کتاب زندگی با کودک جدید

کتاب زندگی با کودک جدید نوشته‌ی نرگس رجبی تهرانی داستانی است که از زبان یک دختر کوچک روایت می‌شود و ورود یک نوزاد تازه به خانواده را دنبال می‌کند. نشر سپید و سیاه آن را منتشر کرده است و نسخه‌ی الکترونیکی آن توسط سنجاق عرضه شده است. در این کتاب راوی که تنها فرزند خانواده است از روزهای شاد و شلوغ کودکی، خرابکاری‌های بامزه، بازی‌ها، ترس‌ها و کنجکاوی‌هایش می‌گوید و بعد به نقطه‌ای می‌رسد که متوجه می‌شود قرار است «نی‌نی جدید» به خانه بیاید. از همین‌جا ماجراهای تازه‌ای شروع می‌شود؛ از خرید تخت و وسایل نوزاد تا انتظار طولانی برای به‌دنیاآمدن او، نگرانی‌ها و ذوق‌زدگی‌ها، حسادت‌ها و دل‌خوری‌ها و درنهایت شکل‌گرفتن رابطه‌ی خواهر و برادری. این کتاب با تکیه‌بر تجربه‌های روزمره‌ی یک خانواده‌ی شهری، فضای خانه، حیاط، پارک، سفر، مدرسه و حتی موقعیت‌هایی مثل زلزله، بیماری، واکسن‌زدن و رفتن به بهشت‌زهرا را از نگاه یک کودک بازسازی کرده است. در کنار روایت ورود کودک جدید، تصویر روشنی از تلاش‌های مادر برای ادامه‌ی تحصیل، کار در خانه، نوشتن و مدیریت زندگی خانوادگی ارائه شده است. زندگی با کودک جدید بیش از آنکه فقط درباره‌ی تولد یک نوزاد باشد، درباره‌ی بزرگ‌شدن، یادگرفتن همزیستی، کنارآمدن با غم از‌دست‌دادن پدربزرگ و مادربزرگ و فهمیدن مفاهیمی مثل خدا، مرگ، ترس و امید از زاویه‌ی نگاه یک کودک است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زندگی با کودک جدید

کتاب زندگی با کودک جدید داستانی یک‌نفره و درعین‌حال خانوادگی است که نرگس رجبی تهرانی آن را بر اساس تجربه‌های واقعی زندگی خود و فرزندانش نوشته است. راوی داستان دختر خانواده است که از همان ابتدا خود را «تنها دختر پدر و مادرم» معرفی می‌کند و از روزهای اول زندگی‌اش می‌گوید؛ از شیرخوردن، راه‌افتادن، بازی با روروئک، خرابکاری‌های کودکانه، دست‌زدن به پریز برق، خالی‌کردن سبد توپ‌ها وسط خانه و خوابیدن روی صندلی غذا. در ادامه، حضور پررنگ پدربزرگ و مادربزرگ، رفتن به پارک، بازی‌های روزمره و تعریف‌های مادر از شب‌بیداری‌ها و سختی‌های بزرگ‌کردن کودک، فضای گرم و صمیمی خانه را شکل می‌دهد. نقطه‌ی عطف روایت جایی است که دختر متوجه «چیزی در شکم مامان» می‌شود و مادر با او درباره‌ی آمدن یک نی‌نی جدید صحبت می‌کند. از این‌جا به بعد، کتاب زندگی با کودک جدید به‌تدریج وارد موضوع اصلی خود یعنی مواجهه‌ی کودک اول با تولد خواهر یا برادر می‌شود. در ادامه‌ی کتاب زندگی با کودک جدید، ماجراهای قبل و بعد از تولد برادر کوچک