کتاب فقه مفقود

کتاب فقه مفقود نوشته‌ی حسین حیدری دامنجان با ویراستاری محمد جواد راستگو به بررسی احکام فقهی همسر مرد مفقود می‌پردازد. انتشارات حوزه علمیه مروی آن را منتشر کرده است. نویسنده در این کتاب با رجوع گسترده به متون فقهی امامیه و روایات، مسئله‌ی مفقودالاثرشدن شوهر و وضعیت حقوقی و خانوادگی همسر او را واکاوی کرده است. ساختار کتاب بر پایه‌ی گفتارها و فصل‌های موضوع‌محور تنظیم شده و از کلیات و تعاریف آغاز می‌شود و به بحث‌های جزئی‌تر مانند نفقه، عده، طلاق و نقش حاکم شرع می‌رسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فقه مفقود

کتاب فقه مفقود اثری است از حسین حیدری دامنجان که به‌طور متمرکز به یک مسئله‌ی خاص در فقه خانواده می‌پردازد: وضعیت شرعی و حقوقی همسر مردی که مفقود شده است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که موضوع کتاب، احکام کلی نکاح، طلاق یا موت مسلم زوج نیست بلکه «خصوص حالت غایب شدن زوج» است؛ حالتی که به‌ویژه در سفرها و جنگ‌ها رخ می‌دهد و آثار عمیقی بر زندگی زنان و خانواده‌ها می‌گذارد. کتاب فقه مفقود در هفت فصل تنظیم شده است. فصل اول به کلیات اختصاص دارد و مفاهیمی مانند موارد تربص، انواع و افراد مفقود، شئونات حاکم شرع، اقسام عده، اقسام طلاق، واجب‌النفقه، اقسام ولی شرعی و انواع مهر را توضیح می‌دهد تا چارچوب بحث روشن شود. در فصل دوم، مراجعه به حاکم بررسی شده و مسائلی مانند زمان مراجعه، اعتبار تعیین چهار سال از طرف حاکم، کفایت یا عدم کفایت گذشت زمان بدون مراجعه، و نقش اشتباه یا تعذر حاکم در تصمیم‌گیری مطرح شده است. در فصل‌های بعدی کتاب فقه مفقود به شرط بودن فحص، کیفیت جست‌وجو از مفقود، شرطیت عدم وجود منفق، احکام نفقه در فرض مفقودشدن مرد، وقوع طلاق و نوع عده، بازگشت زوج در اثنای عده یا پس از آن، و در نهایت مباحث متفرقه‌ای مانند حداد زن، توارث بین مفقود و همسرش، فرزندآوری پس از غیبت طولانی شوهر و حکم همسران غیر دائمی پرداخته شده است. نویسنده در سراسر کتاب با نقل گسترده‌ی روایات، اقوال فقها و تحلیل‌های تطبیقی، اختلاف‌نظرها را نشان داده و در پایان به جمع‌بندی نهایی رسیده است.

خلاصه کتاب فقه مفقود

این کتاب مسئله‌ی همسر مرد مفقود را از لحظه‌ی غیبت شوهر تا تعیین تکلیف نهایی او دنبال می‌کند. ابتدا مفهوم تربص و موارد وجوب یا اختیار آن برای زن توضیح داده می‌شود؛ از جایی که شوهر زنده است اما محل او معلوم نیست تا جایی که هیچ خبری از حیات و ممات او در دست نیست. سپس نویسنده نشان می‌دهد که در چه شرایطی زن باید صبر کند، چه زمانی می‌تواند به حاکم شرع مراجعه کند و نقش نفقه‌ی شوهر، ولی، متبرع و بیت‌المال در این میان چیست. در ادامه، شرط بودن فحص و کیفیت جست‌وجو از مفقود، مقدار و موارد آن، و تفاوت وضعیت زنان متعدد یک مرد مفقود بررسی شده است. بحث مهم دیگر، لزوم یا عدم لزوم طلاق از سوی ولی یا حاکم، نوع عده (وفات یا طلاق)، و حکم بازگشت شوهر در اثنای عده یا پس از آن است. در پایان، آثار مالی و نسبی مانند ارث، نفقه در زمان عده، فرزندآوری پس از غیبت و حکم همسران غیر دائمی جمع‌بندی شده است.

چرا باید کتاب فقه مفقود را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از یکی از پیچیده‌ترین مسائل فقه خانواده ارائه می‌کند؛ مسئله‌ای که در موقعیت‌های بحرانی مانند جنگ، سفرهای طولانی یا حوادث ناگهانی رخ می‌دهد. خواننده با منطق فقهی پشت احکام مربوط به تربص، نفقه، طلاق، عده و ارث در فرض مفقودالاثرشدن شوهر آشنا می‌شود و می‌بیند چگونه روایات، اصول فقهی و اقوال فقها در کنار هم قرار گرفته‌اند تا وضعیت همسر مرد مفقود روشن شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به طلاب و پژوهشگران فقه و حقوق خانواده، دانشجویان رشته‌های الهیات و حقوق، و کسانی که در حوزه‌ی مشاوره‌ی خانوادگی یا قضای شرعی با پرونده‌های مفقودالاثر روبه‌رو می‌شوند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای علاقه‌مندان به مباحث تفصیلی فقه امامیه در باب نکاح و طلاق مفید است.