کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه

کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه نوشته علی لاریجانی، به یاد و در بزرگداشت کریم مجتهدی تدوین شده و مجموعه‌ای از دو سخنرانی و چند گفتار تحلیلی لاریجانی درباره‌ی این استاد فلسفه و یادداشت‌های درسی او درباره‌ی تاریخ فلسفه‌ی غرب تا نیمه‌ی قرن نوزدهم را دربر می‌گیرد. لاریجانی در این اثر هم به شخصیت و شیوه‌ی تفکر مجتهدی پرداخته و هم بخشی از درس‌های او درباره‌ی رنسانس، دکارت، کانت، هگل و دیگر فیلسوفان اروپایی را بازنویسی کرده است. انتشارات دانشگاه تهران این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه

کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه اثری از علی لاریجانی است که در آن کوشیده هم چهره‌ی فکری و اخلاقی دکتر کریم مجتهدی را ترسیم کند و هم نمونه‌ای از درس‌گفتارهای او را ثبت کند. لاریجانی در این کتاب از آشنایی خود با این استاد فلسفه، شیوه‌ی تدریسش در دانشگاه تهران، نسبت فلسفه و فرهنگ و شباهت‌های فکری او با مرتضی مطهری سخن گفته است. او درباره‌ی عقلانیت، نقش فلسفه در استحکام فرهنگی ملت‌ها، نسبت فلسفه و سیاست و جایگاه دانشگاه در جامعه نیز بحث‌هایی را مطرح می‌کند.

بخش دیگری از کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه، به یادداشت‌های درس تاریخ فلسفه‌ی غرب تا نیمه‌ی قرن نوزدهم اختصاص دارد که حاصل حضور علی لاریجانی در کلاس‌های مجتهدی در دهه‌ی ۱۳۶۰ است. این یادداشت‌ها به صورت درس‌به‌درس پیش می‌رود: از عوامل رنسانس، نقش لئوناردو داوینچی، تفاوت عقل و اراده در قرون وسطا و رنسانس، تا بحث‌های مربوط به یسوعیان، یانسنیست‌ها، پاسکال، دکارت، کانت، هگل و پیوند فلسفه با تحولات سیاسی مانند انقلاب فرانسه. 

این کتاب نشان می‌دهد مجتهدی چگونه در تدریس، فلسفه را در بستر تاریخی، اجتماعی و علمی‌اش درک می‌کرد.

خلاصه کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه

کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه تصویری دوگانه از کریم مجتهدی ارائه می‌کند: از یک‌سو فیلسوفی که فلسفه را با فضیلت، تواضع و زیست شخصی گره می‌زند و از سوی دیگر معلمی که تاریخ فلسفه‌ی غرب را در پیوند با سیاست، علم، هنر و شرایط اجتماعی توضیح می‌دهد. 

در بخش‌های آغازین، لاریجانی با تکیه بر خاطرات و نقل‌قول‌ها، مجتهدی را در کنار چهره‌هایی چون مطهری قرار می‌دهد و از اهمیت عقلانیت، گفت‌وگو، پرهیز از تک‌ساحتی‌شدن تخصص و نسبت فلسفه با عدالت، حقوق طبیعی، دموکراسی و بوروکراسی سخن می‌گوید. 

در بخش یادداشت‌های درسی، کتاب به درون کلاس‌های تاریخ فلسفه‌ی غرب می‌رود: عوامل رنسانس، نقش فتح قسطنطنیه، کشف آمریکا، باروت و چاپخانه، تفاوت عقل و اراده در قرون وسطا و رنسانس، اومانیسم، کشمکش یسوعیان و یانسنیست‌ها و تأثیر این جریان‌ها بر دکارت، پاسکال و دیگران. در خلال این مباحث، پیوندهای فلسفه با انقلاب فرانسه، فردگرایی مدرن، بحران‌های دموکراسی و نسبت علم و متافیزیک نیز طرح شده است.

چرا باید کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه را بخوانیم؟

این کتاب امکان آشنایی نزدیک با شیوه‌ی اندیشیدن و تدریس مجتهدی را فراهم می‌کند و همزمان پلی میان فلسفه‌ی غرب، مسائل سیاسی و فرهنگی معاصر ایران و بحث‌هایی مانند حقوق طبیعی، دموکراسی، بوروکراسی و نقش دانشگاه می‌سازد. خواننده از خلال سخنرانی‌ها و یادداشت‌های درسی، هم تصویری از رنسانس و فلسفه‌ی جدید به‌ دست می‌آورد و هم با دغدغه‌های درونی یک استاد فلسفه درباره‌ی عقلانیت، سنت، تجدد و مسئولیت فکری آشنا می‌شود.

خواندن کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب چنین گفت مجتهد فلسفه به دانشجویان و علاقه‌مندان فلسفه‌ی غرب، کسانی که به اندیشه و شخصیت کریم مجتهدی و مرتضی مطهری توجه دارند، پژوهشگران حوزه‌ی فلسفه‌ی سیاسی و تاریخ اندیشه و مخاطبانی پیشنهاد می‌شود که به نسبت میان فلسفه و تحولات مدرن می‌اندیشند.

درباره علی لاریجانی

علی لاریجانی (۱۴۰۵-۱۳۳۶)، استاد دانشگاه، مدیر و سیاستمدار بود. او تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع کارشناسی علوم رایانه در دانشگاه صنعتی شریف سپری کرده بود و مدرک کارشناسی ارشد و دکترای خود را در رشته‌ی فلسفه از دانشگاه تهران گرفته بود. کارنامه‌ی فعالیت‌های اجرایی او شامل مسئولیت‌های متعددی در ساختارهای حاکمیتی ایران بود که از جمله‌ی آن‌ها می‌توان به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در دولت پنجم، ریاست سازمان صدا و سیما بین سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۳۸۳ و دبیری شورای عالی امنیت ملی در دوره‌های مختلف اشاره کرد. لاریجانی همچنین به مدت ۱۲ سال ریاست مجلس شورای اسلامی را در دوره‌های هشتم، نهم و دهم بر عهده داشت. او چند اثر در حوزه‌های فلسفی و سیاسی نیز تألیف کرده بود که کتاب‌های «متافیزیک و علوم دقیقه در فلسفه‌ی کانت»، «روش ریاضی در فلسفه‌ی کانت» و «دولت مدرن؛ پیمانی با مردم» از جمله‌ی آن‌ها هستند.