روایت شده است؛ از خرید تخت و کمد و وسایل نوزاد تا سوءتفاهم بامزه‌ی دختر که فکر می‌کند نی‌نی باید همراه تخت تحویل داده شود. سپس روز رفتن مادر به بیمارستان، ماندن دختر پیش پدربزرگ، انتظار طولانی برای برگشتن مادر و لحظه‌ی روبه‌روشدن با نوزاد تازه به‌تصویر کشیده شده است. کتاب در ۶۲ صفحه، بدون فصل‌بندی رسمی اما با برش‌های کوتاه و پشت‌سرهم از زندگی روزمره پیش می‌رود؛ برش‌هایی که هرکدام حول یک موقعیت شکل گرفته‌اند: شب‌های بی‌خوابی و گریه‌های نوزاد، حسادت و درخواست «برگرداندن نی‌نی به بیمارستان»، مراجعه‌ی مادر به «دکتر حرف‌زدنی» و ثبت‌نام دختر در کلاس موسیقی، حمام‌کردن هم‌زمان دو کودک در دو وان، بازی در حیاط و باغچه و جست‌وجوی گنج، تجربه‌ی واکسن، راه‌افتادن برادر، رفتن دختر به پیش‌دبستانی و مدرسه، سفر به روستا، دریا و جنگل، تجربه‌ی زلزله، مرگ پدربزرگ و مادربزرگ و توضیح مادر درباره‌ی مرگ و بازگشت به پیش خدا. در لابه‌لای این صحنه‌ها، نویسنده به تلاش‌های مادر برای ادامه‌ی تحصیل، نوشتن مقاله و کتاب، کارهای هنری در خانه و شروع نوشتن همین داستان به درخواست دخترش هم پرداخته است.

خلاصه کتاب زندگی با کودک جدید

داستان زندگی با کودک جدید با معرفی راوی آغاز می‌شود؛ دختری که تنها فرزند خانواده است و خود را «هدیه‌ای از طرف خدا» می‌داند. او از روزهای اول زندگی‌اش می‌گوید؛ از شیرخوردن، راه‌افتادن، بازی با روروئک، سرک‌کشیدن به آشپزخانه، دست‌زدن به پریز برق، خالی‌کردن سبد توپ‌ها وسط خانه و به‌هم‌ریختن کمد لباس‌ها. مادر در این روایت حضوری دائمی دارد؛ هم کسی است که مدام مراقب خطرهاست و تذکر می‌دهد و هم کسی که با مهربانی از خاطرات شب‌بیداری‌ها و شیطنت‌های دختر تعریف می‌کند. پدربزرگ و مادربزرگ هم هر روز به دیدن نوه می‌آیند، او را به پارک می‌برند و در شکل‌دادن به دنیای شاد و امن کودکی نقش دارند. محور اصلی کتاب از جایی شروع می‌شود که دختر متوجه برجستگی شکم مادر می‌شود و با پرسش ساده‌ای ماجرای «نی‌نی جدید» را به جریان می‌اندازد. مادر از او می‌پرسد دوست دارد تنها نباشد و خواهر یا برادری داشته باشد یا نه، و دختر با شوق قبول می‌کند؛ چون قبلا هم از پدر و مادر خواسته بود برایش خواهر یا برادر بیاورند. بعد از این گفت‌وگو، انتظار طولانی برای آمدن نوزاد آغاز می‌شود؛ خرید تخت و کمد و وسایل مخصوص نی‌نی، انتخاب اسباب‌بازی، آوردن تخت به خانه و تعجب دختر که چرا «خود نی‌نی» داخل تخت نیست. مادر توضیح می‌دهد که باید به بیمارستان برود تا دکترها نوزاد را از شکمش بیرون بیاورند. دختر شبی را با