کتاب سه شنبه ها

کتاب سه‌شنبه‌ها نوشته‌ی گروه شاعران سرای قلم اثری است که نشر شکلات آن را منتشر کرده است و بامداد صالحی گردآوری آن را برعهده داشته است. این کتاب مجموعه‌ای از شعرهای چندین شاعر معاصر است که هرکدام با پیشینه، شهر، سن و تجربه‌ی زیسته‌ی متفاوت، در کنار هم قرار گرفته‌اند و یک دفتر مشترک از غزل‌ها، قطعه‌ها و متن‌های شاعرانه ساخته‌اند. نام‌هایی مانند رحیمه اسماعیل، هاجر رافی، وحید امینی تهرانی، صادق ابول‌پور، سلماز فولادی، رستم محمدرضایی، فاطمه یزدانی، حشمت‌اللّه صادق‌زاده، یوسف اسماعیل‌وندی، بامداد صالحی، عاطفه چهارلنگ، ناصر پارسامنش و طیبه رحمانی در این کتاب حضور دارند و هرکدام بخشی از فضای عاطفی و فکری آن را شکل داده‌اند. در سه‌شنبه‌ها شعرهایی با وزن‌ها و قالب‌های کلاسیک مانند غزل، مثنوی، قطعه و گاه متن‌های آزاد دیده می‌شود که مضامین اصلی آن‌ها عشق، دلتنگی، تنهایی، مادر، شهر، جنگ، ایمان، امید و تجربه‌های روزمره‌ی زندگی است. در کنار شعرها، برای برخی شاعران توضیحاتی کوتاه درباره‌ی زندگی، تحصیلات، شهر محل تولد و علاقه‌مندی‌هایشان آمده که فضای کتاب را شخصی‌تر و صمیمی‌تر کرده است. سه‌شنبه‌ها بیشتر شبیه یک محفل شعری مکتوب است که صداهای گوناگون را در یک جلد کنار هم نشان می‌دهد و از همین راه، تنوع زبانی و حسی قابل‌توجهی پیدا کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سه شنبه ها

کتاب سه‌شنبه‌ها مجموعه‌ای از شعرهای گروه شاعران سرای قلم است که در آن چندین شاعر از شهرها و پیشینه‌های مختلف در کنار هم قرار گرفته‌اند و هرکدام دفتر کوچکی از شعرهای خود را در دل یک کتاب مشترک عرضه کرده‌اند. در آغاز هر بخش، نام شاعر و گاهی توضیحی کوتاه درباره‌ی زندگی و علایق او آمده است؛ برای نمونه درباره‌ی رحیمه اسماعیل نوشته شده که از هنرمندان شهر بهارستان اصفهان و عضو آکادمی پایتخت شعر و انجمن سرای قلم است، یا درباره‌ی صاجر/هاجر رافی گفته شده که اهل شهر گنبدهای فیروزه‌ای است و مدرک کارشناسی ریاضی دارد و به تدریس مشغول است. در بخش دیگری، زندگی‌نامه‌ی کوتاه وحید امینی تهرانی آمده که کودکی و جوانی خود را در خوزستان گذرانده و به خوشنویسی، ادبیات و مطالعه‌ی آثار شاعران بزرگ علاقه دارد. همین معرفی‌های کوتاه، سه‌شنبه‌ها را به نوعی آلبوم جمعی از چهره‌های یک محفل شعری تبدیل کرده است. کتاب سه‌شنبه‌ها از نظر ساختار به فصل‌های شماره‌گذاری‌شده‌ی کلاسیک تقسیم نشده است، بلکه هر شاعر با نام خود و گاهی با عنوانی کلی وارد کتاب می‌شود و چند شعر پیاپی از او می‌آید. در میان این شعرها می‌توان قالب‌های متنوعی را دید: غزل‌های کلاسیک با وزن‌هایی مانند «فعولن فعولن فعولن فعولن»، «مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن»، «فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن»، قطعه‌ها و متن‌های شاعرانه‌ی آزاد. مضامین نیز از شعرهای عاشقانه‌ی شخصی تا شعرهای اجتماعی و تأملات فلسفی و معنوی گسترده شده است؛ برای نمونه، شعرهای سلماز فولادی بیشتر رنگ‌وبوی اجتماعی دارند و از روزمرگی، تنهایی و روابط خانوادگی می‌گویند، درحالی‌که در شعرهای رستم محمدرضایی و صادق ابول‌پور، عشق، گذر عمر، امید و ایمان پررنگ‌تر است. در بخش‌هایی از کتاب، متن‌های تأملی و نثر شاعرانه‌ی وحید امینی تهرانی دیده می‌شود که درباره‌ی زندگی، مرگ، امید، عشق و معنای رنج سخن گفته است. این تنوع قالب و مضمون، سه‌شنبه‌ها را به مجموعه‌ای چندصدایی تبدیل کرده که در آن هر شاعر جهان کوچک خود را به‌روشنی نشان داده است.

