کتاب مؤسسات مالی، «ربای جاهلی» ... و بحران!

ورشکستگی سریالی مؤسسات مالی و اعتباری یکی از معضلات جدی اقتصاد ایران است. فعالیت این مؤسسات در شبکه بانکی، از یک‌ سو، سپرده‌های مردم را به مخاطره انداخته و، از سوی دیگر، بانک‌ها و مؤسسات مجاز را دچار مشکلاتی کرده است؛ حتی بازار سرمایه نیز از سمپاشی این مؤسسات مصون نبوده و دچار خروج سرمایه‌ها شده است. البته در به‌وجودآمدن این مشکلات شرایط رکود اقتصادی کشور هم بی‌تأثیر نیست. در این سال‌ها، میزان، ثامن‌الحجج، کاسپین، فرشتگان و چند نام دیگر فهرست مؤسسه‌هایی را تشکیل می‌دهند که توان بازپرداخت پول سپرده‌گذاران خود را نداشتند و هر کدام از موسسه‌ها که ورشکسته می‌شود سپرده‌گذاران آن‌ها با تجمع مقابل مجلس و بانک مرکزی خواستار رسیدگی به وضعیتشان می‌شوند. به همین بهانه، نگاهی انداخته‌ایم به برخی زوایای این ماجرا. مجموعه پیش‌رو مشتمل بر شش یادداشت و گزارش است که در اولین آن‌ها تاریخچه‌ای از شکل‌گیری این مؤسسات، دلایل جذابیت آن‌ها برای مردم، آسیب‌های آن‌ها و شروع بحران بررسی شده است. یادداشت دوم دلایل ورشکستگی این مؤسسات و تبعات اجتماعی و اقتصادی آن را از نظر گذرانده که با شرح نمونه‌های موردی تعاونی‌های ثامن‌الحجج و کاسپین در یادداشت سوم تکمیل شده است. یادداشت چهارم به بررسی بحران احتمالی و فعالیت پرریسک بانک‌ها در ایران اختصاص داده شده و یادداشت پنجم هم وظایف و نقایص نهادهای حاکمیتی علی‌الخصوص بانک مرکزی را مورد مطالعه قرار داده است. پایان‌بخش یادداشت‌ها هم به نقش مهم رسانه‌ها در این میان اشاره می‌کند؛ چه در بخش ایجابی و چه سلبی.