کتاب نقد بوم گرا

کتاب نقد بوم‌گرا: از نظریه‌ی تا کاربست نوشته‌ی زهرا پارساپور و هیوا حسن‌پور اثری دانشگاهی در حوزه‌ی زبان و ادبیات فارسی و مطالعات محیط زیست است که نشر سمت آن را منتشر کرده است. این کتاب به پیوند ادبیات، محیط زیست و نقد ادبی می‌پردازد و می‌کوشد چارچوبی منسجم برای فهم و کاربست نقد بوم‌گرا در متون ادبی ارائه کند. نویسندگان ضمن طرح مباحث نظری، تاریخچه و جریان‌های نقد بوم‌گرا را بررسی کرده‌اند و سپس با نمونه‌های نقد عملی، شیوه‌ی خواندن متن از منظر زیست‌محیطی را نشان داده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقد بوم گرا

کتاب نقد بوم‌گرا: از نظریه‌ی تا کاربست اثری است که به‌طور گام‌به‌گام شکل‌گیری بحران محیط زیست، دگرگونی رابطه‌ی انسان و طبیعت و بازتاب این تحولات در ادبیات را دنبال کرده است. زهرا پارساپور و هیوا حسن‌پور در فصل‌های آغازین، از دوگانگی فرهنگ و طبیعت، تاریخ زمین، انقلاب کشاورزی و صنعتی و نقش انسان‌محوری و تکنولوژی در تخریب محیط زیست سخن گفته‌اند و نشان داده‌اند چگونه این روند به بحران کنونی و دغدغه‌ی آینده‌ی زمین انجامیده است. در ادامه، کتاب به پیامدهای بحران محیط زیست مانند افزایش جمعیت، کمبود غذا و آب، تخریب منابع طبیعی، آلودگی هوا و انقراض گونه‌ها می‌پردازد و آن‌ها را به زبان آماری و تحلیلی توضیح می‌دهد. کتاب نقد بوم‌گرا: از نظریه‌ی تا کاربست سپس واکنش‌های فکری، اجتماعی و حقوقی به این بحران را مرور کرده است؛ از هشدارهای مالتوس و ارلیش تا جنبش آزادی حیوانات، شکل‌گیری نهادهای محیط زیستی، کنفرانس استکهلم، مفهوم توسعه‌ی پایدار و پیمان‌های بین‌المللی. نویسندگان در فصل‌های میانی، تاریخ نوشتار طبیعت و شعر طبیعت را از ادبیات شبانی و رمانتیک تا شعر محیط زیستی و شعر بوم‌گرا دنبال کرده‌اند و تفاوت این رویکردها را در نوع نگاه به طبیعت و جایگاه انسان نشان داده‌اند. در بخش نظری، کتاب نقد بوم‌گرا: از نظریه‌ی تا کاربست تاریخچه و چهار موج نقد بوم‌گرا، نسبت آن با فلسفه‌ی مدرن، مارکس، مارکوزه و هایدگر، و موضوعات و روش‌های این نوع نقد را شرح داده است؛ از بررسی نگرش‌های دینی و عرفانی درباره‌ی رابطه‌ی انسان و محیط زیست تا اکوفمینیسم، تقابل‌های دوگانه، هویت و مکان و نقش نقد بوم‌گرا در تحولات گفتمانی. فصل پایانی به نمونه‌های نقد عملی اختصاص دارد؛ تحلیل گفتمان آگهی‌های بازرگانی بوم‌محور، تقدس و هویت‌بافتگی شخصیت در سایه‌ی طبیعت و بلاغت تشبیه در رمان سایه‌ملخ با رویکرد بوم‌گرایانه، تا خواننده ببیند این نظریه چگونه در متن به کار گرفته می‌شود.

خلاصه کتاب نقد بوم گرا

کتاب نقد بوم‌گرا: از نظریه‌ی تا کاربست ابتدا نشان می‌دهد چگونه نگاه انسان به طبیعت از همزیستی رازآمیز و احترام‌آمیز به رابطه‌ای مبتنی بر سلطه، بهره‌کشی و شیءانگاری رسیده است. نویسندگان با مرور تاریخ زمین، پیدایش تمدن، انقلاب صنعتی و رشد شتابان جمعیت، بحران محیط زیست را به‌عنوان نتیجه‌ی مستقیم انسان‌محوری و توسعه‌ی ناپایدار توضیح داده‌اند. سپس پیامدهای این بحران مانند کمبود آب و غذا، تخریب منابع، آلودگی و انقراض گونه‌ها را به‌هم پیوسته و در قالب مفاهیم بوم‌شناختی و اجتماعی تحلیل کرده‌اند. در بخش نظری، کتاب نقد بوم‌گرا: از نظریه‌ی تا کاربست نقد بوم‌گرا را به‌عنوان رویکردی معرفی کرده است که متون ادبی را در پیوند با زمین، زیست‌کره و مناسبات قدرت می‌خواند. چهار موج این نقد، نسبت آن با نوشتار طبیعت، شعر محیط زیستی، اکوفمینیسم و گفتمان‌های دینی و فلسفی توضیح داده شده است. در پایان، با سه نمونه‌ی نقد عملی، مدل‌های کاربردی مانند مدل سه‌گانه‌ی زیف و خوانش بوم‌گرایانه‌ی تشبیه و گفتمان تبلیغاتی، از سطح نظریه عبور کرده و امکان کاربست این نگاه در تحلیل متن را نشان می‌دهد.

چرا باید کتاب نقد بوم گرا را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از پیوند ادبیات، فلسفه، علوم اجتماعی و محیط زیست ارائه کرده است و نشان می‌دهد بحران زیست‌محیطی فقط مسئله‌ی علم و سیاست نیست، بلکه در زبان، شعر، رمان و تبلیغات نیز بازتاب دارد. خواننده با مفاهیم کلیدی نقد بوم‌گرا، تاریخچه‌ی آن و شیوه‌ی تحلیل متن از منظر زیست‌محیطی آشنا می‌شود و نمونه‌های عملی، مسیر استفاده از این رویکرد در پژوهش‌های ادبی را روشن می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، هنر و معماری، علاقه‌مندان نقد ادبی، فعالان و مربیان حوزه‌ی محیط زیست و کسانی پیشنهاد می‌شود که در پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی خود به دنبال رویکردی بوم‌گرایانه برای خواندن متن‌های ادبی و فرهنگی هستند.