خلاصه کتاب سه شنبه ها

سه‌شنبه‌ها بر محور چند مضمون اصلی می‌چرخد: عشق، دلتنگی، مادر، تنهایی، شهر و جست‌وجوی معنای زندگی. در شعرهای آغازین رحیمه اسماعیل، تصویر مادر در مرکز قرار دارد؛ غزل‌هایی که در آن نگاه مهربان مادر، بازار پررونق مهر او، دعاهای شبانه و نقش او در روشن‌کردن تاریکی‌ها توصیف شده است. در کنار این شعرها، غزل‌هایی درباره‌ی عشق، انتظار و فاصله دیده می‌شود که در آن‌ها وزن‌های کلاسیک و قافیه‌های منظم، حس نوستالژی و دلتنگی را تقویت کرده است. در بخش صاجر/هاجر رافی، لحن عاشقانه و گاهی گلایه‌آمیز است؛ شعرهایی درباره‌ی جدایی، بی‌وفایی، تردید و کشمکش میان ماندن و رفتن. در این شعرها، معشوق گاهی در جایگاه کسی قرار گرفته که «دردسر» است و گاهی همچنان تنها امید شاعر. وحید امینی تهرانی در سه‌شنبه‌ها بیشتر به نثر شاعرانه و متن‌های تأملی روی آورده است؛ او از رنج، مرگ، امید، سفر به «دنیایی که کیفیتش در منشور او می‌شکند»، از آتش، باران، پروانه‌های سوخته و معنای حقیقی زندگی سخن گفته است. در این متن‌ها، زندگی صحنه‌ای است که شاعر در آن «آرتیست زندگی» می‌شود، از آتش می‌گذرد، غبار را از چهره می‌شوید و به جایی می‌رسد که می‌فهمد تنها کسی که عاشقانه در انتظار او ایستاده، لایق دوست‌داشتن است. در شعرهای صادق ابول‌پور و رستم محمدرضایی، گذر عمر، حسرت جوانی، امید به رحمت خدا و تأمل در سرنوشت انسان برجسته است. آن‌ها از «کشتی فلک»، «بهار و خزان»، «قفس تنهایی»، «شب یلدا» و «روز حشر» می‌گویند و عشق را نیرویی می‌بینند که می‌تواند غم را به شادی بدل کند. سلماز فولادی با زبان تصویری‌تر، از خانه، پدر و مادر، مرغ خانگی، قفل بر لب‌ها، سکوت و انزوا حرف زده و روابط خانوادگی را در قاب‌های کوچک روزمره نشان داده است. فاطمه یزدانی و دیگر شاعران زن مجموعه، بیشتر بر عشق، انتظار، اضطراب، بی‌اعتمادی و زخم‌های عاطفی تمرکز کرده‌اند؛ جایی که شاعر از «ابر آبستن باران»، «دیوار ترک‌خورده پس از آوار» و «شعر و غزل‌های سراسر آه» سخن می‌گوید. در بخش حشمت‌اللّه صادق‌زاده، هم غزل‌های عاشقانه و هم شعرهایی با مضمون عرفانی و فلسفی دیده می‌شود؛ از تصویر لانه‌ی پرنده‌ها و جوجه‌ها تا تأمل در کوتاهی عمر، رنج، عدالت، عشق به‌عنوان موجی که «خس وجود» را می‌برد و ضرورت «دست‌کشیدن از جان» برای رسیدن به دلدار. یوسف اسماعیل‌وندی با غزل‌هایی پر از تشبیه‌های تصویری، معشوق را با نقاشی، فرش نفیس، قهوه‌ی تلخ، انگور و دریا مقایسه کرده و از کشمکش میان عشق و عقل، رسوایی، مستی و فلسفه‌ی عشق گفته است. بامداد صالحی در شعرهای خود، از نگاه، شکنجه‌ی عشق، حساب‌وکتاب روز حساب، مستی نگاه معشوق و ناتوانی شراب در برابر این مستی سخن گفته و در پایان، عاطفه چهارلنگ، ناصر پارسامنش و طیبه رحمانی هرکدام با چند شعر کوتاه، از فرهاد و شیرین، آینه، تنهایی، شهر سرد، خانه‌های تاریک و حس بیگانگی با خود و جهان گفته‌اند. در مجموع، سه‌شنبه‌ها دفتر مشترکی است از تجربه‌های عاطفی و فکری شاعران مختلف که در قالب‌های کلاسیک و گاه آزاد، جهان درونی خود را روایت کرده‌اند.

