کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول)

کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول) نوشته‌ محمدابراهیم بوستانی روایتی مستند از یک عمارت، یک خاندان و یک محله‌ی فراموش‌شده در جنوب بوشهر است. نویسنده با تکیه بر اسناد، روایت‌های خانوادگی و منابع تاریخی سرگذشت تنگک اول و عمارت بوستانی‌ها را بازسازی کرده است. در این اثر از موقعیت جغرافیایی بوشهر و تنگک‌ها تا شکل‌گیری باغ‌ها، عمارت، چاه‌ها، نخیلات و نسل‌های مختلف خاندان بوستانی دنبال شده است. نشر تخت‌ جمشید این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول)

کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول) اثری است که محمدابراهیم بوستانی در آن به‌سراغ ریشه‌های خانوادگی خود و سرگذشت یکی از محله‌های مهم اما کم‌ذکرشده‌ی بوشهر رفته است. محمدابراهیم بوستانی از پیشگفتار و مقدمه شروع کرده و با طرح مفهوم آثار و بقایا و نقش آن‌ها در تاریخ‌نگاری توضیح داده است که چرا ثبت سرگذشت تنگک اول و عمارت بوستانی‌ها برای آیندگان اهمیت دارد. در کتاب ابتدا موقعیت جغرافیایی و بافت زمین‌های بوشهر، شبه‌جزیره‌بودن شهر، جنس خاک، توپوگرافی و جایگاه استراتژیک بندر از نظر دریایی، تجاری و نظامی شرح داده شده است. 

محمدابراهیم بوستانی سپس به‌سراغ معرفی تنگک‌ها براساس کتاب جان گوردن لوریمر و پژوهش‌های عبدالرسول خیراندیش می‌رود و جایگاه چهار تنگک بوستانی، صفر، محمدجعفری و زنگنه را در نقشه‌ی بوشهر مشخص می‌کند. کتاب در ادامه پیشینه‌ی تاریخی منطقه‌ی تنگک اول، نشانه‌های باستان‌شناختی اطراف دره‌ی آندربندر، چاه‌های قدیمی، سفال‌ها و سنگ‌های رنگین و ارتباط آن‌ها با تمدن‌های عیلامی، لیان و ریشهر را مرور کرده است. فصل‌هایی نیز مفصل به پوشش گیاهی، درختان، صیفی‌جات، گیاهان خودروی دارویی و خوراکی، چرخه‌ی کشت آبی و دیم، گل‌های زینتی و فضای باغ‌ها اختصاص یافته است. 

بخش مهمی از کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول) به توصیف دقیق عمارت بوستانی‌ها، خندق‌ها، چاه‌ها، آب‌انبار، تارمه‌ها، اتاق‌ها، باغچه‌ها و نحوه‌ی ساخت‌وساز توسط ملامراد کازرانی و غلامعلی کازرونی پرداخته است. محمدابراهیم بوستانی همچنین به املاک خاندان در تنگک دوم، ماجرای سد آندربندر و اعتراض محمدخلیل و عبدالنبی بوستانی به کنسولگری بریتانیا و در نهایت واگذاری اجباری تنگک اول به پایگاه هوایی بوشهر و حذف آن از حافظه‌ی رسمی شهر اشاره کرده است. در فصل‌های پایانی شرح‌حال نسل‌های مختلف خاندان از نسل پنجم تا فرزندان و چرخه‌ی اقتصادی و زیست روزمره‌ی آنان در تنگک اول آمده است.

خلاصه کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول)

کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول) سرگذشت یک قطعه زمین، یک عمارت و یک خاندان را در پیوند با تاریخ بوشهر دنبال می‌کند. نویسنده از مفهوم آثار و بقایا آغاز می‌کند و نشان می‌دهد چگونه یک عمارت خانوادگی و باغ‌های اطراف آن می‌توانند به نقطه‌ی ورود به تاریخ محلی تبدیل شوند. در فصل‌های آغازین موقعیت جغرافیایی بوشهر، نقش بندر در تجارت و سیاست و جایگاه چهار تنگک در نقشه‌ی شهر توضیح داده شده است. 

کتاب سپس به پیشینه‌ی منطقه‌ی تنگک، نشانه‌های باستانی اطراف دره‌ی آندربندر، چاه‌ها و سفال‌ها و شکل‌گیری باغ‌ها و نخیلات می‌پردازد. زندگی و برنامه‌ریزی ملامراد کازرانی و غلامعلی کازرونی در خرید و آبادکردن بیش از ۵۰۰ هکتار زمین، ساخت عمارت، حفر چاه‌ها، ایجاد خندق‌ها و کره‌های انگوری، و سازمان‌دهی کارگران و خدمه بخش مرکزی روایت است. در ادامه ماجرای سد آندربندر، مکاتبات با کنسولگری بریتانیا، تخریب شبانه‌ی سد و در نهایت واگذاری تنگک اول به پایگاه هوایی و محوشدن تدریجی آن در اسناد رسمی در کنار شرح‌حال نسل‌های بعدی خاندان بوستانی و سبک زندگی، اقتصاد و مناسبات فرهنگی آنان روایت شده است.

چرا باید کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول) را بخوانیم؟

کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول) تصویری جزئی‌نگر از پیوند یک خاندان با زمین، آب، کشاورزی و تحولات سیاسی و نظامی بوشهر ارائه کرده است. این اثر نشان می‌دهد چگونه یک عمارت خانوادگی و باغ‌های اطراف آن زیر فشار طرح‌های نظامی و تصمیم‌های بیرونی از میان رفته‌اند و فقط در حافظه‌ی شفاهی و اسناد پراکنده باقی مانده‌اند. خواندن این کتاب برای شناخت تاریخ محلی، معماری بومی و کشاورزی جنوب ایران مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تاریخچه تنگک خاندان بوستانی بوشهر (تنگک اول) به پژوهشگران تاریخ محلی، علاقه‌مندان بوشهرشناسی، دانشجویان تاریخ، جغرافیا و معماری بومی و کسانی که به سرگذشت خاندان‌ها، املاک موروثی و دگرگونی محله‌ها زیر تأثیر طرح‌های نظامی و شهری علاقه دارند پیشنهاد می‌شود. این کتاب همچنین به خوانندگانی که به روایت‌های مستند خانوادگی و اسناد محلی توجه دارند توصیه می‌شود.