کتاب جامعه برتر در پرتوی امر به معروف و نهی از منکر

کتاب جامعه برتر در پرتو امر به معروف و نهی از منکر نوشته‌ ابوذر خوب‌ یاری اثری است که به‌طور متمرکز به یکی از مهم‌ترین آموزه‌های اجتماعی و اخلاقی اسلام می‌پردازد. نشر تبصیر این کتاب را منتشر کرده است و نویسنده در آن تلاش کرده است تا نشان دهد چگونه این دو فریضه می‌توانند از سطح یک توصیه‌ی فردی فراتر روند و به سازوکار اصلی سلامت و پویایی جامعه تبدیل شوند. کتاب باتکیه‌بر آیات قرآن، روایات معصومان، بیانات رهبر انقلاب و همچنین تحلیل‌های اجتماعی، امربه‌معروف و نهی از منکر را هم به‌عنوان یک وظیفه‌ی دینی و هم به‌عنوان یک نظام نظارت همگانی و سازنده بررسی کرده است. ساختار کتاب چهار فصل دارد: از تعریف و مستندات قرآنی و روایی آغاز می‌شود، به ابعاد و آثار اجتماعی و اخلاقی این فریضه می‌رسد، سپس شیوه‌های نوین و متناسب با شرایط امروز را مرور می‌کند و در نهایت الزامات و اصول موفقیت در اجرای آن را توضیح می‌دهد. نویسنده در سراسر اثر کوشیده است پیوند میان تعالی فردی، اصلاح جمعی و شکل‌گیری امت برتر را بر پایه‌ی این دو اصل دینی نشان دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جامعه برتر در پرتوی امر به معروف و نهی از منکر

کتاب جامعه برتر در پرتو امر به معروف و نهی از منکر با تمرکز بر اندیشه و پژوهش‌های ابوذر خوب‌ یاری نوشته شده و از همان پیشگفتار، جایگاه این دو فریضه را به‌عنوان رکن انسان‌سازی و جامعه‌سازی در اسلام برجسته می‌کند. نویسنده در فصل نخست، امر به‌معروف و نهی از منکر از منظر آیات و روایات، به تعریف معروف و منکر می‌پردازد و نسبت میان امربه‌معروف و نهی از منکر و هویت امت برتر را توضیح می‌دهد. در ادامه نیز روایاتی درباره‌ی پیامدهای بی‌تفاوتی در برابر گناه و بخشی از بیانات رهبر انقلاب درباره‌ی اهمیت این فریضه‌ها نقل شده و امربه‌معروف و نهی از منکر به‌عنوان سیستم نظارتی همگانی معرفی شده است.

در فصل دوم کتاب جامعه برتر در پرتو امر به معروف و نهی از منکر اثر ابوذر خوب یاری، یعنی ابعاد و آثار تحقق امربه‌معروف و نهی از منکر، اثرات اجتماعی و اخلاقی این فریضه بررسی می‌شود و نویسنده نشان می‌دهد که اجرای صحیح آن چگونه می‌تواند اعتماد، همدلی، مسئولیت‌پذیری و هم‌بستگی اجتماعی را تقویت کند، همچنین ابزارهایی مانند آموزش و فرهنگ‌سازی، نظارت اجتماعی و ایجاد گروه‌های داوطلب و تخصصی برای تحقق این هدف معرفی شده‌اند.

فصل سوم به شیوه‌های نوین امربه‌معروف و نهی از منکر اختصاص دارد و موضوعاتی مانند آشکار یا پنهان بودن تذکر، مستقیم یا غیرمستقیم بودن، استدلالی یا احساسی‌بودن و فردی یا جمعی بودن را بررسی می‌کند. فصل پایانی نیز الزامات و اصول موفقیت در امر امربه‌معروف و نهی از منکر را در سه سطح رفتاری، ارتباطی و مدیریتی دسته‌بندی کرده و بر صبر، عامل‌بودن، مخاطب‌شناسی، موقع‌شناسی، اولویت‌بندی و رعایت مراتب امر و نهی تأکید دارد.

خلاصه کتاب جامعه برتر در پرتوی امر به معروف و نهی از منکر

ابوذر خوب یاری در کتاب جامعه برتر در پرتو امر به معروف و نهی از منکر ابتدا از این نقطه آغاز کرده است: امربه‌معروف یعنی دعوت و تشویق دیگران به انجام کارهای پسندیده و وظایف شرعی، اخلاقی و اجتماعی و نهی از منکر یعنی بازداشتن و هشداردادن نسبت به گناه، ظلم، فساد و هر آنچه عقل و شرع آن را ناپسند می‌دانند. براین‌اساس، معروف و منکر فقط به رفتارهای فردی محدود نشده‌اند بلکه همه عرصه‌های زندگی اجتماعی از اقتصاد و سیاست تا فرهنگ و روابط روزمره را در بر می‌گیرند. نویسنده با استناد به آیات ۱۰۴ و ۱۱۰ آل‌عمران و آیه‌ی ۴۱ حج نشان داده است که برتری امت اسلامی در گرو زنده‌بودن این دو فریضه است و جامعه‌ای که در آن امربه‌معروف و نهی از منکر تعطیل شود، به‌تدریج دچار زوال سایر واجبات و سستی در ارزش‌ها می‌شود. 

