کتاب بازخوانی خلاقانه روان‌ شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان

بازخوانی خلاقانه روان‌ شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان (گامی فراتر از بازگویی‌ها) نوشته زبیر بشیر طه با ترجمه شهریار نیازی و منیره اسماعیل بیگی تصویری تازه از پیوند میراث اسلامی و مباحث روان‌شناسی امروز ارائه می‌دهد. نویسنده در این اثر به سراغ آثاری از ابن‌سینا، رازی، ابن‌هیثم، ابن‌طفیل، غزالی، ابوزید بلخی و دیگر اندیشمندان مسلمان رفته و مفاهیم روان‌شناختی نهفته در نوشته‌های آنان را بازخوانی کرده است. کتاب شبیه یک کتاب مقدماتی روان‌شناسی تنظیم شده و از مبانی عصب‌شناختی تا رشد، ادراک، حافظه، هوش، اختلالات روان‌پریشی و سلامت روان را در بر می‌گیرد. انتشارات دانشگاه تهران این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازخوانی خلاقانه روان‌ شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان

کتاب بازخوانی خلاقانه‌ی روان‌شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان با الگوبرداری از ساختار کتاب‌های روان‌شناسی عمومی نوشته شده اما مواد اصلی خود را از میراث مکتوب اسلامی می‌گیرد. زبیر بشیر طه در مقدمه توضیح می‌دهد که هدفش گردآوری همه‌ی مطالب پراکنده نیست بلکه می‌خواهد مشارکت‌های اصلی اندیشمندان مسلمان در حوزه‌ی روان‌شناسی را شناسایی کند، اصطلاحات را روشن کند و ریشه‌ی آن‌ها را در روان‌شناسی معاصر نشان دهد.

در فصل اول، مفهوم «میراث» تعریف شده و ویژگی‌های روان‌شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان، منابع آن و تفاوتش با روان‌شناسی جدید توضیح داده شده است. کتاب بازخوانی خلاقانه‌ی روان‌شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان در فصل‌های بعدی به‌صورت موضوع‌محور پیش می‌رود: فصل دوم به فیزیولوژی اعصاب در قانون ابن‌سینا می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه او درباره‌ی مغز، بطن‌ها، اعصاب مغزی و نخاعی و مفهوم «روح عصبی» سخن گفته است. فصل سوم رشد شناختی را از خلال مقایسه‌ی داستان حی‌بن‌یقظان ابن‌طفیل با نظریه‌ی ژان پیاژه بررسی می‌کند. فصل چهارم ادراک حسی و بینایی را با تکیه بر نظریه‌ی ابن‌هیثم درباره‌ی ساختار چشم، ادراک فاصله، حجم و خطاهای بینایی دنبال می‌کند.

در ادامه‌ی کتاب بازخوانی خلاقانه‌ی روان‌شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان، فصل پنجم به حافظه و کارکردهای شناختی در آثار فارابی، ابن‌سینا و غزالی می‌پردازد و نشان می‌دهد که الگوی حافظه‌ی سه‌گانه در میراث اسلامی نیز قابل‌ردیابی است. فصل ششم نظریه‌های یادگیری را در آثار ابن‌سینا، فارابی و دیگران بررسی می‌کند و از شرطی‌سازی تا الهام و شهود را در چارچوبی تطبیقی با نظریه‌های معاصر قرار می‌دهد. فصل هفتم به نظریه‌ی هوش ابن‌جوزی اختصاص دارد؛ جایی که تعریف هوش، فعالیت‌های ذهنی، عوامل تعیین‌کننده، فیزیولوژی هوش و کم‌توانی ذهنی تحلیل شده است.

بخش پایانی کتاب بازخوانی خلاقانه‌ی روان‌شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان به سلامت روان در اندیشه‌ی ابوزید بلخی، اختلالات روان‌پریشی و داروهای روان‌پزشکی در قانون ابن‌سینا و در نهایت بحثی گسترده درباره‌ی نسبت روان‌شناسی معاصر و آثار اندیشمندان مسلمان می‌پردازد. در فصل دهم، موضوعاتی مانند گذرگاه‌های انتقال اندیشه از تمدن اسلامی به غرب، مفهوم بومی‌سازی روان‌شناسی در جهان اسلام، ماهیت انسان و ادراک دوگانه‌ی او (جسم و روح) و نیز نقد گرایش‌های نظری جدید در روان‌شناسی مطرح شده است. مترجمان در سخن خود این اثر را تلاشی در جهت بومی‌سازی روان‌شناسی و نزدیک‌کردن آن به فرهنگ ایرانی_اسلامی معرفی کرده‌اند.

خلاصه کتاب بازخوانی خلاقانه روان‌ شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان

کتاب بازخوانی خلاقانه‌ی روان‌شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان نشان می‌دهد که بسیاری از مفاهیم کلیدی روان‌شناسی امروز مانند رشد شناختی، ادراک حسی، حافظه، یادگیری، هوش، سلامت روان و اختلالات روان‌پریشی در آثار اندیشمندان مسلمان به‌گونه‌ای پیش‌گفته شده‌اند. نویسنده با رویکردی تحلیلی_تطبیقی، متون کلاسیکی چون قانون ابن‌سینا، حی‌بن‌یقظان ابن‌طفیل، نوشته‌های ابن‌هیثم، غزالی، ابن‌جوزی و ابوزید بلخی را می‌خواند و آن‌ها را در کنار نظریه‌های معاصر قرار می‌دهد. دغدغه‌ی اصلی کتاب، عبور از بازگویی‌های تکراری و نشان‌دادن ظرفیت نظری و تجربی این میراث برای شکل‌دادن به روان‌شناسی‌ای است که هم با یافته‌های علمی امروز پیوند دارد و هم ریشه در جهان‌بینی اسلامی و نگاه دوگانه به ماهیت انسان (جسم و روح) دارد.

چرا باید کتاب بازخوانی خلاقانه روان‌ شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان را بخوانیم؟

به کتاب بازخوانی خلاقانه‌ی روان‌شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان می‌توان به‌عنوان پلی میان متون کلاسیک اسلامی و مباحث روان‌شناسی امروز نگاه کرد. این اثر نشان می‌دهد چگونه مفاهیمی مانند فیزیولوژی اعصاب، رشد شناختی، ادراک، هوش و سلامت روان در آثار ابن‌سینا، ابن‌طفیل، ابن‌هیثم و دیگران طرح شده و چه نسبتی با نظریه‌های معاصر دارند. کتاب برای فهم عمیق‌تر ایده‌ی بومی‌سازی روان‌شناسی در جهان اسلام سودمند است.

خواندن کتاب بازخوانی خلاقانه روان‌ شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب بازخوانی خلاقانه‌ی روان‌شناسی از دیدگاه اندیشمندان مسلمان به دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی، مشاوره و علوم تربیتی، علاقه‌مندان به فلسفه‌ی اسلامی و تاریخ علم و کسانی پیشنهاد می‌شود که در پی شناخت ریشه‌های اسلامی مفاهیم روان‌شناختی و بحث بومی‌سازی روان‌شناسی در فضای ایرانی_اسلامی هستند.