کتاب نمایش رادیویی

کتاب نمایش رادیویی (کتاب راهنما؛ نمایش شنیداری در متن و اجرا) نوشته ریچارد جی. هند و مری ترینر و ترجمه اسماعیل نجار و بهروز محمودی بختیاری است و انتشارات مهراندیش در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این کتاب از دو مسیر وارد دنیای نمایش شنیداری می‌شود: از یک‌ سو تاریخ و نظریه‌های نمایش رادیویی را بررسی می‌کند و از سوی دیگر به اجرا، تمرین و شیوه‌های کار در این قالب می‌پردازد. یکی از نکته‌های جالب اثر این است که صدا را نه به‌عنوان جایگزین تصویر، بلکه به‌عنوان نیرویی مستقل برای ساختن فضا، تعلیق و تخیل بررسی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نمایش رادیویی اثر ریچارد جی. هند و مری ترینر

کتاب نمایش رادیویی (The radio drama handbook: audio drama in context and practice)، نوشته‌ی ریچارد جی. هند و مری ترینر، یک راهنمای مفصل درباره‌ی نمایش شنیداری است که هم به گذشته‌ی این رسانه سرک می‌کشد هم به سازوکارهای عملی آن نزدیک می‌شود. نویسندگان بحث را با یک پرسش مهم آغاز می‌کنند: در جهانی که تصویر همه‌جا حاضر است، صدا چه توانایی ویژه‌ای دارد؟ پاسخ آن‌ها معطوف به دفاع از رادیو نیست و ظرفیت‌های خاص صدا در برانگیختن تخیل، ساختن فضا و شکل‌دادن به تجربه‌ی نمایشی را نشان می‌دهد. این کتاب فقط تاریخ‌نگاری خشک نیست و در کنار روایت تحولات فنی و فرهنگی، مدام به این موضوع برمی‌گردد که نمایش رادیویی چگونه شنیده می‌شود و چرا هنوز زنده است.

کتاب نمایش رادیویی در دو بخش اصلی تنظیم شده است. بخش نخست به پیشینه، شکل‌گیری و تحول رادیو و نمایش رادیویی اختصاص دارد و از اختراع رادیو، پخش زنده، نقش شنونده، برنامه‌سازی، خبر، سیاست و سرگرمی تا نمونه‌های آغازین نمایش‌های رادیویی را دنبال می‌کند. در این بخش، مثال‌هایی مثل گزارش فاجعه‌ی هیندنبرگ، سخنرانی‌های سیاسی، برنامه‌های دوران طلایی رادیو و اقتباس مشهور جنگ دنیاها آمده‌ تا روشن شود صدا چگونه می‌تواند هم اطلاع‌رسان باشد هم دراماتیک. بخش دوم کتاب به‌سمت اجرا و تمرین می‌رود و از طریق نمونه‌ها، بایدها و دشواری‌های نوشتن، اجراکردن و شنیدنی‌ساختن نمایش را بیرون می‌کشد. این کتاب برای کسانی که به تئاتر، رسانه، اقتباس و تاریخ فرهنگ شنیداری علاقه دارند، تصویری گسترده از یک قالب نمایشی ارائه می‌دهد که در آن صدا، سکوت، فاصله و تخیل همگی بخشی از اجرا هستند.

خلاصه کتاب نمایش رادیویی

کتاب نمایش رادیویی تاریخ و منطق درونی نمایش شنیداری را در کنار هم می‌گذارد. ریچارد جی. هند و مری ترینر ابتدا نشان می‌دهند که رادیو فقط یک ابزار انتقال صدا نبوده و از همان آغاز، در خبر، سیاست، سرگرمی و روایت نقش داشته است. سپس توضیح می‌دهند که چگونه نمایش رادیویی از خواندن ساده‌ی متن‌های صحنه‌ای فاصله گرفت و به قالبی مستقل تبدیل شد؛ قالبی که با صدا، موسیقی، سکوت و جلوه‌های شنیداری، جهان خود را می‌سازد.

