کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی

کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی (از مولکول تا کارآزمایی بالینی) نوشته‌ آتنا غلامپور مسیری را که یک ایده‌ی درمانی تا تزریق اولین مولکول به انسان طی می‌کند قدم‌به‌قدم دنبال کرده است. در این کتاب نقش هوش مصنوعی در انتخاب هدف درمانی، طراحی مولکول، غربالگری مجازی، آزمایش‌های آزمایشگاهی و حیوانی و در نهایت کارآزمایی‌های بالینی توضیح داده شده است. نویسنده در مقام ترجمه‌گر میان زبان زیست‌شناسی و زبان الگوریتم‌ها ایستاده و تلاش کرده است پیچیدگی‌های هر دو دنیا را کنار هم نشان دهد. انتشارات شهید گمنام این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی

کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی با یک پیشگفتار و سخن نویسنده آغاز می‌شود که در آن آتنا غلامپور توضیح داده است چرا این متن نه یک مرجع خشک است نه یک داستان علمی‌تخیلی. آتنا غلامپور بحران فعلی کشف دارو را با عدد و مثال توضیح داده است؛ هزینه‌های میلیاردی، زمان طولانی و این واقعیت که از میان ده‌ها هزار مولکول اولیه فقط یکی به دارو تبدیل می‌شود. در همین چهارچوب نقش هوش مصنوعی به‌عنوان همکار عجیب معرفی شده است که گاهی پیشنهادهای درخشان و گاهی خطاهای خنده‌دار می‌دهد. 

در ادامه کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی در چند فصل پیوسته از گام صفر شروع می‌کند؛ جایی که هنوز مولکولی در کار نیست و بحث انتخاب هدف درمانی، قابلیت دارویی‌شدن پروتئین‌ها و محدودیت‌های الگوریتم‌ها در برابر سه سؤال اساسی زیست‌شناسی مطرح شده است؛ سپس فصل‌های مربوط به طراحی مولکول در فضای شیمیایی عظیم، معرفی خانواده‌های مختلف مدل‌های مولد، مسئله سنتزپذیری و غربالگری مجازی با داکینگ، دینامیک مولکولی و مدل‌های یادگیری ماشین آمده است. 

در بخش‌های بعدی کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی مسیر به آزمایشگاه واقعی، تست‌های اتصال، آزمایش‌های سلولی و حیوانی و سپس فازهای مختلف کارآزمایی بالینی (فاز یک تا سه و حتی فاز چهار) می‌رسد. آتنا غلامپور در فصل‌های پایانی به آینده‌ی این حوزه، ایده‌ی سلول مجازی، آزمایشگاه خودگردان، کشف دارو برای بیماری‌های بدون هدف مشخص و همچنین مسائل اخلاقی و حقوقی مانند شفافیت مدل‌ها، مالکیت فکری و حریم خصوصی داده‌های بیماران پرداخته است.

خلاصه کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی

کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی از یک سؤال ساده شروع کرده است؛ چگونه می‌توان از میان عددی نجومی از مولکول‌های ممکن چند کاندید واقعی برای درمان یک بیماری پیدا کرد. نویسنده ابتدا بحران هزینه و زمان در کشف دارو را توضیح داده و بعد نشان داده است هوش مصنوعی در هر گام چه کمکی می‌کند و کجا ناتوان می‌ماند. در فصل‌های ابتدایی انتخاب هدف درمانی، تحلیل انبوه مقالات با پردازش زبان طبیعی، ارزیابی قابلیت دارویی‌شدن پروتئین‌ها و محدودیت داده‌های منتشرنشده بررسی شده است. 

کتاب سپس به طراحی مولکول با مدل‌های مولد، غربالگری مجازی، پیش‌بینی ویژگی‌های دارویی و عبور از فیلترهای پیاپی می‌پردازد. در ادامه فاصله‌ی میان پیش‌بینی و واقعیت در آزمایشگاه، تست‌های سلولی و حیوانی و سپس طراحی کارآزمایی‌های بالینی تطبیقی، احیای داروهای شکست‌خورده و در نهایت چشم‌انداز سلول مجازی و آزمایشگاه خودگردان ترسیم شده است.

چرا باید کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی را بخوانیم؟

کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی تصویری یکپارچه از کل زنجیره‌ی کشف دارو ارائه کرده است؛ از ایده تا بازار. خواننده در این کتاب می‌بیند الگوریتم‌ها دقیقاً در کدام نقاط فرایند وارد می‌شوند، چه‌چیزی را بهتر می‌کنند و در برابر چه پرسش‌هایی ناتوان می‌مانند. ترکیب مثال‌های عملی، عددها و بحث‌های اخلاقی این مسیر پیچیده را ملموس کرده است.

خواندن کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب کشف داروها با هوش مصنوعی به دانشجویان و پژوهشگران علوم دارویی، زیست‌شناسی، مهندسی شیمی و علوم داده پیشنهاد می‌شود. این کتاب همچنین به مدیران و تصمیم‌گیرانی که درباره‌ی سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی در داروسازی سؤال دارند و به خوانندگان کنجکاوی که می‌خواهند تصویر دقیقی از آینده‌ی کشف دارو ببینند توصیه می‌شود.