کتاب بانکداری آینده

کتاب بانکداری آینده (روایت تحول از شعب فیزیکی تا نئوبانک‌ها) نوشته‌ دومان سهند مسیری طولانی را از نخستین شکل‌های مبادله و امانت‌داری کالا تا بانکداری مبتنی‌بر هوش مصنوعی و نئوبانک‌ها دنبال کرده است. نویسنده در این اثر تلاش کرده است نشان دهد چگونه مفهوم بانک از انبار غلات در معابد بین‌النهرین و ضرابخانه‌های هخامنشی به اپلیکیشن‌های موبایلی، چت‌بات‌ها و بانکداری بدون شعبه رسیده است. ساختار کتاب چندبخشی است و از تاریخچه‌ی بانکداری و شکل‌گیری پول و سکه و بانک‌های اولیه در اروپا شروع می‌شود؛ سپس به بانکداری الکترونیک، عصر دیجیتال، نئوبانکینگ، فناوری‌های زیرساختی مانند بانکداری ابری، بانکداری باز، بلاکچین و اینترنت اشیا می‌رسد و در ادامه نقش هوش مصنوعی، ربات‌های گفت‌وگو، شخصی‌سازی خدمات مالی و سناریوهای آینده‌ی بانکداری را بررسی می‌کند. نشر زرنوشت این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بانکداری آینده

کتاب بانکداری آینده با تمرکز بر روایت تحول تدریجی بانکداری از دوران باستان تا عصر نئوبانک‌ها نوشته شده و دومان سهند در آن تلاش کرده است تصویر نسبتاً پیوسته‌ای از این مسیر ارائه کند. کتاب در چند بخش اصلی تنظیم شده است. بخش اول به پیدایش بانکداری سنتی می‌پردازد؛ از اقتصاد معیشتی و مبادله‌ی کالا به کالا، ظهور پول کالامحور، فلزات وزنی، تولد سکه و پول کاغذی تا نقش معابد و کاخ‌ها در بین‌النهرین، قانون حمورابی، خانواده‌های ثروتمند به‌عنوان بانکداران اولیه، ساختارهای مالی روم باستان و نوآوری‌های مالی ایران باستان مثل ضرابخانه‌های هخامنشی و جاده‌ی شاهی. 

دومان سهند در بخش بعدی به ایتالیا به‌عنوان مهد بانکداری مدرن، جمهوری‌های دریایی، بانک دل‌ژیرو در ونیز، خاندان‌های بانکدار فلورانس، سیستم حسابداری دوطرفه، شوالیه‌های معبد، خاندان فوگر، بانک آمستردام، طلاسازان انگلیسی، شکل‌گیری بانک‌های مرکزی در سوئد، انگلستان و فرانسه و استاندارد طلا می‌پردازد و در کنار آن به بحران‌های بانکی و نیاز به نظارت مالی اشاره می‌کند. در این بخش کتاب بانکداری آینده نشان می‌دهد چگونه مفاهیمی مثل سپرده، حواله، رسید امانت، چک، بانک مرکزی و استاندارد پولی به‌تدریج شکل گرفته‌اند. 

کتاب در ادامه وارد دوره‌ی بانکداری الکترونیک و دیجیتال می‌شود. فصل‌های این بخش به تولد بانکداری الکترونیک، سیستم‌های انتقال الکترونیکی وجوه، نقش شبکه‌های مخابراتی در ارتباطات بین‌بانکی، اینترنت اولیه، بانکداری خانگی و آنلاین، امنیت اولیه در بانکداری الکترونیک و سپس مفهوم نئوبانکینگ، حذف شعب فیزیکی، تفاوت نئوبانک با بانک دیجیتال اختصاص یافته است. بخش سوم به هوش مصنوعی در بانکداری می‌پردازد؛ تعریف و مفاهیم کلیدی هوش مصنوعی، دلایل استفاده از آن در نئوبانکینگ، الگوریتم‌های تشخیص تقلب، اعتبارسنجی مبتنی‌بر داده، مدیریت ریسک، چت‌بات‌ها و دستیارهای مجازی و ... . 

دومان سهند در بخش چهارم نمونه‌هایی از نئوبانک‌های موفق جهان در کشورهای مختلف و سپس وضعیت نئوبانکینگ در ایران، مدل‌های هیبریدی وابسته به بانک‌های سنتی و فین‌تک‌های شبه‌بانکی را معرفی می‌کند و در بخش پایانی نیز جمع‌بندی و توصیه‌هایی تا افق ۲۰۳۵ برای بازیگران مختلف ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب بانکداری آینده

کتاب بانکداری آینده مسیر تحول بانکداری را به‌صورت یک زنجیره‌ی به‌هم‌پیوسته از سه محور اصلی دنبال می‌کند؛ تحول در پول، تحول در نهاد بانک و تحول در فناوری. در بخش نخست نویسنده نشان می‌دهد که بانکداری از دل نیازهای بسیار ابتدایی جوامع به مبادله و ذخیره‌ی ارزش شکل گرفته است. ابتدا اقتصاد معیشتی با مشکلاتی مثل عدم تطابق خواسته‌ها، نبود معیار مشترک ارزش و تقسیم‌ناپذیری بسیاری از کالاها روبه‌رو بوده است. برای حل این مشکلات جوامع به‌سمت پول کالامحور (نمک، صدف، چای فشرده، دام، غلات) رفته‌اند و سپس فلزات وزنی و سکه‌های ضرب‌شده در لیدیه، یونان، ایران و روم به‌عنوان ابزارهای استاندارد مبادله پدید آمده‌اند. 

