کتاب میدان های شهری

کتاب میدان های شهری در نقش مکان‌ها، فضاهای پیونددهنده و جلوه‌گاه‌های هنری؛ کامیابی‌ها و ناکامی‌ها نوشته جان لنگ و نانسی مارشال با ترجمه حمیدرضا ابراهیمی را مؤسسه‌ی انتشارات دانشگاه تهران منتشر کرده است. این کتاب به نقش میدان‌ها در زندگی شهری، کیفیت فضاهای عمومی و نسبت آن‌ها با تجربه‌ی روزمره‌ی شهروندان می‌پردازد و نمونه‌های متعددی از میدان‌های شناخته‌شده‌ی جهان را بررسی می‌کند. نویسندگان با تکیه‌بر پژوهش‌های گسترده و مطالعات موردی، میدان را فراتر از یک فضای زیباشناختی یا ترافیکی، به‌عنوان عنصری کلیدی در شبکه‌ی فضای عمومی شهر تحلیل کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب میدان های شهری

کتاب میدان‌های شهری به عنوان مکان، پیوند و نمایش: موفقیت‌ها و شکست‌ها اثری دانشگاهی از جان لنگ و نانسی مارشال است که در سال ۲۰۱۷ توسط انتشارات راتلج منتشر شد. کتاب به پرسشی مرکزی در طراحی شهری می‌پردازد: چه چیزی یک میدان شهری را موفق یا ناموفق می‌کند؟ کتاب با این واقعیت آغاز می‌شود که میدان‌ها به اهداف متعدد و گاه متناقضی خدمت می‌کنند؛ مقامات شهری آن‌ها را ابزاری برای جذب سرمایه‌گذاری و گردشگری می‌بینند، سیاستمداران آن‌ها را مکان تجمع می‌دانند، کودکان آن‌ها را زمین بازی تلقی می‌کنند، سالمندان از آن‌ها به عنوان مکان دورهمی اجتماعی استفاده می‌کنند و بسیاری دیگر صرفاً لحظه‌ای در آن‌ها توقف می‌کنند. کتاب به جای ارائه‌ی فرمولی واحد برای موفقیت، «گونه‌شناسی جامعی از میدان‌ها» را بر اساس چندین بعد تحلیلی ارائه می‌دهد: مالکیت (عمومی، شبه‌عمومی، نیمه‌عمومی)، کارکردهای ابزاری (میدان‌ها برای چه کاری در نظر شده‌اند)، ویژگی‌های فیزیکی (اندازه، درجه محصوریت، پیکربندی، سازماندهی داخلی) و معانی زیبایی‌شناختی یا نمادین.

کتاب میدان‌های شهری به چهار بخش تقسیم شده است و شامل بیست مطالعه‌ی موردی از شهرهایی در سراسر جهان است، از فضاهای نمادین مانند میدان سن مارکو در ونیز و میدان ترافالگار در لندن تا نمونه‌های بحث‌برانگیزتر مانند میدان پرشینگ در لس‌آنجلس و میدان‌های ایستگاه راه‌آهن شانگهای. کتاب به جای صرفاً ستایش میدان‌های مشهور، به بررسی شکست‌ها نیز می‌پردازد و بحث می‌کند چه عواملی باعث می‌شوند میدان‌های شهری به عنوان مقصدی برای عموم مردم مطلوبیت کمتری داشته باشند. بخش‌های پایانی درس‌هایی درباره‎‌ی ویژگی‌های میدان‌های پرجنب‌وجوش در مقابل مکان‌های آرام‌تر و ترمیم‌کننده جمع‌بندی می‌کنند و با پیامدهای سیاست‌گذاری به پایان می‌رسند که هم بر اهمیت و هم بر دشواری طراحی فضاهای عمومی خوب تأکید دارند.

خلاصه کتاب میدان های شهری

کتاب میدان‌های شهری ساختاری چندبخشی دارد: در دیباچه و بخش اول، اهمیت میدان‌ها، جایگاه آن‌ها در شبکه‌ی فضاهای باز شهری و رابطه‌ی آن‌ها با تجربه‌ی عابران پیاده و گروه‌های مختلف اجتماعی توضیح داده شده است. سپس در بخش دوم، نوع‌شناسی مفصلی از میدان‌ها ارائه شده که آن‌ها را بر اساس مالکیت، کارکردهای ابزاری، اندازه، میزان محصوریت، پیکربندی فضایی، کارکردهای نمادین و الگوهای طراحی دسته‌بندی می‌کند. در بخش سوم، حدود بیست مطالعه‌ی موردی از میدان‌هایی در شهرهایی چون نیویورک، لندن، فیلادلفیا، ملبورن، شانگهای، تهران و دیگر شهرها بررسی شده تا تفاوت میان میدان‌های پویا و میدان‌های خلوت روشن شود. در بخش پایانی کتاب میدان‌های شهری، نویسندگان با جمع‌بندی یافته‌ها، ویژگی‌های میدان‌های موفق و ناموفق را برمی‌شمارند و نکاتی برای طراحی و بهبود میدان‌ها پیشنهاد می‌کنند.

