کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری

کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری نوشته‌ی محمد امیری مجموعه‌ای از نوشته‌ها درباره‌ی فرهنگ، آداب و زندگی اجتماعی لرهای ممسنی و بویراحمد است که نشر تخت‌جمشید آن را منتشر کرده است. نویسنده با تکیه‌بر نمونه‌های فراوان از ترانه‌ها، لالایی‌ها، ضرب‌المثل‌ها و روایت‌های شفاهی، به سراغ موضوعاتی مثل خانواده، ازدواج، فقر، ساختار قدرت، نقش خوانین، جنگ و کوچ رفته است. در این کتاب جایگاه زن، مرد، تفنگ، اسب، لالایی‌ها و ترانه‌های عاشقانه و حماسی در زندگی روزمره‌ی مردم لر بررسی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری

کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری اثری است که محمد امیری در آن به سراغ فرهنگ و زندگی اجتماعی لرهای ممسنی و بویراحمد رفته است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که این نوشته بخش کوچکی از فرهنگ و ادبیات قوم لر است و در دوره‌ای نوشته شده که به‌گفته‌ی او رسانه‌های جمعی بسیاری از عناصر فرهنگ مردمی را کمرنگ کرده‌اند. در این بخش‌ها تفاوت فرهنگ رسمی و فرهنگ مردمی، نقش طبقات پایین جامعه در حفظ سنت‌ها و پیوند شعر، موسیقی و زندگی روزمره توضیح داده شده است. در ادامه‌ی کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری ساختار اجتماعی قوم لر، از خانواده و اولاد تا طایفه و ایل، و جایگاه ایلخان، کلانتر، کدخدا و ریش‌سفید شرح داده شده است. سپس موضوعاتی مانند قدرت اجتماعی، ارزش‌های فرهنگی، انواع خانواده، شکل‌های ازدواج، ازدواج‌های اجباری و زودرس، خون‌بس، چندزنی، و تمایزهای طبقاتی در قالب شعرها و ترانه‌های لری بررسی شده است. امیری در فصل‌های بعدی به قوم لر، وجه تسمیه‌ی لر، لهجه‌ی لری و تقسیم‌بندی‌های زبانی، مذهب، و تاریخ لر کوچک و لر بزرگ پرداخته است. در بخش‌های دیگر کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری نقش خوانین ممسنی و بویراحمد، رابطه‌ی آن‌ها با دولت مرکزی، تبعیدها، فرار خان‌ها از تهران، دیدار با فرماندار کل عشایر بختیاری، و حمایت از نهضت ملی روایت شده است. نویسنده با نقل اشعار و روایت‌های شفاهی، جنگ‌ها، غارت‌ها، جایگاه تفنگ برنو و اسب، و نیز لالایی‌ها، ترانه‌های عاشقانه، حماسی و طنزآمیز را به‌عنوان آینه‌ی زندگی مردم لر تحلیل کرده است. کتاب در چند فصل پیوسته، از مباحث کلی فرهنگ و ارزش‌ها تا نمونه‌های جزئی از گفتار روزمره‌ی زنان و مردان، پیش رفته است.

خلاصه کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری

این کتاب بر پایه‌ی این ایده شکل گرفته است که برای شناخت قوم لر باید به سراغ ادبیات مردمی و شفاهی رفت نه‌فقط متون رسمی. نویسنده نشان داده است که ترانه‌ها، لالایی‌ها، متل‌ها، ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات لری چگونه اطلاعاتی درباره‌ی ساختار خانواده، پدرسالاری، ازدواج‌های درون‌گروهی، خون‌بس، چندزنی، فقر، نابرابری، و تمایزهای طبقاتی در میان مهتران، سلمانی‌ها و آهنگران در خود دارند. در جستارهای مختلف کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری، تصویر زن به‌عنوان همراه مرد، مظهر عشق، و درعین‌حال قربانی ازدواج‌های اجباری و زودرس، از دل شعرها بیرون کشیده شده است. جایگاه خوانین، رابطه‌ی آن‌ها با دولت، جنگ‌ها و غارت‌ها، و نقش تفنگ برنو و اسب در هویت ایلی، از دیگر محورهای کتاب است. بخش پایانی نیز به زبان زنان، تعارف‌ها، نفرین‌ها، لالایی‌ها و ترانه‌هایی اختصاص یافته که احساسات، آرزوها و ترس‌های روزمره‌ی آن‌ها را بازتاب می‌دهد.

چرا باید کتاب جستارهای اجتماعی در ادبیات لری را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نزدیک از زندگی اجتماعی لرهای ممسنی و بویراحمد از دل شعرها و روایت‌های خودشان ارائه کرده است. خواننده می‌تواند از خلال ترانه‌ها، لالایی‌ها، اصطلاحات و روایت‌های شفاهی، با ساختار قدرت، خانواده، ازدواج، فقر، جنگ و نقش خوانین آشنا شود و ببیند ادبیات لری چگونه تجربه‌ی تاریخی و عاطفی این مردم را ثبت کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران فرهنگ و جامعه‌ی ایران، دانشجویان ادبیات و مردم‌شناسی، علاقه‌مندان به زبان و ادبیات لری، و کسانی که به‌دنبال شناخت عمیق‌تر از زندگی ایلات و عشایر زاگرس هستند پیشنهاد می‌شود.