کتاب معمای اشغال سفارت آمریکا در ایران

«معمای اشغال سفارت آمریکا در ایران» نوشته جعفر مهدی‌نیا (-۱۳۰۸) رازها و جزئیاتی را درباره اشغال سفارت آمریکا به دست ایرانیان آشکار می‌کند. این اثر به بررسی پیشینه آمریکایی‌ها در ایران از هنگام ورود مستشاران مالی آمریکایی پس از انتخابات دوره دوم مجلس شورای ملی در سال ۱۳۲۸ تا جزئیات اشغال سفارت آمریکا به‌دست دانشجویان در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ می‌پردازد. پیر سالینجر در «گروگانگیری در ایران» می‌نویسد: «ایرانی‌ها از نظر زندگی اجتماعی و دینی دارای خصوصیات و تمایلاتی هستند که با فرهنگ و تمدّن غربی هیچ نوع وجه تشابهی ندارند. مردم ایران، به‌نحو غیرقابل تصوّری، در مسئله‌ی تغییر و تفویض قدرت‌های حاکم خود حساسیت داشته و به‌کوچک‌ترین علل و جهتی تغییر عقیده و فکر می‌دهند و عمومآ این حالت با ظهور و شروع طوفانی از هیجانات و التهابات شدید غیر قابل تصوّر همراه می‌باشد. شاید یادآوری کردن و خاطرنشان ساختن شدّت و وسعت دامنه‌ی تظاهرات و صحنه‌هایی که خیابان‌های تهران را، در جریان گروگانگیری کارمندان سفارت آمریکا، فراگرفته بود، برای کسانی که این صحنه را عینآ و یا روی صفحه‌ی تلویزیون تماشا کرده‌اند زائد بوده باشد. ولی در این میان نکته‌ای که کمتر به آن توجّه می‌شود این است که چگونه و با چه سرعت و سهولتی این سیل جمعیت را با یک فکر و ایده‌ی آنی و فوری تجهیز کرده و به‌حرکت درآوردند. با این‌وجود، باید این نکته خاطرنشان گردد که یک صفت خاص برای ایرانی‌ها ثابت و پایدار مانده و آن نیاز به یک رهبر و پیشوای سمبولیک است. بنابراین شاه می‌بایستی قسمت اعظم وقت خود را مصروف به حفظ و حراست تاج و تخت خود بنماید. وی معتقد بود هر شاهی واجد عزم و اراده‌ی لازم برای حکومت کردن ـ آن هم با خشونت توأم با قاطعیت ـ نبوده باشد، به‌زودی از سوی ملّت طرد خواهد شد... شاه ایران از نقطه نظرهای مختلف پاسخ گوی این شرایط بود. او مشاهده کرده بود که پدرش، رضاخان، که از ۱۴ سالگی سرباز ساده‌ی پیاده نظام بود، به‌خاطر اینکه دارای صفت مردانگی توأم با جرئت و شهامت بود، توانست بر تخت سلطنت ایران تکیه بزند.