کتاب رباعیات افضل کاشانی

کتاب رباعیات افضل کاشانی نوشته‌ی افضل‌الدین محمد مرقی کاشانی با پژوهش و تصحیح سیّدعلی میرافضلی را نشر سخن منتشر کرده است. این کتاب به گردآوری، بررسی و داوری رباعیات منسوب به حکیم باباافضل می‌پردازد و در کنار متن رباعی‌ها، مقدمه‌ای مفصل درباره‌ی زندگی، آثار و جایگاه او در سنت فلسفی و ادبی فارسی ارائه می‌دهد. ساختار اثر ترکیبی از متن رباعیات، گزارش نسخه‌ها، یادداشت‌های انتقادی و مقالات پژوهشی درباره‌ی رباعیات سرگردان و منابع کهن است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رباعیات افضل کاشانی

کتاب رباعیات افضل کاشانی تلاشی پژوهشی است که سیّدعلی میرافضلی بر پایه‌ی نسخه‌های کهن، تذکره‌ها و جنگ‌های ادبی فراهم کرده است تا چهره‌ی شعری افضل‌الدین محمد مرقی کاشانی را از زیر لایه‌های انتساب‌های مشکوک بیرون بکشد. در آغاز کتاب، مقدمه‌ای طولانی آمده که از پیوند دیرینه‌ی شعر و حکمت در سنت فارسی شروع می‌شود و جایگاه رباعی فلسفی و رباعی خیّامانه را توضیح می‌دهد. در همین بخش، زندگی باباافضل، آثار فلسفی او، شاگردانش و نسبتش با چهره‌هایی چون خواجه نصیر طوسی، سهروردی و غزالی مرور شده است. کتاب رباعیات افضل کاشانی در چند فصل اصلی تنظیم شده است: معرفی اجمالی زندگی و اندیشه‌ی افضل، بررسی تاریخ درگذشت او، تحلیل رباعیات سرگردان و مشترک میان او و دیگر رباعی‌سرایان، معرفی منابع رباعیات در مکاتیب، دست‌نویس رفیع کاشی، متون کهن و مجموعه‌های قرن نهم، و در نهایت ارائه‌ی مجموعه‌ی رباعیات همراه با یادداشت‌ها و گزارش نسخه‌بدل‌ها. در هر فصل از کتاب رباعیات افضل کاشانی، نویسنده کوشیده است نسبت میان رباعیات منسوب و شخصیت فلسفی افضل را بسنجد و نشان دهد که چه تعداد از این رباعیات می‌تواند بازتاب واقعی اندیشه‌ی او باشد. در بخش‌های پایانی، کتاب رباعیات افضل کاشانی به آمار و تحلیل همپوشانی منابع، میزان اعتبار هر گروه نسخه و مسئله‌ی رباعیات جعلی می‌پردازد و تصویری انتقادی از روند شکل‌گیری مجموعه‌های رباعی در قرون میانه ارائه می‌کند.

خلاصه کتاب رباعیات افضل کاشانی

کتاب رباعیات افضل کاشانی بر محور یک پرسش شکل گرفته است: از میان صدها رباعی منسوب به باباافضل، کدام‌ها را می‌توان به‌طور جدی به او نسبت داد. نویسنده ابتدا زمینه‌ی فکری و فلسفی افضل را بر اساس رساله‌ها، نامه‌ها و ترجمه‌های او توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که خودشناسی، تهذیب نفس و نسبت عقل و ذوق در مرکز اندیشه‌ی او قرار دارد. سپس تاریخ گردآوری رباعیات منسوب به افضل در قرن نهم و پس از آن را دنبال می‌کند و با معرفی چهار گروه منبع (مکاتیب، منتخب رفیع کاشی، متون کهن و مجموعه‌های متأخر) میزان اشتراک و اختلاف آن‌ها را می‌سنجد. در ادامه‌ی کتاب رباعیات افضل کاشانی، رباعیات در چند دسته عرضه شده‌اند: رباعیات با سند قوی، رباعیات تک‌منبعی، رباعیات مشترک با خیّام و دیگر شاعران، و رباعیات مشکوک یا مردود. برای هر رباعی یادداشت‌ها و نسخه‌بدل‌ها آمده و در پایان، فهرست رباعی‌ها و منابع آن‌ها ارائه شده است تا خواننده بتواند مسیر انتساب هر رباعی را دنبال کند.

چرا باید کتاب رباعیات افضل کاشانی را بخوانیم؟

کتاب رباعیات افضل کاشانی امکان دیدن رباعی فارسی از زاویه‌ای انتقادی را فراهم کرده است؛ جایی که مسئله فقط زیبایی شعر نیست، بلکه سند، منبع و نسبت آن با یک حکیم مشخص مطرح است. خواننده با این اثر هم با چهره‌ی فلسفی باباافضل آشنا می‌شود و هم می‌بیند رباعی چگونه در طول زمان جابه‌جا شده و به نام شاعران مختلف ثبت شده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب رباعیات افضل کاشانی به پژوهشگران ادبیات فارسی، علاقه‌مندان رباعی و دوستداران اندیشه‌ی فلسفی ایرانی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که در حوزه‌ی نسخه‌شناسی، تصحیح متون و تاریخ رباعی فارسی کنجکاوند و می‌خواهند نمونه‌ای مفصل از یک کار انتقادی بر رباعیات ببینند.