پدربزرگ می‌گذراند، دلتنگ مادر است و چندبار تلفنی با او صحبت می‌کند تا بالاخره روزی می‌رسد که مادر با نوزاد در آغوش، همراه پدر و مادربزرگ به خانه برمی‌گردد. واکنش دختر به برادر تازه‌وارد دوگانه است؛ از یک‌سو خوشحال است که «برادر کوچولو» برایش عروسک خریده و از سوی دیگر ناراحت است که مادر او را بغل کرده است. شب‌های اول، گریه‌های مداوم نوزاد، خستگی مادر، شیر دادن هم‌زمان به هر دو کودک و عوض‌کردن پوشک‌ها، فضای خانه را شلوغ و پرتنش می‌کند. دختر که هنوز خودش کوچک است و شیر می‌خورد، از بی‌خوابی و سر و صدا خسته می‌شود و حتی از مادر می‌خواهد برادر را «پس بدهد به بیمارستان». مادر اما توضیح می‌دهد که برادر حالا عضوی از خانواده است و باید با هم کمک کنند تا آرام شود. در ادامه، با مراجعه‌ی مادر به «دکتر حرف‌زدنی» و توصیه‌ی او، دختر در کلاس موسیقی ثبت‌نام می‌شود، دوست پیدا می‌کند و کم‌کم از تمرکز افراطی روی گریه‌های برادر فاصله می‌گیرد. در بخش‌های بعدی، رابطه‌ی خواهر و برادر شکل تازه‌ای پیدا می‌کند. دختر به برادرش راه‌رفتن را با چهاردست‌وپا رفتن روی زمین یاد می‌دهد، با او در وان حمام بازی می‌کند، اسباب‌بازی‌هایش را گاهی با او شریک می‌شود و گاهی سر همین اسباب‌بازی‌ها دعوا می‌کند. برادر بزرگ‌تر می‌شود، می‌نشیند، صداهای نامفهوم درمی‌آورد، بعد راه می‌افتد و همراه خواهرش در حیاط، پارک و باغچه بازی می‌کند. آن‌ها با بیل و سطل دنبال «گنج» می‌گردند، روی چمن و برف راه‌رفتن را تجربه می‌کنند، در سفرها با روستا، دریا، جنگل، حیوانات و گیاهان آشنا می‌شوند و هر بار چیزی تازه کشف می‌کنند. در کنار این شادی‌ها، کتاب به تجربه‌ی از‌دست‌دادن پدربزرگ و مادربزرگ هم می‌پردازد؛ دختر از مادر می‌پرسد «پیش خدا کجاست» و مادر با زبانی ساده چرخه‌ی زندگی، آمدن از پیش خدا و برگشتن به سوی او را توضیح می‌دهد. در لابه‌لای این روایت، تصویر روشنی از زندگی مادر هم دیده می‌شود؛ زنی که هم‌زمان با بزرگ‌کردن فرزندان، تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد را به پایان رسانده، مقاله نوشته، کتاب تخصصی منتشر کرده، بعد از تولد فرزند دوم کار بیرون از خانه را کنار گذاشته و در خانه به کارهای هنری و نوشتن پرداخته است. خود دختر هم از علاقه‌اش به کتاب‌خواندن، رفتن به مدرسه، کمک‌کردن به برادر در یادگیری حروف و اعداد، ترس‌ها و دل‌خوشی‌های روزمره می‌گوید و در پایان، از آرزویش برای شاد، قوی و موفق‌بودن در آینده حرف می‌زند؛ درحالی‌که هنوز با برادرش بر سر اسباب‌بازی‌ها دعوا می‌کند و بعد آشتی می‌کند.