چرا باید کتاب سه شنبه ها را بخوانیم؟

سه‌شنبه‌ها برای آشنایی با طیفی از صداهای شعری معاصر در یک مجموعه‌ی واحد اهمیت دارد. این کتاب به‌جای تمرکز بر یک شاعر، چندین شاعر را کنار هم نشان داده است و از همین راه، امکان مقایسه‌ی لحن‌ها، مضامین و نگاه‌ها را فراهم کرده است. خواننده در یک جلد، هم با غزل‌های عاشقانه‌ی کلاسیک روبه‌رو می‌شود، هم با شعرهای اجتماعی، هم با متن‌های تأملی و نثر شاعرانه و هم با شعرهایی که رنگ‌وبوی عرفانی و فلسفی دارند. در سه‌شنبه‌ها می‌توان دید که چگونه شاعران از شهرها و نسل‌های مختلف، با وجود تفاوت در زبان و تجربه، در موضوعاتی مانند عشق، دلتنگی، تنهایی، مادر، شهر، جنگ، ایمان و امید به هم نزدیک می‌شوند. معرفی کوتاه هر شاعر در ابتدای بخش او، امکان می‌دهد شعر را در پیوند با زندگی و زمینه‌ی شخصی او دید؛ برای نمونه، دانستن این‌که شاعری دبیر ادبیات است، دیگری معلم ریاضی، یکی با جنگ و جبهه درگیر بوده و دیگری با ترجمه و دانشگاه، به درک بهتر فضای ذهنی و عاطفی شعرها کمک می‌کند. این کتاب همچنین برای کسانی که به وزن و قالب‌های کلاسیک علاقه دارند جذاب است؛ چون در آن می‌توان تنوعی از اوزان و قافیه‌ها را دید و با کاربرد آن‌ها در موضوعات امروزی آشنا شد. در کنار این، متن‌های نثرگونه‌ی وحید امینی تهرانی و برخی دیگر، نشان می‌دهد که چگونه می‌توان زبان شاعرانه را در قالبی غیرموزون هم به‌کار برد و همچنان حس و تصویر را حفظ کرد. سه‌شنبه‌ها در مجموع فرصتی است برای قدم‌زدن در یک محفل شعری مکتوب که در آن هر صدا، جهان کوچک خود را به‌اشتراک گذاشته است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

سه‌شنبه‌ها به کسانی پیشنهاد می‌شود که به شعر فارسی، به‌ویژه غزل و قالب‌های کلاسیک، علاقه دارند و درعین‌حال دوست دارند با شاعران معاصر کمترشناخته‌شده آشنا شوند. این کتاب به علاقه‌مندان محافل ادبی، اعضای انجمن‌های شعر، دانشجویان ادبیات فارسی و کسانی که در جست‌وجوی متن‌های عاطفی درباره‌ی عشق، تنهایی، مادر، شهر و معنای زندگی هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی که خود شعر می‌نویسند و می‌خواهند نمونه‌های متنوعی از بیان شاعرانه‌ی امروز را در یک مجموعه‌ی مشترک ببینند توصیه می‌شود.