نویسندگان ابتدا میدان را در بستر کلی فضاهای باز شهری، کنار خیابان‌ها، پارک‌ها و باغ‌ها قرار می‌دهند و تفاوت نقش آن را با مسیرهای عبوری توضیح می‌دهند. سپس با اتکا به مفهوم «ظرفیت قابل استفاده» نشان می‌دهند که چگونه ویژگی‌های کالبدی مانند اندازه، محصوریت، نور، ارتفاع و جهت ساختمان‌های پیرامونی، مصالح، صدا و بو بر ادراک و رفتار مردم اثر می‌گذارد. در ادامه، کتاب میدان‌های شهری با ارائه‌ی یک نوع‌شناسی چندلایه، میدان‌ها را از نظر مالکیت، کارکرد، مقیاس و معنا دسته‌بندی می‌کند و از خلال مطالعات موردی، نمونه‌های موفق و ناموفق را مقایسه می‌کند. در پایان، مجموعه‌ای از اصول و ملاحظات طراحی پیشنهاد شده که هدف آن‌ها ارتقای کیفیت اجتماعی، زیست‌محیطی و ادراکی میدان‌ها و نزدیک‌کردن تصمیم‌های طراحی به شواهد پژوهشی است.

چرا باید کتاب میدان های شهری را بخوانیم؟

کتاب میدان‌های شهری فرصتی فراهم می‌کند تا میدان به‌عنوان عنصری پیچیده و چندوجهی در شهر دیده شود، نه صرفاً یک فلکه‌ی ترافیکی یا فضای خالی میان ساختمان‌ها. خواننده با این اثر می‌تواند رابطه‌ی میان شکل فضا، تجربه‌ی انسانی، سیاست‌گذاری شهری و موفقیت یا شکست میدان‌ها را بهتر درک کند و از مجموعه‌ای غنی از نمونه‌های جهانی برای تحلیل وضعیت میدان‌های معاصر الهام بگیرد.

خواندن کتاب میدان های شهری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب میدان‌های شهری به دانشجویان و پژوهشگران معماری، شهرسازی و معماری منظر، مدیران و برنامه‌ریزان شهری، طراحان فضاهای عمومی و همچنین کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی کیفیت زندگی شهری، بازآفرینی میدان‌ها و فهم عمیق‌تر از نقش فضاهای عمومی در تربیت و فرهنگ شهری دارند.

درباره نویسندگان

جان لنگ استاد ممتاز دانشگاه نیو ساوت ولز در سیدنی، استرالیا است، جایی که از ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۴ ریاست دانشکده‌ی معماری را بر عهده داشت. او همچنین مدیر طراحی شهری در گروه تحقیقات محیطی در فیلادلفیا، پنسیلوانیا است. او در کلکته، هند متولد شد و تحصیلات اولیه‌ی خود را در آن شهر و در کالیمپونگ گذراند. مدرک کارشناسی معماری را از دانشگاه ویتواترسرند در ژوهانسبورگ و دکترا را از دانشگاه کرنل در ایتاکا، نیویورک دریافت کرد. لنگ از ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۰ در دانشگاه پنسیلوانیا تدریس کرد و در دهه‌ی ۱۹۸۰ ریاست برنامه‌ی طراحی شهری آن را بر عهده داشت، پیش از آنکه در استرالیا ساکن شود. او کتاب‌هایی در زمینه‌ی طراحی شهری، معماری در هند، رابطه‌ی بین مردم و محیط ساخته شده و نظریه‌ی معماری تألیف کرده است. او در سال ۲۰۱۱ مدال رید و مالیک را از مؤسسه‌ی مهندسان عمران بریتانیا دریافت کرد.

نانسی مارشال مدرس ارشد در دانشگاه نیو ساوت ولز در سیدنی، استرالیا است، جایی که از ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ معاون رئیس دانشکده در امور آموزش بود. او از سال ۲۰۰۴ تئوری و عمل را در برنامه‌ی شهرسازی آنجا تدریس کرده و در سال ۲۰۰۷ جایزه‌ی معاون رئیس دانشگاه برای برتری در تدریس را دریافت کرد. در کالگری، کانادا متولد و بزرگ شد و مدارک کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را از دانشگاه کالگری و دکترا را از دانشگاه نیو ساوت ولز دریافت کرد. پیش از آمدن به استرالیا، به عنوان مشاور برنامه‌ریزی در کانادا کار می‌کرد و در مشارکت عمومی در برنامه‌ریزی و طراحی شهری تخصص داشت. کار او به‌عنوان برنامه‌ریز در سطح دولت محلی شامل تلاش‌هایی برای ارائه‌ی کارآمدتر پارک‌ها و فضاهای مدنی با کیفیت بالا بود. او از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۲ به عنوان سردبیر ملی مجله‌ی پلن کانادا و از ۱۹۹۴ تا ۱۹۹۷ به عنوان عضو هیئت تجدیدنظر تفکیک و توسعه‌ی کالگری خدمت کرد. او در حال حاضر عضو مؤسسه‌ی برنامه‌ریزی استرالیا است.

