کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه

کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه نوشته‌ی علی لاریجانی را مؤسسه‌ی انتشارات دانشگاه تهران منتشر کرده است. این کتاب به یاد و در بزرگداشت دکتر کریم مجتهدی تدوین شده و مجموعه‌ای از دو سخنرانی، چند گفتار تحلیلی و یادداشت‌های درسی او درباره‌ی تاریخ فلسفه‌ی غرب تا نیمه‌ی قرن نوزدهم را دربر می‌گیرد. نویسنده در این اثر هم به شخصیت و شیوه‌ی تفکر مجتهدی پرداخته است و هم بخشی از درس‌های او درباره‌ی رنسانس، دکارت، کانت، هگل و دیگر فیلسوفان اروپایی را بازنویسی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه

کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه اثری است که علی لاریجانی آن را به روح دکتر کریم مجتهدی تقدیم کرده و در آن کوشیده است هم چهره‌ی فکری و اخلاقی این استاد فلسفه را ترسیم کند و هم نمونه‌ای از درس‌گفتارهای او را ثبت کند. در فصل نخست، دو سخنرانی لاریجانی در همایش‌ها و بزرگداشت‌های مجتهدی آمده که در آن‌ها از آشنایی خود با او، شیوه‌ی تدریسش در دانشگاه تهران، نسبت فلسفه و فرهنگ، و شباهت‌های فکری او با مرتضی مطهری سخن گفته است. در همین فصل، بحث‌هایی درباره‌ی عقلانیت، نقش فلسفه در استحکام فرهنگی ملت‌ها، نسبت فلسفه و سیاست، و جایگاه دانشگاه در جامعه طرح شده است. در ادامه‌ی کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه فصل دوم به «یادداشت‌های درس تاریخ فلسفه‌ی غرب تا نیمه‌ی قرن نوزدهم» اختصاص دارد که حاصل حضور نویسنده در کلاس‌های مجتهدی در دهه‌ی ۱۳۶۰ است. این یادداشت‌ها با مقدمه‌ای توضیحی آغاز می‌شود و سپس به‌صورت درس‌به‌درس پیش می‌رود: از عوامل رنسانس، نقش لئوناردو داوینچی، تفاوت عقل و اراده در قرون وسطی و رنسانس، تا بحث‌های مربوط به یسوعیان، یانسنیست‌ها، پاسکال، دکارت، کانت، هگل و پیوند فلسفه با تحولات سیاسی مانند انقلاب فرانسه. کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه نشان می‌دهد مجتهدی چگونه در تدریس، فلسفه را در بستر تاریخی، اجتماعی و علمی‌اش می‌فهمیده و هم‌زمان به زبان فارسی و پرهیز از واژه‌های بیگانه حساس بوده است.

خلاصه کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه

این کتاب تصویری دوگانه از دکتر کریم مجتهدی ارائه می‌کند: از یک‌سو فیلسوفی که فلسفه را با فضیلت، تواضع و زیست شخصی گره می‌زند و از سوی دیگر معلمی که تاریخ فلسفه‌ی غرب را در پیوند با سیاست، علم، هنر و شرایط اجتماعی توضیح می‌دهد. در بخش‌های آغازین، علی لاریجانی با تکیه بر خاطرات و نقل‌قول‌ها، مجتهدی را در کنار چهره‌هایی چون مطهری قرار می‌دهد و از اهمیت عقلانیت، گفت‌وگو، پرهیز از تک‌ساحتی‌شدن تخصص، و نسبت فلسفه با عدالت، حقوق طبیعی، دموکراسی و بوروکراسی سخن می‌گوید. در بخش یادداشت‌های درسی، کتاب به درون کلاس‌های تاریخ فلسفه‌ی غرب می‌رود: عوامل رنسانس، نقش فتح قسطنطنیه، کشف آمریکا، باروت و چاپخانه، تفاوت عقل و اراده در قرون وسطی و رنسانس، اومانیسم، کشمکش یسوعیان و یانسنیست‌ها، و تأثیر این جریان‌ها بر دکارت، پاسکال و دیگران. در خلال این مباحث، پیوندهای فلسفه با انقلاب فرانسه، فردگرایی مدرن، بحران‌های دموکراسی و نسبت علم و متافیزیک نیز طرح شده است.

چرا باید کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه را بخوانیم؟

این کتاب امکان آشنایی نزدیک با شیوه‌ی اندیشیدن و تدریس دکتر کریم مجتهدی را فراهم می‌کند و هم‌زمان پلی میان فلسفه‌ی غرب، مسائل سیاسی و فرهنگی معاصر ایران و بحث‌هایی مانند حقوق طبیعی، دموکراسی، بوروکراسی و نقش دانشگاه می‌سازد. خواننده از خلال سخنرانی‌ها و یادداشت‌های درسی، هم تصویری از رنسانس و فلسفه‌ی جدید به‌دست می‌آورد و هم با دغدغه‌های درونی یک استاد فلسفه درباره‌ی عقلانیت، سنت، تجدد و مسئولیت فکری آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان فلسفه‌ی غرب، کسانی که به اندیشه و شخصیت دکتر کریم مجتهدی و مرتضی مطهری توجه دارند، پژوهشگران حوزه‌ی فلسفه‌ی سیاسی و تاریخ اندیشه، و نیز مخاطبانی پیشنهاد می‌شود که به نسبت میان فلسفه، فرهنگ ایرانی، دانشگاه و تحولات مدرن می‌اندیشند.