در ادامه، کتاب با آوردن نمونه‌های شناخته‌شده و بحث‌های اجرایی، تفاوت نوشتن و اجرای نمایش برای گوش و نوشتن و اجرای صحنه‌ای را شرح می‌دهد و توضیح می‌دهد که چرا تخیل شنونده در این فرایند جایگاهی مرکزی دارد.

چرا باید کتاب نمایش رادیویی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نمایش رادیویی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان تاریخ رادیو و شکل‌گیری نمایش شنیداری را با مثال‌های مشخص نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی کتاب می‌تواند نقش صدا، سکوت و جلوه‌های شنیداری را در ساختن موقعیت نمایشی بیشتر درک کند.
• این اثر به معرفی نمونه‌ها بسنده نمی‌کند و به مسئله‌ی اجرا، تمرین و نوشتن برای رادیو نیز می‌پردازد.
• این کتاب برای پژوهش در موردِ اقتباس، رسانه و هنرهای نمایشی مناسب است.
• نمونه‌های تاریخی کتاب نشان می‌دهند که رادیو چگونه بر فرهنگ عمومی، سیاست و سرگرمی اثر گذاشته است.
• خواندن این کتاب کمک می‌کند تا تفاوت نمایش صحنه‌ای و نمایش شنیداری از زاویه‌ی فرم و دریافت بهتر دیده شود.

خواندن کتاب نمایش رادیویی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نمایش رادیویی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران تئاتر که می‌خواهند با تاریخ و شیوه‌های نمایش شنیداری آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به رادیو، پادکست و اجراهای صوتی که در پی شناخت دقیق‌تر ظرفیت‌های صدا هستند.
• نمایشنامه‌نویسان و کارگردانانی که می‌خواهند تفاوت نوشتن و اجرا برای گوش را بررسی کنند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی رسانه، فرهنگ و تخیل در فرایند روایت علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند نمونه‌های مهم نمایش رادیویی و زمینه‌ی تاریخی آن‌ها را بشناسند.

درباره ریچارد جی. هند

ریچارد جی هَند استاد اجرا و مطالعات رسانه در دانشگاه ایست انگلیا در انگلستان است. او در حوزه‌های رسانه، ترجمه و اقتباس، آثار متعددی منتشر کرده و مؤسس ژورنال اقتباس در فیلم نیز هست.

درباره مری ترینر

مری ترینر استاد آموزش و یادگیری در دانشگاه کاردیف ولز است.

بخشی از کتاب نمایش رادیویی

«دوران گیرندهٔ کریستالی رادیو امروزه انگار به زمان باستان برمی‌گردد. به‌علاوه، اصطلاح "نمایش رادیویی" می‌تواند تصاویری را از گذشته به خاطر آورد: بازیگرانی که با لباس‌های رسمی دور میکروفون جمع شده‌اند و کاغذنوشته‌هایی در دست دارند؛ شنوندگانی که دور رادیوی بزرگی که مانند مبل است جمع شده‌اند، به نظر می‌رسد منتظر این هستند تا تلویزیون اختراع شود. بااین‌وجود، نه‌تنها رادیو از آن زمان تا به حالا دوام آورده است، بلکه در جهان معاصر ما از جهات مختلف در حال پیشرفت و پیشروی است. انقلاب دیجیتال و عصر اطلاعات این امکان را فراهم آورده است تا پخش رادیویی ازطریقِ اینترنت صورت بپذیرد و تولیدات و پکیج‌های کارآمدتری از برنامه‌های رادیویی ارائه شود. برنامه‌های ضبط‌شدهٔ تاریخی یا آرشیوی با کیفیت بهتر دوباره دیجیتال شده‌اند و بهتر از زمانی که در ابتدا پخش شدند می‌توانند پخش شوند. در کنار عجایب عصر دیجیتال ـ پیشرفت‌های تکنولوژیکی که در تأثیر و قابلیت' قابل قیاس با شروع پخش رادیویی هستند ـ رادیو هنوز کارکردی اساسی در جهان درحال‌توسعه، به‌عنوان وسیله‌ای برای آموزش و فعالیت اجتماعی، دارد.»