کتاب توسعه سامانه ملی داده‌ های پژوهشی در ایران با تاکید بر نقش ایران داک

کتاب توسعه سامانه ملی داده‌ های پژوهشی در ایران با تاکید بر نقش ایران داک (شناسایی نیازمندی‌ها، چالش‌ها و راهکارهای فنی، سیاستی، قانونی و اخلاقی) نوشته محمدحسین امین از سوی انتشارات پژوهشگران پارسه منتشر شده است. این اثر به یکی از مسئله‌های مهم نظام پژوهش می‌پردازد؛ داده‌هایی که تولید می‌شوند اما بدون زیرساخت، استاندارد و سیاست روشن پراکنده می‌مانند یا از دسترس خارج می‌شوند. نویسنده با تمرکز بر نقش ایرانداک نیازمندی‌ها و چالش‌های فنی، سیاستی، قانونی و اخلاقی ایجاد یک سامانه‌ی ملی را بررسی کرده و تصویری از مسیر سامان‌دهی داده‌های پژوهشی در ایران ارائه داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب توسعه سامانه ملی داده‌ های پژوهشی در ایران با تاکید بر نقش ایران داک

کتاب توسعه سامانه ملی داده‌ های پژوهشی در ایران با تاکید بر نقش ایران داک نوشته‌ی محمدحسین امین به مسئله‌ای می‌پردازد که در قلب پژوهش امروز قرار دارد؛ داده. محمدحسین امین از همان ابتدا نشان می‌دهد که داده‌های پژوهشی فقط محصول جانبی یک تحقیق نیستند، بلکه بخشی از زیرساخت تولید دانش، تکرارپذیری پژوهش، شفافیت علمی و امکان استفاده‌ی دوباره از نتایج علمی‌ هستند. کتاب از این نقطه حرکت می‌کند که در نبود سازوکارهای منسجم برای گردآوری، نگهداری، مستندسازی و اشتراک‌گذاری بخش مهمی از سرمایه‌ی علمی کشور پراکنده می‌شود. به‌ همین دلیل اثر حاضر فقط درباره یک سامانه‌ی فنی نیست، بلکه درباره‌ی نسبت میان علم، حکمرانی داده، سیاست‌گذاری و نهادهای علمی است.
این کتاب در ۱۳ فصل تنظیم شده است و از مبانی مفهومی تا طراحی پایلوت و نقشه‌ی راه پیش می‌رود. فصل‌های آغازین به تعریف داده‌های پژوهشی، چرخه‌ی عمر داده، مدیریت داده‌های پژوهشی، علم باز و داده‌ی باز اختصاص دارند. کتاب سپس به زیرساخت‌های داده، مخازن پژوهشی، شبکه‌های علمی، سیاست‌های داده در کشورهای مختلف و وضعیت موجود سامانه‌های اطلاعات علمی در ایران می‌رسد. در فصل‌های میانی و پایانی نیازمندی‌های پژوهشگران، دانشگاه‌ها و سیاست‌گذاران بررسی می‌شود و بعد چالش‌های فنی، حقوقی، اخلاقی و سیاستی توسعه‌ی چنین سامانه‌ای مطرح می‌شود. بخش مهمی از کتاب نیز به طراحی مدل مفهومی، معماری فنی، ظرفیت‌های ایرانداک، طراحی پایلوت در این نهاد و تدوین نقشه‌ی راه ملی اختصاص یافته است. حال‌وهوای اثر تحلیلی و مسئله‌محور است و بیشتر از آن‌که به کلی‌گویی بسنده کند، تلاش می‌کند اجزای یک سامانه ملی را در پیوند با واقعیت نهادی و پژوهشی ایران توضیح دهد.

خلاصه کتاب توسعه سامانه ملی داده‌ های پژوهشی در ایران با تاکید بر نقش ایران داک

کتاب از این پرسش آغاز می‌کند که چرا داده‌های پژوهشی باید به‌صورت منظم مدیریت شوند و چه پیامدهایی از نبود یک سامانه‌ی ملی به‌ وجود می‌آید. نویسنده ابتدا مفهوم داده‌های پژوهشی، چرخه‌ی عمر آن‌ها و جایگاه مدیریت داده را توضیح می‌دهد و بعد نشان می‌دهد که برای ایجاد یک سامانه‌ی ملی فقط زیرساخت فنی کافی نیست. کتاب هم‌زمان به استانداردهای فراداده، ذخیره‌سازی، امنیت، تعامل‌پذیری، مالکیت داده، حریم خصوصی، اخلاق اشتراک‌گذاری و سیاست‌های دسترسی می‌پردازد. در ادامه نقش ایرانداک به‌عنوان یکی از نهادهای محوری بررسی می‌شود و بر پایه‌ی ظرفیت‌ها و محدودیت‌های موجود، مدلی مفهومی، معماری فنی، طرح پایلوت و نقشه‌ی راهی برای استقرار سامانه‌ی ملی داده‌های پژوهشی در ایران ارائه می‌شود.

چرا باید کتاب توسعه سامانه ملی داده‌ های پژوهشی در ایران با تاکید بر نقش ایران داک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب توسعه سامانه ملی داده‌ های پژوهشی در ایران با تاکید بر نقش ایران داک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری روشن از جایگاه داده‌های پژوهشی در فرایند تولید دانش و سیاست‌گذاری علمی ارائه می‌دهد.
• این کتاب رابطه‌ی میان زیرساخت فنی، استانداردها، حقوق داده و ملاحظات اخلاقی را در یک چهارچوب واحد کنار هم می‌گذارد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند با اجزای اصلی مدیریت داده‌های پژوهشی از چرخه‌ی عمر داده تا فراداده و مخازن پژوهشی آشنا شود.
• این کتاب وضعیت موجود سامانه‌ها و زیرساخت‌های اطلاعات علمی در ایران را در پیوند با نیازهای یک سامانه ملی بررسی می‌کند.
• بخش‌های مربوط به ایرانداک، مدل مفهومی، معماری فنی و پایلوت کتاب را از سطح بحث نظری فراتر می‌برد.
• این اثر برای فهم چالش‌های تعامل‌پذیری، امنیت، مالکیت فکری و دسترسی به داده در محیط‌های دانشگاهی و پژوهشی مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب توسعه سامانه ملی داده‌ های پژوهشی در ایران با تاکید بر نقش ایران داک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی علم اطلاعات و دانش‌شناسی که می‌خواهند با مدیریت داده‌های پژوهشی دقیق‌تر آشنا شوند.
• مدیران دانشگاهی و مسئولان پژوهشی که با مسئله‌ی نگهداری، اشتراک‌گذاری و نظارت بر داده‌های علمی سروکار دارند.
• سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان علم و فناوری که به تصمیم‌سازی مبتنی‌بر داده و زیرساخت‌های ملی پژوهش علاقه دارند.
• متخصصان فناوری اطلاعات در نهادهای علمی که درباره‌ی معماری سامانه‌های داده، امنیت و تعامل‌پذیری کار می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نسبت میان علم باز، داده‌ی باز، حقوق داده و الزامات اخلاقی را در بستر ایران بهتر بشناسند.