کتاب چگونگی‌ ‌تصمیم گیری

کتاب چگونگی تصمیم گیری (استراتژیک و عملیاتی) نوشته آنی دوک و ترجمه سیدعلیرضا هاشمی است. این کتاب را دفتر پژوهش‌های فرهنگی منتشر کرده است. این کتاب به مسئله‌ای می‌پردازد که تقریبا در همه‌ی موقعیت‌های فردی و سازمانی حضور دارد: چگونه می‌توان در شرایطی که همه‌چیز روشن نیست، تصمیمی سنجیده‌تر گرفت. نویسنده نشان می‌دهد که نتیجه‌ی خوب همیشه نشانه‌ی تصمیم خوب نیست و گاهی شانس، قضاوت را منحرف می‌کند. تمرکز اصلی اثر بر ساختن فرایندی برای فکرکردن، سنجیدن احتمال‌ها و جدا کردن کیفیت تصمیم از کیفیت نتیجه است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چگونگی‌ ‌تصمیم گیری

کتاب چگونگی تصمیم گیری نوشته آنی دوک به یکی از خطاهای رایج ذهن در انتخاب‌های روزمره و حرفه‌ای پرداخته است: این‌که آدم‌ها معمولا کیفیت تصمیم را از روی نتیجه می‌سنجند. نویسنده از همان فصل‌های آغازین نشان می‌دهد که این عادت چطور یادگیری را مختل می‌کند. اگر نتیجه خوب باشد، ممکن است تصمیم ضعیف هم درست به‌نظر برسد و اگر نتیجه بد باشد، حتی یک تصمیم سنجیده هم شکست‌خورده دیده شود. این نگاه، پایه‌ی بحث‌های بعدی کتاب را می‌سازد؛ بحث‌هایی درباره‌ی بخت‌واقبال، سوگیری گذشته‌نگر، ارزیابی نادرست تجربه و دشواری پیش‌بینی آینده در موقعیت‌های مبهم.

کتاب چگونگی تصمیم گیری فقط به طرح مسئله بسنده نمی‌کند و به‌تدریج یک جعبه‌ابزار فکری در اختیار می‌گذارد. از فهرست مطالب می‌شود دید که اثر در ۹ فصل پیش می‌رود و هر فصل با خلاصه و چک‌لیست همراه است. فصل‌هایی مثل نتیجه‌نگری، جهان‌های چندگانه تصمیم‌گیری، ارجحیت‌ها، بازده‌ها و احتمالات، هدف‌گیری دقیق آینده، بررسی کامل تصمیم‌ها، رهایی از فلج تحلیلی، قدرت تفکر منفی و بهداشت تصمیم، هرکدام بخشی از این فرایند را روشن می‌کنند. نویسنده در این مسیر از مثال‌های متنوع استفاده کرده است؛ از انتخاب شغل و سرمایه‌گذاری تا تصمیم‌های گروهی و موقعیت‌های مدیریتی. همین تنوع باعث می‌شود بحث فقط در سطح نظری نماند و مدام به موقعیت‌های واقعی برگردد.

کتاب چگونگی تصمیم گیری در کنار توضیح مفاهیم، بر تمرین کردن هم تکیه دارد. در متن بارها از خواننده خواسته می‌شود تصمیم‌های گذشته را دوباره بررسی کند، میان اقبال خوب و تصمیم خوب فرق بگذارد و ببیند چه چیزهایی واقعا تحت کنترل بوده‌اند. آنچه از این مسیر به‌دست می‌آید، نه وعده‌ی حذف کامل خطا بلکه نوعی دقت بیشتر در فکر کردن است؛ دقتی که کمک می‌کند تصمیم‌ها بر پایه‌ی احتمال، اطلاعات موجود و شناخت محدودیت‌های ذهنی سنجیده شوند. فضای کلی اثر به‌سمت مدیریت عدم‌قطعیت می‌رود و نشان می‌دهد تصمیم‌گیری خوب بیشتر از آن‌که به قطعیت وابسته باشد، به کیفیت فرایند وابسته است.

خلاصه کتاب چگونگی‌ ‌تصمیم گیری

کتاب چگونگی تصمیم گیری توضیح می‌دهد که تصمیم گرفتن فقط انتخاب میان چند گزینه نیست، بلکه نوعی پیش‌بینی درباره‌ی آینده است. این کتاب از اینجا شروع می‌کند که نتیجه‌ی نهایی همیشه معیار مناسبی برای سنجش کیفیت تصمیم نیست، چون شانس و اطلاعات پنهان هم در کارند. سپس نشان می‌دهد سوگیری‌هایی مثل نتیجه‌نگری و گذشته‌نگری چگونه باعث می‌شوند تجربه را اشتباه تفسیر کنیم.

نویسنده بعد از طرح این مسئله، به‌سمت ساختن یک فرایند بهتر می‌رود: روشن کردن ارجحیت‌ها، سنجیدن بازده‌ها، فکر کردن به احتمال‌ها، بررسی دیدگاه‌های درونی و بیرونی، پرهیز از فلج تحلیلی و استفاده از بازخورد بدون آلودگی. حاصل کار، چارچوبی است برای این‌که تصمیم‌ها نه براساس حس لحظه‌ای، بلکه براساس قضاوتی دقیق‌تر و آگاهانه‌تر شکل بگیرند.

چرا باید کتاب چگونگی‌ ‌تصمیم گیری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب چگونگی تصمیم گیری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کمک می‌کند تفاوت میان تصمیم خوب و نتیجه‌ی خوب روشن‌تر دیده شود.
• این کتاب نشان می‌دهد بخت‌واقبال و عدم‌قطعیت چطور قضاوت درباره‌ی گذشته را منحرف می‌کنند.
• خواننده با مفاهیمی مثل نتیجه‌نگری، سوگیری گذشته‌نگر و تفکر احتمال‌گرایانه آشنا می‌شود.
• فصل‌های کتاب با چک‌لیست و تمرین همراه‌اند و امکان مرور تصمیم‌های واقعی را فراهم می‌کنند.
• این اثر برای موقعیت‌های فردی، مدیریتی و گروهی مثال‌های متنوعی مطرح می‌کند.
• کتاب به مسئله‌ی فلج تحلیلی هم پرداخته است و درباره‌ی زمان مناسب برای تصمیم گرفتن بحث می‌کند.
• بخش بهداشت تصمیم نشان می‌دهد در گفت‌وگوهای جمعی چطور می‌توان بازخورد دقیق‌تری به‌دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب چگونگی تصمیم گیری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• مدیران و تصمیم‌گیرندگانی که می‌خواهند انتخاب‌های مهم را با دقت بیشتری بررسی کنند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که به موضوع تصمیم‌گیری، خطاهای شناختی و ارزیابی تجربه علاقه دارند.
• کسانی که در محیط‌های نامطمئن، میان چند گزینه‌ی مهم مردد می‌مانند.
• مخاطبانی که می‌خواهند میان نقش شانس و نقش قضاوت در نتیجه‌ها فرق بگذارند.
• افرادی که در تصمیم‌های گروهی، جلسات کاری یا فرایندهای سازمانی با اختلاف‌نظر روبه‌رو هستند.
• خوانندگانی که دوست دارند تصمیم‌های گذشته‌ی خود را دوباره و دقیق‌تر بررسی کنند.