کتاب بنیاد شهر شهرضا

کتاب بنیاد شهر شهرضا (تحلیل شالوده‌های مدنیت شهری از قمشه تا شهرضا) نوشته‌ی مسلم ضرغام‌فرد تصویری پژوهشی از تاریخ، جغرافیا و شکل‌گیری مدنیت در قمشه/شهرضا ارائه می‌دهد. نویسنده که مدرس دانشگاه و پژوهشگر مطالعات شهری است با تکیه‌بر منابع تاریخی، جغرافیایی و اسناد میدانی به سراغ ریشه‌های شکل‌گیری این شهر رفته است. ساختار اثر از تحلیل جغرافیای تاریخی و ریشه‌ی نام قمشه تا بررسی محله‌ها، بازار، راسته‌ها و تحولات کالبدی شهر را دربر می‌گیرد. نشر نیکایش آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بنیاد شهر شهرضا

کتاب بنیاد شهر شهرضا اثری است که مسلم ضرغام‌فرد در آن به سراغ تاریخ طولانی قمشه/شهرضا در پهنه‌ی مرکزی ایران رفته است. نویسنده در پیشگفتار توضیح داده است که چگونه علاقه به تاریخ و جغرافیای شهرها و کمبود منابع منسجم درباره قمشه او را به سمت نگارش این اثر سوق داده است. در همان آغاز، قمشه به‌عنوان شهری با سابقه‌ی طولانی در مدنیت ایرانی معرفی شده که تاریخ دقیق بنای آن در منابع مکتوب نیامده اما شواهد متعدد آن را به دوره‌ی ساسانی پیوند می‌دهد. کتاب بنیاد شهر شهرضا در شش فصل تنظیم شده است. در فصل نخست، شالوده‌های جغرافیای تاریخی قمشه بررسی شده و فرضیه‌های مختلف درباره‌ی معنای واژه‌ی قمشه، از «شکارگاه شاه» تا «مکان پرقنات و آبگیر» و نیز نسبت‌دادن آن به نام یک فرد یا قوم، تحلیل شده است. در همین فصل، پیشران‌های پیدایش و رشد شهر مانند آب کافی، خاک حاصلخیز، موقعیت بازرگانی، جایگاه سوق‌الجیشی، پدافند غیرعامل و همجواری با جی و بهودیه تشریح شده و قلمرو تاریخی قمشه بر پایه‌ی منابعی چون مقدسی، حمدالله مستوفی، لسترنج و سفرنامه‌ها بازسازی شده است. در ادامه‌ی کتاب بنیاد شهر شهرضا فصل دوم به تحلیل حیات مدنی قمشه در ادوار تاریخی از دوره‌ی متأخر باستان تا دوره‌ی جمهوری اسلامی اختصاص یافته است؛ از دوره‌ی ساسانی و قرون اولیه‌ی اسلامی تا سلجوقیان، آل‌مظفر، صفویه، افاغنه، افشاریه، زندیه، قاجار و پهلوی. فصل‌های بعدی به سازمان فضایی شهر، گونه‌شناسی شکل‌گیری و توسعه‌ی محله‌ها، نواحی منفصل، واحدهای همسایگی، راسته‌ها، بازارچه‌ها، تیمچه‌ها و بناهای تاریخی ثبت‌شده و ارزشمند می‌پردازد و تصویری لایه‌به‌لایه از تکوین مدنیت شهری قمشه/شهرضا ارائه می‌کند.

خلاصه کتاب بنیاد شهر شهرضا

کتاب بنیاد شهر شهرضا به‌دنبال بازخوانی ریشه‌های مدنیت شهری در قمشه/شهرضا است. نویسنده ابتدا با رویکردی بین‌رشته‌ای، ریشه‌ی نام قمشه و فرضیه‌های مختلف درباره‌ی آن را بررسی می‌کند و سپس با تکیه‌بر جغرافیای طبیعی، منابع آب، خاک و موقعیت ارتباطی، چرایی شکل‌گیری این سکونتگاه را توضیح می‌دهد. در ادامه، حیات مدنی شهر در دوره‌های مختلف تاریخی از متأخر باستان تا دوره‌ی معاصر مرور شده و فرازونشیب‌های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و امنیتی آن نشان داده شده است. بخش مهمی از کتاب به سازمان فضایی شهر، محله‌های کهن و جدید، نواحی منفصل، واحدهای همسایگی و شبکه‌ی بازار و راسته‌ها اختصاص دارد تا نشان دهد چگونه ترکیب عوامل طبیعی، تاریخی و تصمیم‌های حکومتی، سیمای امروز شهرضا را ساخته است.

چرا باید کتاب بنیاد شهر شهرضا را بخوانیم؟

بنیاد شهر شهرضا امکان آشنایی دقیق با ریشه‌های تاریخی، جغرافیایی و فضایی قمشه/شهرضا را فراهم کرده است. خواننده از خلال متن با نقش آب، خاک، راه‌ها، حکومت‌ها و تحولات اقتصادی در شکل‌گیری شهر آشنا می‌شود و می‌تواند پیوند میان گذشته و سیمای کنونی شهر را بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران تاریخ و جغرافیای شهری، دانشجویان برنامه‌ریزی و طراحی شهری، علاقه‌مندان به تاریخ اصفهان و شهرضا و نیز مدیران و برنامه‌ریزان محلی که به دنبال شناخت هویت تاریخی شهر هستند پیشنهاد می‌شود.