بخشی از کتاب میدان های شهری

«انسان موجودی تربیت‌پذیر و فرهنگی است و بخش عظیمی از این تربیت امروزه در محیط‌های زیست شهری رخ می‌دهد. به این ترتیب فضاهای عمومی شهری نقشی به مراتب حساس‌تر از آنچه به نظر می‌رسد بر عهده دارند. از میان فضاهای عمومی شهری، میدان جایگاهی ویژه دارد. به میدان شهری نباید تنها از دید زیبایی‌شناختی یا عملکردی توجه و بحث کرد. میدان‌ها نقش، جایگاه و اهمیت بسیار بیشتری در فضاهای شهری به‌عهده دارند. جان لنگ از متفکران شناخته‌شده در حوزه‌ی مباحث شهر و شهرسازی است. با شناختی که از نزدیک با ایشان داشتم همواره دنبال فرصتی بودم تا یکی از آثار برجسته‌ی او را به زبان فارسی برگردانم. وقتی با کتاب میدان‌های شهری در نقش مکان‌ها، فضاهای پیونددهنده و جلوه‌گاه‌های هنری؛ کامیابی‌ها و ناکامی‌ها روبه‌رو شدم به نظرم رسید آن فرصت حاصل شده است. لنگ در این کتاب مانند کتاب‌های قبلی‌اش با نگاهی دقیق و ریزبینانه میدان‌های متعددی را در سراسر جهان و بر اساس معیارهای برآمده از ماهیت و موجودیت خود میدان‌ها تحلیل و نقد کرده است. بحث‌ها و تحلیل‌های او شناخت تازه‌ای از مفهوم میدان را پیش روی خواننده قرار می‌دهد. در واقع لنگ با نگاه و رویکردهای خاص خود، میدان را دوباره معنا می‌کند و به برنامه‌ریزان و طراحان شهری یادآوری می‌کند که در کارهای خود به چه معیارها، شاخص‌ها، کاربردها و عملکردهایی در میدان باید توجه کنند و چرا؟ کتاب میدان‌های شهری در نقش مکان‌ها، فضاهای پیونددهنده و جلوه‌گاه‌های هنری، کامیابی‌ها و ناکامی‌ها در تلاش برای خلق دنیایی بهتر است. این کتاب مواردی کالبدی، اجتماعی و محیطی را به بحث در طراحی میدان‌های شهری می‌افزاید. چارچوب فکری غالب در این کتاب، هم به‌عنوان فرآورده و هم فرایند تصمیم‌گیری در طراحی میدان‌های شهری قابل توجه است. این کتاب همچنین به ارزیابی تلاش طراحان، برنامه‌ریزان و مدیران شهری می‌پردازد که دانش خود درباره‌ی محیط و مردم را به‌کار می‌گیرند تا زندگی باکیفیت‌تر و شاداب‌تری را در میدان‌های شهری و به‌طور کلی سکونتگاه‌های بشری رقم بزنند. هدف این کتاب آمیختن پژوهش موجود شامل مشاهدات فراموش‌شده‌ی تعداد زیادی از محققان و مطالعات خودمان و تبدیل آن‌ها به مجموعه‌ای منسجم و یکپارچه از نتایج درباره‌ی میدان‌های شهری است. هدف ما ارائه‌ی این دانش به دنیای حرفه‌ای به شکلی است که ضمن قابل فهم بودن، دسترسی به آن برای معماران، مدیران شهری، دانشجویان و علاقه‌مندان به کیفیت محیط انسان‌ساخت آسان باشد. در این کتاب به بررسی مثال‌هایی از انواع میدان‌های شهری می‌پردازیم تا به فهمی از آنچه به‌عنوان مکان‌هایی پراستفاده و پویا خود را تثبیت کرده‌اند برسیم. همچنین به عواملی می‌پردازیم که موجب خلوتی یا تبدیل میدان‌ها به مکان‌هایی نه‌چندان مناسب برای استراحت شده‌اند. در پایان هر فصل، منابعی که به آن‌ها رجوع شده، همچنین تعدادی از منابع برای مطالعات بیشتر ذکر می‌شود. مجموع این دو فهرست شامل منابع مهمی در حوزه‌ی طراحی میدان‌های شهری است که امیدواریم برای خوانندگان مفید باشد.»