کتاب فمینیسم اسلامی

کتاب فمینیسم اسلامی (النسویه الاسلامیه بین الانسلاخ و التلفیق) نوشته سامی عامری و ترجمه احمد بان پور اثری است که به بررسی نسبت میان فمینیسم و اسلام می‌پردازد و این پیوند را از زاویه‌ای انتقادی می‌سنجد. نویسنده از آغاز بحث را بر سر حقوق زن متوقف نمی‌کند و سؤال اصلی را به مرجعیت این حقوق و شیوه‌ی تفسیر متون دینی می‌برد. این کتاب از سوی انتشارات ضامن آهو منتشر شده است. این کتاب با مرور تعریف‌ها، خاستگاه‌ها و شاخه‌های مختلف فمینیسم اسلامی می‌کوشد نشان دهد این جریان چگونه شکل گرفته است و بر چه مبانی‌ای تکیه دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فمینیسم اسلامی

کتاب فمینیسم اسلامی (بین از خودبیگانگی و ساختگی بودن؛ فمینیسم اسلامی راه‌حل یا بیراهه، هویت زن مسلمان در مصاف با فمینیسم، بازخوانی انتقادی فمینیسم اسلامی) نوشته‌ی سامی عامری به موضوعی پرداخته است که در دوره‌های مختلف محل بحث‌های فکری، دینی و اجتماعی بوده؛ آیا می‌توان میان فمینیسم و اسلام جمع بست یا این ترکیب از اساس دچار تعارض است؟ سامی عامری بحث را با تعریف این اصطلاح آغاز می‌کند و نشان می‌دهد که خودِ مفهوم فمینیسم اسلامی در میان طرفدارانش هم تعریف یکدستی ندارد. کتاب فقط به طرح یک مخالفت کلی بسنده نمی‌کند، بلکه مجموعه‌ای از تعریف‌ها، نقل‌قول‌ها و دیدگاه‌های چهره‌های مختلف این جریان را کنار هم می‌گذارد تا تصویر روشن‌تری از مبانی آن ساخته شود.
کتاب فمینیسم اسلامی در سه فصل تنظیم شده است. فصل اول با عنوان فمینیسم اسلامی بین واقعیت و اسلام به تعریف این جریان، پیدایش تاریخی آن و توجیهاتی می‌پردازد که برای ظهورش مطرح شده‌اند. در همین بخش سامی عامری نسبت فمینیسم اسلامی با قرآن، حدیث، صحابه، اصول فقه، فقه و زبان عربی را بررسی کرده است و استدلال می‌کند که این جریان در خوانش متون دینی از پیش‌فرض‌های خاصی استفاده می‌کند. فصل دوم به فمینیسم جدایی‌طلب یا انسلاخی اختصاص دارد و از تعریف، اصول تصوری و اجتهادی آن تا نمونه‌هایی مانند بحث حجاب، ارث و احکام جنسی را در بر می‌گیرد. فصل سوم نیز به فمینیسم تلفیقی می‌رسد؛ جریانی که به‌گفته‌ی سامی عامری می‌خواهد میان برخی مفاهیم فمینیستی و مرجعیت اسلامی نوعی سازگاری ایجاد کند.
کتاب فمینیسم اسلامی فقط بر سر یک اصطلاح بحث نمی‌کند، بلکه در لایه‌ی عمیق‌تر بر سر شیوه‌ی فهم دین، اعتبار میراث تفسیری و حدود اجتهاد گفت‌وگو می‌کند. فضای اثر جدلی و استدلالی است و سامی عامری بارها از نقل مستقیم سخنان نظریه‌پردازان این حوزه استفاده کرده است تا نقد خود را بر پایه‌ی گفته‌های خودِ آنان پیش ببرد. به همین دلیل کتاب برای کسانی که می‌خواهند با مناقشه‌های فکری پیرامون زن، شریعت، تفسیر و مرجعیت دینی آشنا شوند تصویری فشرده اما پرجزئیات فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب فمینیسم اسلامی

کتاب فمینیسم اسلامی از این پرسش آغاز می‌کند که آیا این عنوان واقعاً به جریانی سازگار با اسلام اشاره دارد یا فقط ترکیبی ظاهراً آشنا از دو مفهوم متفاوت است. نویسنده ابتدا تعریف‌های رایج فمینیسم اسلامی را مرور می‌کند و سپس خاستگاه تاریخی، چهره‌های اثرگذار و زمینه‌های فکری شکل‌گیری آن را توضیح می‌دهد. بخش مهمی از کتاب به این موضوع اختصاص دارد که طرفداران این جریان چگونه قرآن، حدیث، فقه و میراث تفسیری را بازخوانی می‌کنند. بعد از آن دو شاخه‌ی اصلی از نگاه نویسنده معرفی می‌شود؛ جریان جدایی‌طلب که به‌زعم او از مبانی اسلامی فاصله می‌گیرد و جریان تلفیقی که می‌کوشد میان دو دستگاه فکری آشتی برقرار کند.

چرا باید کتاب فمینیسم اسلامی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فمینیسم اسلامی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تعریف‌ها و برداشت‌های گوناگون از فمینیسم اسلامی را یکجا جمع می‌کند و اختلاف‌های درونی این جریان را نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند بحث حقوق زن را در پیوند با مرجعیت دینی و شیوه‌ی تفسیر متون بهتر دنبال کند.
• این اثر به فصل‌ها و مباحث مشخصی تقسیم شده است و از تعریف اصطلاح تا نقد شاخه‌های مختلف آن پیش می‌رود.
• کتاب نمونه‌های متعددی از دیدگاه نظریه‌پردازان این حوزه نقل می‌کند و نقد خود را بر پایه‌ی همان گفته‌ها پیش می‌برد.
• خواندن این کتاب برای شناخت نسبت میان فقه، تفسیر، حدیث و مباحث زنان در فضای فکری معاصر سودمند است.

خواندن کتاب فمینیسم اسلامی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فمینیسم اسلامی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت میان فمینیسم و اسلام شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که به مباحث فکری و دینی مرتبط با زن، شریعت و تفسیر متون علاقه‌مند هستند.
• پژوهشگرانی که درباره‌ی جریان‌های فکری معاصر در جهان اسلام مطالعه می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند با نقدهای واردشده به فمینیسم اسلامی از منظر دینی آشنا شوند.
• مخاطبانی که به بحث‌های مربوط به قرآن، حدیث، فقه و اجتهاد در مسائل زنان علاقه دارند.