در ادامه پول کاغذی در چین و اسناد اعتباری در تمدن‌های مختلف معرفی می‌شود و نقش معابد، کاخ‌ها و خانواده‌های ثروتمند در بین‌النهرین، ایران باستان و روم به‌عنوان مراکز امانت‌داری، وام‌دهی و ثبت حساب‌ها توضیح داده می‌شود. این بخش نشان می‌دهد چگونه مفاهیمی مثل بهره، وثیقه، سپرده، حواله و رسید امانت به‌تدریج شکل گرفته است و به‌سمت بانکداری ذخیره‌ی کسری حرکت کرده‌اند. در بخش‌های بعدی کتاب به اروپا می‌رود و نشان می‌دهد چگونه رونق تجارت دریایی و بین‌المللی در ایتالیا، جمهوری‌های دریایی، بانک‌های عمومی مثل بانک دل‌ژیرو، خاندان‌های بانکدار فلورانس، شوالیه‌های معبد، بانک آمستردام و طلاسازان انگلیسی زیرساخت‌های بانکداری مدرن را ساخته‌اند. 

با تأسیس بانک‌های مرکزی در سوئد، انگلستان و فرانسه و انتشار اسکناس چهارچوب سیستم پولی مدرن ترسیم می‌شود. از این نقطه کتاب وارد عصر مکانیزاسیون و بانکداری الکترونیک می‌شود. در ادامه نئوبانکینگ به‌عنوان مرحله‌ای تازه معرفی می‌شود که در آن شعب فیزیکی حذف یا کم‌رنگ می‌شوند، تجربه‌ی کاربری دیجیتال محور اصلی است، مدل‌های کسب‌وکار جدید شکل می‌گیرند و بانک‌های سنتی میان رقابت و همکاری با نئوبانک‌ها قرار می‌گیرند. کتاب سپس به فناوری‌های زیرساختی مانند بانکداری ابری، بانکداری باز و APIها، بلاکچین، دفاتر کل توزیع‌شده و اینترنت اشیا می‌پردازد و در بخش هوش مصنوعی کاربردهای آن در تشخیص تقلب، اعتبارسنجی، مدیریت ریسک، تحلیل کلان‌داده، چت‌بات‌ها، دستیارهای مجازی و شخصی‌سازی خدمات مالی را توضیح می‌دهد. در پایان با معرفی نمونه‌هایی از نئوبانک‌های موفق جهان و مرور وضعیت نئوبانکینگ در ایران سناریوهایی برای آینده‌ی بانکداری تا حدود سال ۲۰۳۵ و توصیه‌هایی برای سیاست‌گذاران، بانک‌ها و فین‌تک‌ها طرح شده است.

چرا باید کتاب بانکداری آینده را بخوانیم؟

کتاب بانکداری آینده برای کسانی که می‌خواهند تصویر نسبتاً یکپارچه‌ای از تحول بانکداری از دوران مبادله‌ی کالا به کالا تا نئوبانک‌ها و هوش مصنوعی داشته باشند یک روایت مرحله‌به‌مرحله فراهم کرده است. این اثر تاریخ، فناوری و مدل‌های کسب‌وکار را کنار هم قرار داده و نشان داده است که چگونه تغییر در ابزارهای مبادله، نهادهای مالی و زیرساخت‌های تکنولوژیک به‌هم گره خورده‌اند. خواننده با مرور فصل‌های تاریخی درک می‌کند که مفاهیمی مثل سپرده، حواله، چک، بانک مرکزی، استاندارد طلا و حتی بانکداری الکترونیک و نئوبانکینگ هرکدام پاسخ به چه مسئله‌ای بوده‌اند و چگونه از دل محدودیت‌های دوره‌ی قبل بیرون آمده‌اند. 

از سوی دیگر کتاب بانکداری آینده در بخش‌های مربوط به عصر دیجیتال، نئوبانکینگ و هوش مصنوعی تصویری نسبتاً منظم از اجزای بانکداری نوین ارائه کرده است. این ترکیب باعث می‌شود خواننده بتواند بین مفاهیم پراکنده‌ای که معمولاً جداگانه شنیده می‌شوند ارتباط برقرار کند و بفهمد هرکدام در کجای زنجیره‌ی تحول بانکداری قرار می‌گیرند. بخش معرفی نئوبانک‌های موفق جهان و فصل نئوبانکینگ در ایران نیز امکان مقایسه‌ی مدل‌های مختلف و درک چالش‌ها و فرصت‌های بومی را فراهم کرده است. در نهایت جمع‌بندی و توصیه‌های پایانی کتاب برای کسانی که در سیاست‌گذاری، مدیریت بانکی یا فین‌تک فعال هستند چهارچوبی برای فکرکردن به سناریوهای آینده و آماده‌شدن برای تغییرات پیش‌ رو پیشنهاد کرده است.

خواندن کتاب بانکداری آینده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه‌های مالی، اقتصاد و مدیریت که می‌خواهند سیر تحول بانکداری و مفاهیم پایه‌ی آن را در کنار فناوری‌های جدید بشناسند پیشنهاد می‌شود. این کتاب به مدیران و کارشناسان بانک‌ها، فعالان فین‌تک، طراحان محصولات مالی دیجیتال و کسانی که درگیر موضوعاتی مانند نئوبانکینگ، بانکداری الکترونیک، هوش مصنوعی در خدمات مالی و رگولاتوری دیجیتال هستند نیز توصیه می‌شود. برای علاقه‌مندان به تاریخ پول و بانکداری و کسانی که به‌دنبال درکی کلی از مسیر حرکت بانک‌ها به‌سوی آینده‌ی دیجیتال هستند نیز این کتاب می‌تواند منبع مناسبی باشد.