در کنار آیات، روایاتی نقل شده که در آن‌ها بی‌تفاوتی نسبت به گناه، سبب عذاب همگانی و سلطه‌ی بدکاران بر نیکان معرفی شده است. در ادامه، کتاب نشان داده است که امربه‌معروف و نهی از منکر فقط یک دستور فردی نیست بلکه سازوکاری برای نظارت همگانی و حفظ سلامت جامعه است. در فصل دوم، ابعاد اجتماعی و اخلاقی این فریضه توضیح داده شده است: ایجاد فضای اعتماد و همدلی، تقویت مسئولیت‌پذیری، افزایش هم‌بستگی اجتماعی، کاهش فساد و ناهنجاری‌ها، رشد معنوی فردی و تثبیت ارزش‌های الهی. نویسنده سپس ابزارهای تحقق این اهداف را برمی‌شمارد: آموزش مفاهیم این فریضه در نظام آموزشی، استفاده از رسانه‌ها برای فرهنگ‌سازی، برگزاری همایش‌ها و کرسی‌های گفت‌وگو، تدوین قوانین حمایتی، ایجاد نهادهای نظارتی و شکل‌گیری گروه‌های داوطلب مشاوره‌ای و حمایتی. 

فصل سوم به شیوه‌های نوین می‌پردازد و برای هر دوگانه (آشکار/پنهان، مستقیم/غیرمستقیم، استدلالی/احساسی، فردی/جمعی، زبان نرم/زبان تلخ، مردمی/تحکمی، دفعی/تدریجی) یک اصل ترجیحی معرفی کرده است، مثلاً اصل در بیشتر موارد، روش پنهان، غیرمستقیم، استدلالی، فردی، مردمی با زبان نرم و تدریجی دانسته شده و شرایط عبور از این اصول به روش‌های دیگر توضیح داده شده است. در فصل پایانی، کتاب بر این نکته تأکید کرده است که موفقیت در امربه‌معروف و نهی از منکر بدون صبر و استمرار، عامل‌بودن آمر و ناهی، برقراری ارتباط عاطفی، شناخت مخاطب، تشخیص زمان و مکان مناسب، اولویت‌بندی معروف‌ها و منکرها و رعایت مراتب امر و نهی ممکن نیست و هرگونه غفلت از این اصول می‌تواند نتیجه را معکوس کند.

چرا باید کتاب جامعه برتر در پرتوی امر به معروف و نهی از منکر را بخوانیم؟

کتاب جامعه برتر در پرتو امر به معروف و نهی از منکر تصویری منسجم از این دو فریضه به‌عنوان یکی از پایه‌های اصلاح و نظارت اجتماعی ارائه می‌کند. نویسنده باتکیه‌بر آیات و روایات نشان می‌دهد که امربه‌معروف و نهی از منکر تنها یک وظیفه‌ی فردی نیست، بلکه نقشی مهم در تقویت مسئولیت‌پذیری، هم‌بستگی اجتماعی و سلامت جامعه دارد.

این کتاب در کنار بیان اهمیت و جایگاه این فریضه‌ها، به شیوه‌های اجرای آن‌ها نیز پرداخته و موضوعاتی مانند انتخاب روش مناسب، استفاده از زبان نرم، تدریج در اصلاح، مخاطب‌شناسی و موقعیت‌شناسی را بررسی کرده است. از این‌رو، اثر حاضر می‌تواند برای فعالان فرهنگی، آموزشی و اجتماعی چارچوبی روشن‌تر و کاربردی‌تر برای فهم و اجرای امربه‌معروف و نهی از منکر فراهم کند.

خواندن کتاب جامعه برتر در پرتوی امر به معروف و نهی از منکر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جامعه برتر در پرتو امر به معروف و نهی از منکر به دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی معارف اسلامی، فعالان فرهنگی و اجتماعی، مربیان و معلمان دینی، طلاب و روحانیان و نیز کسانی پیشنهاد می‌شود که در محیط‌های خانوادگی، آموزشی یا کاری با مسئله‌ی تذکر دینی و اصلاح رفتار اجتماعی روبه‌رو شده‌اند و به‌دنبال درکی منظم‌تر از مبانی، شیوه‌ها و حدود این فریضه‌ هستند.