کتاب سورنا

کتاب سورنا نوشته‌ی محمدکیوان قائدی روایتی منسجم از زندگی و کارنامه‌ی نظامی سورنا، سپهسالار نامدار اشکانی است که نشر تخت‌جمشید آن را منتشر کرده است. نویسنده با تکیه بر منابع تاریخی و روایت‌های کهن، نبرد سرنوشت‌ساز ایران و روم در دوره‌ی اشکانی را بازخوانی کرده و جایگاه سورنا را در این رویارویی نشان داده است. تمرکز اصلی متن بر زمینه‌ی تاریخی، ساختار قدرت اشکانیان و چگونگی شکل‌گیری نبردی است که سرنوشت دو امپراتوری را تحت‌تأثیر قرار داد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سورنا

کتاب سورنا اثری است که به زندگی و نقش نظامی سورنا، سپهسالار برجسته‌ی اشکانی، در نبرد با رومیان می‌پردازد و محمدکیوان قائدی در آن تلاش کرده است چهره‌ای روشن‌تر از این سردار ایرانی ارائه دهد. متن با دیباچه‌ای آغاز می‌شود که در آن نویسنده از اهمیت تاریخ، پیوند گذشته و آینده و نقش آگاهی تاریخی در تقویت حس میهن‌دوستی سخن گفته است و سپس به‌تدریج وارد روایت دوره‌ی اشکانی می‌شود. در کتاب سورنا ساختار اثر در چند فصل تنظیم شده است: «ایران و رومی‌ها»، «لشکرکشی به ایران»، «واکنش ایران و اقدام روم»، «جنگ»، «تلفات رومیان» و «اهمیت این نبرد». در فصل‌های آغازین، نویسنده با مرور قیام اشک در برابر سلوکی‌ها، گسترش قلمرو اشکانیان، روابط پرتنش و گاه دوستانه‌ی ایران و روم و نقش شاهانی چون مهرداد اول، فرهاد دوم و فرهاد سوم، زمینه‌ی تاریخی ظهور سورنا را ترسیم کرده است. در ادامه‌ی کتاب سورنا تمرکز روایت بر معرفی خاندان سورنا، جایگاه این خاندان در میان نجبای پارت، شیوه‌ی انتخاب سپهسالار و نقش او در تاج‌گذاری شاهان اشکانی است. سپس ماجرای شورش مهرداد سوم، محاصره‌ی سلوکیه و بابل و نقش تعیین‌کننده‌ی سورنا در سرکوب این شورش شرح داده می‌شود. بخش‌های میانی و پایانی کتاب سورنا به‌طور مفصل به لشکرکشی کراسوس، تصمیم‌های سنای روم، آرایش سپاه دو طرف، ویژگی‌های سواره‌نظام و پیاده‌نظام ایرانی و رومی و در نهایت رویارویی بزرگ در جلگه‌های میانرودان اختصاص یافته است. نویسنده در کتاب سورنا ضمن روایت رویدادها، به توصیف جزئیات نظامی مانند نوع سلاح‌ها، زره‌ها، پرچم‌ها، سازمان ارتش اشکانی، نقش مجلس مهستان و شیوه‌ی تصمیم‌گیری سیاسی نیز پرداخته است و از خلال این جزئیات، تصویری از جامعه و فرهنگ سیاسی ایران اشکانی ارائه کرده است.

خلاصه کتاب سورنا

کتاب سورنا بر محور یک پرسش پیش می‌رود: چگونه سرداری ایرانی توانست در اوج قدرت روم، یکی از بزرگ‌ترین لشکرکشی‌های آن امپراتوری را در هم بشکند و نام خود را در تاریخ ماندگار کند؟ نویسنده ابتدا با شرح شکل‌گیری دولت اشکانی، نبردهای طولانی با سلوکی‌ها و تثبیت مرزهای ایران، زمینه‌ی تاریخی را می‌سازد. سپس به معرفی سورنا، خاندان او و جایگاهش در ساختار قدرت اشکانی می‌رسد. در میانه‌ی کتاب سورنا روایت به سوی روم می‌چرخد؛ جایی که کراسوس، سردار ثروتمند و جاه‌طلب رومی، سودای فتح ایران و فراتر از آن را در سر دارد. تصمیم سنای روم، مخالفت‌ها، نقش سزار و پومپه و سپس حرکت ارتش روم به سوی فرات و میانرودان شرح داده می‌شود. در بخش‌های بعدی کتاب سورنا، واکنش شاه اشکانی، تشکیل مجلس مهستان، سپردن فرماندهی جبهه‌ی روم به سورنا، سازمان‌دهی سپاه، آموزش زمستانی، و در نهایت آرایش دو ارتش در جلگه‌ها و آغاز نبرد روایت شده است. نویسنده در پایان، به پیامدهای این نبرد برای اعتبار ایران و نگاه مغرب‌زمین به این سرزمین می‌پردازد بی‌آن که روایت را به سطح شعار فروبکاهد.

چرا باید کتاب سورنا را بخوانیم؟

کتاب سورنا تصویری نسبتاً جزئی‌نگر از یکی از مهم‌ترین رویارویی‌های ایران و روم ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه ترکیب تدبیر سیاسی، سازمان نظامی و شناخت جغرافیا می‌تواند سرنوشت یک نبرد را تغییر دهد. خواندن آن برای درک بهتر دوره‌ی اشکانی، نقش مجلس مهستان، جایگاه نجبای پارت و چگونگی شکل‌گیری اسطوره‌ی سورنا در حافظه‌ی تاریخی ایرانیان سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سورنا به علاقه‌مندان تاریخ ایران، به‌ویژه دوره‌ی اشکانی، پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی که به تاریخ نظامی، نبردهای ایران و روم، سیر شکل‌گیری هویت ملی و نقش سرداران ایرانی در دفاع از مرزها توجه دارند می‌تواند تصویری روشن‌تر و منظم‌تر ارائه دهد.