چرا باید کتاب زندگی با کودک جدید را بخوانیم؟

زندگی با کودک جدید تصویری نزدیک و ملموس از تجربه‌ای ارائه کرده است که در بسیاری از خانواده‌ها تکرار می‌شود؛ ورود فرزند دوم و تغییرات عاطفی و رفتاری که برای کودک اول رخ می‌دهد. روایت از زبان خود کودک است و همین زاویه‌ی دید، احساسات متناقضی مثل شوق، حسادت، ترس از دست‌دادن توجه والدین، خستگی از گریه‌های نوزاد و درعین‌حال دلبستگی عمیق به خواهر یا برادر را به‌خوبی نشان می‌دهد. این نگاه از درون، کمک می‌کند تا رفتارهای ظاهرا لجبازانه یا پرخاشگرانه‌ی کودک در برابر نوزاد تازه، در زمینه‌ی واقعی‌تری دیده شود. این کتاب علاوه‌بر موضوع اصلی‌اش، دنیای روزمره‌ی کودکان شهری را هم بازتاب داده است؛ از بازی در حیاط و پارک و کلاس موسیقی تا تجربه‌ی سفر، زلزله، واکسن، مدرسه و بهشت‌زهرا. در خلال این موقعیت‌ها، مفاهیمی مثل مرگ، خدا، ترس، مسئولیت‌پذیری، همکاری، بخشیدن و گفت‌وگو درباره‌ی احساسات، با زبانی ساده و از دل گفت‌وگوهای مادر و فرزندان مطرح شده است. حضور پررنگ مادر به‌عنوان زنی که هم درس خوانده، هم کار کرده و هم در خانه به نوشتن و کار هنری پرداخته، لایه‌ی دیگری به کتاب اضافه کرده است و نشان داده است که پشت این روایت کودکانه، تجربه‌ی زیسته‌ی یک بزرگسال هم قرار دارد. خواندن این کتاب می‌تواند برای کسانی که در آستانه‌ی تولد فرزند دوم هستند یا با پرسش‌ها و واکنش‌های کودک اول روبه‌رو شده‌اند، فرصتی برای دیدن ماجرا از زاویه‌ی نگاه کودک باشد. همچنین برای کسانی که به داستان‌هایی درباره‌ی روابط خواهر و برادر، رشد عاطفی کودکان و جزئیات زندگی خانوادگی علاقه‌مند هستند، این اثر مجموعه‌ای از صحنه‌های کوتاه و قابل‌همذات‌پنداری فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن زندگی با کودک جدید به والدینی پیشنهاد می‌شود که در فکر آوردن فرزند دوم هستند یا به‌تازگی صاحب فرزند دیگری شده‌اند و می‌خواهند احساسات کودک اول را بهتر درک کنند. همچنین به مربیان مهدکودک، مشاوران کودک، دانشجویان رشته‌های مرتبط با روان‌شناسی و تعلیم‌وتربیت و کسانی که به داستان‌هایی درباره‌ی روابط خواهر و برادر و تجربه‌های روزمره‌ی کودکان علاقه دارند پیشنهاد می‌شود. برای خانواده‌هایی که دوست دارند همراه فرزندان دبستانی خود داستانی مشترک درباره‌ی «نی‌نی جدید» بخوانند نیز مناسب است. به کسانی که به روایت‌های خودمانی از زندگی خانوادگی، رشد کودکان و مواجهه‌ی آن‌ها با موضوعاتی مثل مرگ، خدا، ترس و مدرسه علاقه‌مند هستند هم پیشنهاد می‌شود. به بزرگسالانی که به‌دنبال متنی کوتاه، صمیمی و مبتنی‌بر تجربه‌های واقعی کودکی هستند تا از خلال آن با دنیای ذهنی یک کودک آشنا شوند نیز می‌تواند مفید باشد. به کسانی که در جست‌وجوی متنی برای شروع گفت‌وگو با کودکان درباره‌ی آمدن خواهر یا برادر جدید، حسادت، دعوا و آشتی و تقسیم‌کردن توجه والدین هستند هم پیشنهاد می‌شود. به علاقه‌مندان به نوشته‌هایی که پیوند میان زندگی شخصی نویسنده، نقش مادری و نوشتن را نشان می‌دهد نیز می‌تواند جالب باشد. به خانواده‌هایی که می‌خواهند درباره‌ی موضوعاتی مثل مرگ پدربزرگ و مادربزرگ، بهشت‌زهرا و مفهوم بازگشت به سوی خدا با کودکان صحبت کنند و به‌دنبال نمونه‌ای از توضیح این مفاهیم با زبان کودکانه هستند نیز پیشنهاد می‌شود.