کتاب تندیس های خیالی

کتاب تندیس‌ های خیالی (پاریدولیا یا معناپنداری) نوشته‌ محمد یعقوبی سیس است و نشر متخصصان آن را منتشر کرده است. موضوع این کتاب بررسی پدیده‌ی دیدن الگوها و چهره‌های آشنا در اشیای بی‌جان و تصاویر مبهم است؛ همان حالتی که در ابرها، سنگ‌ها یا لکه‌ها، صورت انسان و حیوان دیده می‌شود. نویسنده این موضوع را از زاویه‌ی روان‌شناسی، عصب‌شناسی، هنر و عکاسی دنبال کرده است و نشان می‌دهد که چگونه مغز انسان از دل بی‌نظمی، معنا استخراج می‌کند. این کتاب همراه با نمونه‌های متعدد، مفاهیم تخصصی را در قالبی کاربردی برای علاقه‌مندان به عکاسی، روان‌شناسی و هنر توضیح داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تندیس های خیالی اثر محمد یعقوبی سیس

کتاب تندیس‌ های خیالی (پاریدولیا یا معناپنداری) با پیشگفتاری آغاز می‌شود که در آن محمد یعقوبی سیس از نسبت زندگی روزمره، اضطراب‌ها و پناه‌بردن به مطالعه و عکاسی سخن گفته است و توضیح داده است که چگونه سال‌ها کار میدانی و عکاسی از پدیده‌ی پاریدولیا به شکل‌گیری این اثر منجر شده است. در همان آغاز کتاب پاریدولیا به‌عنوان تمایل مغز به یافتن الگوهای معنادار در بی‌نظمی معرفی شده و ریشه‌ی واژه، گستره‌ی وقوع آن و نقش آن در احساس امنیت و پیش‌بینی‌پذیری جهان توضیح داده شده است.

کتاب تندیس‌ های خیالی در فصل اول با عنوان پاریدولیا؛ توهم یا خلاقیت، از مبانی حس و ادراک شروع می‌کند و تفاوت حس و ادراک، مسیر پردازش بینایی، اختلال‌های ادراکی، توهم، ایلوژن و انواع خطاهای حسی را با مثال‌های بالینی روشن کرده است. سپس جایگاه پاریدولیا در میان ایلوژن‌ها و تفاوت آن با هالوسینیشن توضیح داده شده است. در فصل دوم پاریدولیا در روان‌شناسی بررسی شده و مفاهیمی مانند پردازش بصری اولیه و بالاتر، نواحی تشخیص چهره، تکمیل الگو، پردازش از بالا به پایین، عوامل مؤثر در بروز پاریدولیا، نقش جنسیت، شخصیت، فرهنگ، تحصیلات، اکسی‌توسین، کودکی و خلاقیت تشریح شده است.

محمد یعقوبی سیس در ادامه کتاب تندیس‌ های خیالی به نظریه‌ی گشتالت و اصولی مانند مشابهت، مجاورت، پیوستگی، بستار، شکل و زمینه و سرنوشت مشترک اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که این اصول چگونه در سازمان‌دهی ادراک و شکل‌گیری پاریدولیا نقش دارند. سپس آزمون رورشاخ به‌عنوان نمونه‌ای از پاریدولیای هدایت‌شده معرفی شده و تاریخچه، شیوه‌ی اجرا، ده کارت رسمی، انواع پاسخ‌ها و منطق تفسیر آن توضیح داده شده است. در پایانِ این فصل رویدادها و تصاویر مشهور پاریدولیا در رسانه‌ها و فرهنگ عمومی، از چهره‌های دیده‌شده در عکس‌های فضایی تا نمونه‌های مذهبی و روزمره آورده شده است. 

فصل سوم کتاب تندیس‌ های خیالی به پاریدولیا در هنر اختصاص دارد و حضور این پدیده در معماری سنتی ایران، نقش‌ونگارهای فرش و قالی، طراحی لوازم منزل و چهره‌مندکردن اشیای روزمره را بررسی کرده است. سپس پاریدولیا در طراحی گرافیک و بازاریابی، به‌ویژه در طراحی لوگو با تکیه بر اصول گشتالت و استفاده از فضای منفی توضیح داده شده است؛ جایی که بیننده در یک تصویر واحد چند شکل معنادار را کشف می‌کند. محمد یعقوبی سیس در فصل‌های بعدی موضوعاتی مانند عکاسی پاریدولیا، نور، تکنیک‌ها و قوانین ترکیب‌بندی و در نهایت مجموعه‌ای از عکس تندیس‌های خیالی به‌عنوان نمونه‌های تصویری را مطرح کرده است.

خلاصه کتاب تندیس های خیالی

کتاب تندیس‌ های خیالی به این پرسش پاسخ می‌دهد که چرا مغز انسان در لکه‌ها، سنگ‌ها، ابرها و سایه‌ها چهره و شکل‌های آشنا می‌بیند و این ویژگی چه نسبتی با خلاقیت، بقا، باورهای مذهبی و خطاهای ادراکی دارد. نویسنده ابتدا سازوکار حس و ادراک، مسیر بینایی، تفاوت توهم، ایلوژن و پاریدولیا و جایگاه این پدیده در روان‌شناسی را توضیح داده است.

سپس نقش فرهنگ، جنسیت، تجربه، اضطراب، هورمون‌ها و خلاقیت در شدت و نوع پاریدولیا بررسی شده و مرز آن با خرافه و هالوسینیشن روشن شده است. در ادامه کتاب تندیس‌ های خیالی نشان می‌دهد که چگونه اصول گشتالت، آزمون رورشاخ، طراحی لوگو، فضای منفی، معماری، فرش و عکاسی می‌توانند از همین گرایش ذهن به الگو و معنا برای خلق تصویرهای تازه و تفسیر جهان استفاده کنند.

چرا باید کتاب تندیس های خیالی را بخوانیم؟

کتاب تندیس‌ های خیالی امکان آشنایی عمیق با یکی از جذاب‌ترین خطاهای ادراکی را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه مغز از دل بی‌نظمی، چهره و معنا می‌سازد. این اثر هم‌زمان جنبه‌های علمی، فرهنگی و هنری پاریدولیا را کنار هم قرار داده است و راهی برای فهم بهتر ادراک، خلاقیت و مرز میان تجربه‌ی شخصی و خرافه پیش‌ِ روی خواننده می‌گذارد.

خواندن کتاب تندیس های خیالی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تندیس‌ های خیالی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به عکاسی، طراحی، معماری، روان‌شناسی ادراک، آزمون‌های فرافکن و پدیده‌های مرزی میان علم و فرهنگ علاقه‌مند هستند یا می‌خواهند نگاه دقیق‌تری به نقش ذهن در ساختن معنا از تصاویر روزمره داشته باشند.