کتاب پارسیان و سکاها

کتاب پارسیان و سکاها (داریوش یکم و تعقیب و گریز سکاها) نوشته‌ی معصومه براتی روایتی پژوهشی از شکل‌گیری و گسترش امپراطوری هخامنشی و رویارویی آن با سکاها و یونانیان ارائه می‌دهد. نویسنده با رجوع به سنگ‌نوشته‌ها، منابع یونانی، متون دینی و تحقیقات جدید، مسیر قدرت‌گیری کوروش، کمبوجیه و به‌ویژه داریوش یکم را دنبال کرده است. در این کتاب نقش سکاها در مرزهای شمالی، جایگاه یونان باستان در معادلات هخامنشی و ماجرای جنگ ماراتون نیز بررسی شده است. نشر پرپروک آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پارسیان و سکاها

کتاب پارسیان و سکاها با تمرکز بر دوران داریوش یکم، امپراطوری هخامنشی را از مرحله‌ی شکل‌گیری تا تثبیت و گسترش در سه جبهه‌ی اصلی شرق، شمال و غرب دنبال کرده است. معصومه براتی در فصل‌های آغازین، پیشینه‌ی هخامنشیان، مهاجرت ایرانیان به فلات ایران، پیوند پارس و ماد، و جایگاه دودمان هخامنشی در ادامه‌ی سنت کیانی را مرور کرده و از کوروش، کمبوجیه و ساختار قدرت در پارس تصویری تاریخی ارائه داده است. در ادامه، کتاب پارسیان و سکاها به ماجرای گئومات مغ، داستان «بردیای دروغین»، توطئه‌ی هفت خاندان و چگونگی جلوس داریوش بر تخت می‌پردازد و روایت هرودوت، کتزیاس، گزنفون، پلوتارک، نمایشنامه‌ی ایرانیانِ آشیل و حتی کتاب مقدس را کنار سنگ‌نوشته‌ی بیستون و نقش رستم قرار می‌دهد. نویسنده در این بخش به بحث‌های مهمی مثل مشروعیت داریوش، نسبت او با کوروش، نقش مغان و جایگاه دین زردشتی در این دوره پرداخته است. بخش‌های بعدی کتاب پارسیان و سکاها به معرفی سکاها، حضورشان در دوران ماد، کوروش و داریوش، و سپس به یونان باستان، تمدن‌های میسنی، شکوفایی شهرهای یونانی، روابط سکاها و یونانیان و در نهایت به تقابل هخامنشیان و یونان می‌رسد. فصل‌هایی مانند «محاصره اقتصادی یونان»، «سرکوب میلتی‌ها و مقدمات جنگ ماراتون» و «استراتژی ارتش داریوش در ماراتن» نشان می‌دهد که نویسنده لشکرکشی داریوش به سکائیه و سپس جنگ ماراتون را در پیوند با اهداف اقتصادی، دریایی و تجاری او تحلیل کرده است.

خلاصه کتاب پارسیان و سکاها

این کتاب مسیر قدرت‌گیری و گسترش امپراطوری هخامنشی را از کوچ قبایل ایرانی تا اوج اقتدار داریوش یکم دنبال کرده است. نویسنده ابتدا از شکل‌گیری پارس و ماد، نقش عیلام، ظهور کوروش، فتح لیدی و بابل و سیاست دینی و اداری او سخن گفته و سپس به حکومت کمبوجیه، فتح مصر و روایت‌های متناقض یونانیان درباره‌ی او پرداخته است. در میانه‌ی کتاب پارسیان و سکاها، ماجرای گئومات مغ، قتل بردیا، نقش مغان، توطئه‌ی هفت خاندان و بحث مشروعیت داریوش محور قرار گرفته و با استناد به بیستون و منابع یونانی نقد شده است. سپس شورش‌های گسترده‌ی آغاز سلطنت داریوش در بابل، ماد، سوزیانا، پارت، هیرکانیا و دیگر ساتراپی‌ها و شیوه‌ی سرکوب آن‌ها بررسی شده است. در بخش پایانی، نویسنده لشکرکشی داریوش به سرزمین سکاها، اهمیت راه‌های تجاری، کنترل دریای اژه و مدیترانه، محاصره‌ی اقتصادی یونان و زمینه‌های جنگ ماراتون را به‌عنوان حلقه‌های یک طرح بزرگ سیاسی و اقتصادی تحلیل کرده است.

چرا باید کتاب پارسیان و سکاها را بخوانیم؟

این کتاب تصویری به‌هم‌پیوسته از رابطه‌ی پارسیان، سکاها و یونانیان ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد لشکرکشی‌های داریوش فقط نبردهای مرزی نبودند بلکه پشت آن‌ها طرحی اقتصادی، دریایی و اداری قرار داشت. خواننده با منابع اصلی، سنگ‌نوشته‌ها و روایت‌های یونانی آشنا می‌شود و می‌تواند درباره‌ی مشروعیت داریوش، نقش مغان و جایگاه سکاها در سیاست هخامنشی دیدی تحلیلی به دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان تاریخ ایران باستان، پژوهشگران حوزه‌ی هخامنشیان، مخاطبان علاقه‌مند به تاریخ جنگ‌های ایران و یونان و کسانی که به دنبال شناخت سکاها و نقش آن‌ها در مرزهای شمالی ایران هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که به تحلیل منابع یونانی درباره‌ی ایران کنجکاو هستند مناسب است. «هایی است که تاریخ بشر تا به حال به خود ندیده است و کنار زدن امپراطوریهای دیگر جهان باستان و تحت سیطره گرفتن آسیای غربی» آفریقا و حتی اروپاء شاید به جز از این امپراطوری. از دولتی دیگر بر نمی آمد و آن قدرتمندترین حکومت در جهان باستان. با روشهای پیچیده سیاسی. فرهنگی. نظامی و حتی اقتصادی که در نوع خود بی نظیر بود اداره می شده. تمام دول آنروز را مبهوت ساخته بود. شاید باورکردنی نباشد اما این امر به سرعت و در زمانی نه چندان طولانی صورت گرفت و با روی کار آمدن داریوش پسر ویشتاسپ ( داریوش بزرگ) گویی به این اقتدار و شکوه جلوه ای ویژه بخشیده شد و نبوغ نظامی و انديشه ای نو فرا سوی این پیشرفت قرار داشت و چنانکه می دانیم استقرار سلطنت داریوش به سادگی صورت نگرفت. چرا که او بی درنگ با شورشهای گسترده ای در داخل امپراطوری که از سلف خود کوروش و کمبوجیه. طی کشمکشهایی بدو رسیده بود. روبرو شد که بسیاری از آنان سپهداران قدرت خواه ایرانی بودند که می خواستند از آب گل آلود یعنی شاخه به شاخه شدن امپراطوری از خاندان کوروش به خاندان داربوش: صیدی داشته باشند اما داریوش به سرعت به آن شورشها خاتمه داد و چنانکه خود در بپیستون گزارش می دهد. افراد مردم فریب را به جای خود نشاند و به گسترش قلمرو امپراطوری پارسها از دوقاره آسیا و آفریقا به ارپا پرداخت که مسلماً حرکت نظامی داریوش به سال ۵۱۳ق.م در اروپا علیه سکاها. به قدرت نظامی پارسها در بالکان تجسم عینی بخشید و او با تصرف قسمتهایی از بونان شمالی» به سرزمینهای ناشناخته قدم گذارد و با کنترل راههای دریایی و خشکی, کلیه فعالیتهای تجاری و در نهایت اقتصادی منطقه دریای اژه و مدیترانه را زیر نظر گرفت.»