alternative) نوشته نیک رومئو، تصویری تازه از بحث عدالت اقتصادی و اخلاق در سرمایه‌داری امروز ارائه می‌دهد و می‌کوشد این  حقیقت را نشان دهد که اقتصاد بیشتر از اینکه علم اعداد باشد، موضوعی اخلاقی و سیاسی است. نویسنده که سال‌ها برای مجله‌ی نیویورکر گزارش نوشته، با تکیه‌ بر نمونه‌های واقعی، از شهرها، تعاونی‌ها و سیاست‌های عمومی مختلف، به سراغ این سؤال رفته که اقتصاد عادلانه چه شکلی می‌تواند داشته باشد و با چه مدل‌های مالکیت و سرمایه‌گذاری‌ای می‌توان اقتصادی منصفانه ساخت. نشر متخصصان این کتاب را با ترجمه فرشید قاسمی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جایگزین

کتاب جایگزین با ترکیب روایت، فلسفه و تحلیل اقتصادی نشان می‌دهد بحث درباره‌ی اقتصاد فقط بحث اعداد و نمودارها نیست بلکه به‌ طور مستقیم با اخلاق، سیاست و کیفیت زندگی روزمره گره خورده است. نیک رومئو با بازخوانی داستان «انسان چقدر زمین لازم دارد؟» از تولستوی و ارجاع به ایده‌های جان مینارد کینز، نشان می‌دهد چگونه حرص انباشت، عقلانیت جداشده از اخلاق و خطاهای رفتاری‌ای همچون چرخه‌ی لذتی و هزینه‌ی هدررفته، به نابرابری، تخریب محیط‌زیست و فرسایش دموکراسی دامن زده‌اند. 

کتاب به سراغ این پرسش می‌رود که اگر اقتصاد را نه قانون طبیعی بلکه عرصه‌ی انتخاب‌های اخلاقی و سیاسی بدانیم، چه مدل‌ها و نهادهای دیگری ممکن است. فصل‌ها هر کدام بر یک میدان مشخص تمرکز دارند: از نبرد بر سر آموزش اقتصاد در دانشگاه‌ها و نقد علم‌نمایی این رشته تا طرح‌هایی مانند قیمت‌گذاری حقیقی در آمستردام، جنبش مزد مکفی، تضمین شغل در یک منطقه‌ی اتریش، پلتفرم‌های کار به‌ عنوان خدمات عمومی، شبکه‌ی تعاونی‌های موندراگون در باسک، شرکت‌های مأموریت‌محور، بودجه‌ریزی مشارکتی در شهرهایی مثل کاسکایس و بودجه‌ریزی اقلیمی در اسلو. 

کتاب جایگزین در نهایت به مدل‌های تازه‌ی مالکیت و سرمایه‌گذاری می‌پردازد که هدف‌شان کاهش نابرابری، دگرگون‌کردن منطق تصاحب‌های خصمانه و تأمین زیرساخت اقتصاد سبز است. نیک رومئو در سراسر کتاب بر این نکته تأکید کرده که اقتصاد زیرشاخه‌ای از فلسفه‌ی اخلاق و سیاست است و بدون این بنیان‌ها، پیشرفت فنی بی‌معنا می‌شود.

خلاصه کتاب جایگزین

کتاب جایگزین از این ایده‌ی محوری حرکت می‌کند که اقتصاد نه مجموعه‌ای از قوانین طبیعی بلکه میدان تصمیم‌های اخلاقی و سیاسی است. نیک رومئو ابتدا نشان می‌دهد چگونه روایت‌های رایج درباره‌ی نیروهای بازار، قوانین اجتناب‌ناپذیر و علم عینی اقتصاد به نابرابری، تضعیف دموکراسی و بی‌تفاوتی نسبت به رنج و تخریب محیط‌زیست مشروعیت داده‌اند. سپس با مرور تاریخ اندیشه از تولستوی و کینز تا نقدهای معاصر، این تصور را به چالش می‌کشد که هیچ جایگزینی وجود ندارد. 

کتاب در ادامه مجموعه‌ای از نمونه‌های عینی را بررسی می‌کند: قیمت‌گذاری مبتنی‌ بر اثرات واقعی کالاها، تعریف دوباره‌ی مزد مکفی، برنامه‌های تضمین شغل، پلتفرم‌های کار عمومی، تعاونی‌های کارگری بزرگ، شرکت‌های مأموریت‌محور، بودجه‌ریزی مشارکتی و اقلیمی و مدل‌های تازه‌ی مالکیت و سرمایه‌گذاری.

چرا باید کتاب جایگزین را بخوانیم؟

این کتاب به‌ جای ماندن در سطح نقد کلی سرمایه‌داری، وارد جزئیات نهادها و سیاست‌هایی شده که هم‌اکنون در شهرها و کشورها اجرا می‌شوند. خواننده با نمونه‌های واقعی آشنا می‌شود که نشان می‌دهند می‌توان درباره‌ی مزد، مالکیت، بودجه‌ی عمومی و نقش شرکت‌ها به‌ گونه‌ای متفاوت اندیشید و اقتصاد را دوباره به بحث اخلاق و دموکراسی پیوند زد.

خواندن کتاب جایگزین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جایگزین به دانشجویان و پژوهشگران اقتصاد، علوم سیاسی و مدیریت، فعالان اجتماعی، مدیران و سیاستگذاران و همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی نابرابری، عدالت توزیعی، مسئولیت اجتماعی کسب‌وکار و بحران اقلیمی را دارند و به‌ دنبال نمونه‌های عینی برای بازطراحی نهادهای اقتصادی هستند.