کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی

کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی نوشته وائل بن حلاق و ترجمه سید علی میرمحمدی، تصویری فشرده و روشن از شکل‌گیری، تحول و دگرگونی شریعت در بستر تاریخ ارائه می‌کند. این اثر که انتشارات فخرنامه آن را منتشر کرده است، فقط به تعریف مفاهیم بسنده نمی‌کند و نشان می‌دهد حقوق اسلامی چگونه از دل جامعه، آموزش، فتوا، قضاوت و تفسیر پدید آمده و بعدتر زیر فشار دولت مدرن تغییر کرده است. محور جذاب این کتاب، توضیح فاصله‌ی میان شریعت تاریخی و تصویری است که امروز از آن ساخته می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی

کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی نوشته وائل بن حلاق، اثری است که می‌کوشد تاریخ حقوق اسلامی را از نقطه‌ی آغاز تا وضعیت جدید آن در جهان معاصر توضیح دهد. نویسنده بحث را از یک سوءبرداشت رایج شروع می‌کند: اینکه شریعت فقط مجموعه‌ای از مجازات‌ها یا احکام سخت‌گیرانه نیست. او نشان می‌دهد این نظام حقوقی در گذشته، بخشی از زندگی اجتماعی و اخلاقی مسلمانان بوده و در پیوند با نهادهایی مانند فتوا، قضاوت، آموزش و عرف محلی عمل می‌کرده است. از همین رو، موضوع اصلی اثر فقط معرفی قواعد فقهی نیست، بلکه توضیح سازوکاری است که به‌وسیله‌ی آن قانون در جامعه‌ی اسلامی تولید، تفسیر و اجرا می‌شد.
این کتاب در فصل‌های مختلف، هم به مبانی نظری می‌پردازد و هم به نهادهای انسانی و اجتماعی این سنت حقوقی. در بخش‌های آغازین، نقش مفتی، قاضی، نویسنده-حقوقدان و استاد حقوق توضیح داده می‌شود و سپس روش‌های استنباط قانون از قرآن، سنت، اجماع و قیاس بررسی می‌شود. نویسنده در ادامه، از مدارس حقوقی، آموزش فقه، جایگاه جامعه در حل اختلاف‌ها، نسبت قانون و اخلاق، و نیز پیوند میان شریعت و ساختارهای سیاسی سخن می‌گوید. در این مسیر، فصل‌هایی مانند سنت و تداوم، حقوق و قانون چگونه به وجود آمد؟، مدارس حقوقی، آموزش حقوق و سیاست، جامعه اسلامی؛ میانجی‌گری و قضاوت، و حکومت‌های نیمه‌مدرن: دایره‌ی عدالت، نقشه‌ی کلی بحث را روشن می‌کنند.
این کتاب در نیمه‌ی پایانی، به گسست‌های مهمی می‌رسد که با ورود مدرنیته و شکل‌گیری دولت-ملت‌ها پدید آمده‌اند. در این بخش، نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه شریعت از یک سنت زنده و اجتماعی به مجموعه‌ای از قوانین دولتی، به‌ویژه در حوزه‌ی خانواده، تبدیل شد و چه نسبتی میان دولت، علما و اسلام‌گرایان شکل گرفت. اهمیت این کتاب در همین جابه‌جایی است: خواننده فقط با تاریخ یک نظام حقوقی روبه‌رو نیست، بلکه با فرایندی آشنا می‌شود که در آن اقتدار حقوقی از جامعه و فقها به دولت منتقل شده است. این نگاه، فهم دقیق‌تری از تنش‌های فکری و سیاسی پیرامون شریعت به دست می‌دهد.

خلاصه کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی

کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی مسیر شکل‌گیری و تحول حقوق اسلامی را از دوره‌های نخستین تا جهان جدید دنبال می‌کند. وائل بن حلاق ابتدا توضیح می‌دهد که شریعت چگونه در پیوند با فقها، مفتیان، قضات و نهادهای آموزشی رشد کرد و چرا در گذشته، بیش از آنکه ابزار دولت باشد، در متن جامعه حضور داشت. سپس مبانی استنباط قانون، از قرآن و سنت تا اجماع، قیاس، استحسان و مصلحت، شرح داده می‌شود تا روشن شود این نظام حقوقی چگونه به مسائل تازه پاسخ می‌داد. در ادامه، کتاب به تغییرات عمیقی می‌پردازد که با پیدایش دولت مدرن رخ داد؛ تغییراتی که جایگاه شریعت، آموزش حقوقی، قانون خانواده و رابطه‌ی دین و قدرت را دگرگون کردند.

چرا باید کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب توضیح می‌دهد حقوق اسلامی فقط مجموعه‌ای از احکام پراکنده نیست و بر چه نهادها و روش‌هایی استوار بوده است.
• خواننده با نقش مفتی، قاضی، استاد حقوق و نویسنده-حقوقدان در شکل‌گیری شریعت آشنا می‌شود.
• این اثر نشان می‌دهد قانون در سنت اسلامی چگونه از قرآن، سنت، اجماع و قیاس استنباط می‌شد.
• کتاب نسبت میان جامعه، اخلاق و قضاوت را بررسی می‌کند و تصویر دقیق‌تری از کارکرد اجتماعی شریعت به دست می‌دهد.
• فصل‌های پایانی، دگرگونی حقوق اسلامی در مواجهه با دولت مدرن و قانون‌گذاری جدید را روشن می‌کنند.
• این کتاب به فهم بهتر بحث‌های امروز درباره‌ی شریعت، قانون خانواده و رابطه‌ی دین و قدرت کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب درآمدی بر حقوق اسلامی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران حقوق، فقه و الهیات که می‌خواهند سیر تاریخی حقوق اسلامی را دقیق‌تر بشناسند.
• خوانندگانی که درباره‌ی تفاوت شریعت تاریخی و صورت‌بندی‌های جدید آن سؤال دارند.
• کسانی که می‌خواهند با شیوه‌های استنباط فقهی مانند اجماع، قیاس، استحسان و مصلحت آشنا شوند.
• مخاطبانی که به رابطه‌ی میان قانون، جامعه، آموزش و قدرت سیاسی در جهان اسلام علاقه دارند.
• افرادی که می‌خواهند زمینه‌ی فکری بحث‌های مربوط به قانون خانواده و نقش دولت در حقوق اسلامی را بهتر بفهمند.