کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی

کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی، نوشته سیدمهدی حسینی بیرجندی، تلاش کرده است مبانی، اهداف و شیوه‌های مشاوره و خانواده‌درمانی را براساس قرآن، سنت، سیره‌ی معصومان و منابع معتبر اسلامی بازخوانی و سامان‌دهی کند. انتشارات امیرکبیر این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده که سال‌ها در حوزه‌ی تعلیم‌وتربیت و مشاوره، فعالیت دانشگاهی و حرفه‌ای داشته، در این کتاب به‌دنبال آن بوده است که فاصله‌ی میان ادبیات رایج مشاوره و نیازهای فرهنگی و اعتقادی جامعه‌ی مسلمان را کم کند. این کتاب برای دانشجویان، متخصصان مشاوره، والدین، معلمان، مربیان و مدیران مدارس نوشته شده است. مثال‌ها و توضیحات متعددی درباره‌ی مدرسه، کلاس درس، خانواده و روابط زناشویی در کتاب حاضر دیده می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی اثر سیدمهدی حسینی بیرجندی

کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی به قلم سیدمهدی حسینی بیرجندی ابتدا به مبانی نظری و دینی مشاوره می‌پردازد. این کتاب در بخش دوم با عنوان «راهنمایی» به عرصه‌ی تعلیم‌وتربیت و مدرسه وارد می‌شود و بخش سوم با عنوان «مشاوره‌ی ازدواج و خانواده درمانی» به حوزه‌ی خانواده، همسرگزینی و استحکام زندگی مشترک اختصاص دارد. سیدمهدی حسینی بیرجندی در پیشگفتار چاپ سوم توضیح داده است که تأسیس دوره‌های کارشناسی‌ارشد مشاوره‌ی خانواده و شکل‌گیری سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره و نیز خلأ جدی منابع در زمینه‌ی مشاوره‌ی ازدواج و خانواده از دیدگاه اسلامی، او را به بازنویسی و گسترش اثر قبلی‌اش واداشته است. به همین دلیل عنوان کتاب از «مشاوره و راهنمایی در تعلیم و تربیت اسلامی» به نام کنونی تغییر کرده و بخش سوم نیز به‌طور کامل به آن افزوده شده است.

نویسنده با استناد گسترده به آیات قرآن و احادیث پیامبر و امامان، جایگاه مشاوره را در فرهنگ اسلامی توضیح داده است. نمونه‌های تاریخی از مشورت‌های پیامبر در جنگ بدر، خندق، خیبر و فتح مکه و نیز مشورت‌های امامان با یارانشان برای نشان‌دادن الگوی عملی مشاوره در کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی آورده شده است. بخش دوم به موضوعاتی مانند ضرورت و انواع راهنمایی، راهنمایی در مقاطع مختلف تحصیلی، بهداشت روان، راهنمایی در کلاس درس، اوقات فراغت و مسائل تربیتی خانواده و مدرسه پرداخته و نقش پیشگیری و تربیت اسلامی در سلامت روانی و اخلاقی دانش‌آموزان را برجسته کرده است.

بخش سومِ کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی به مباحثی چون تعریف و اهداف مشاوره‌ی ازدواج، معیارهای انتخاب همسر، اصول همسرگزینی، وساطت در ازدواج، مهریه و هزینه‌های ازدواج، نگاه پیامبر و معصومان به زن، متعه و تعدد زوجات، عوامل استحکام خانواده، وظایف زن و شوهر، رفتارهای درمانی در خانواده و طلاق اختصاص دارد و در هر مبحث، مبانی دینی و شیوه‌ی کمک به مراجعان را توضیح داده است.

خلاصه کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی

مشاوره‌ی اسلامی برای چه کسانی مؤثر است؟ نویسنده افراد را به سه گروه تقسیم کرده و معتقد است روش‌های مبتنی‌بر آموزه‌های دینی برای مسلمانان، متناسب با سطح ایمان آنان، کارآمد است. سپس شیوه‌هایی مانند دعا، ذکر، توبه، توکل، توسل، تسلیم و رضادرمانی و نیز فنون خانوادگی همچون گذشت، صبر و سازش را معرفی می‌کند. کتاب با استناد به آیات و احادیث، مشاوره را امری قرآنی و اسلامی دانسته و اهدافی مانند حل بهتر مسائل، رشد فکری، جلوگیری از استبداد رأی و تقویت مسئولیت‌پذیری را برای آن برشمرده است.

همچنین حدود مشورت، شرایط مشاور شایسته (عقل، تقوا، رازداری، تجربه و امانت‌داری) و ویژگی‌های افراد نامناسب برای مشاوره را توضیح داده است. وظایف مشاور و مراجع، اصول اخلاقی جلسه‌ی مشاوره و اهمیت خودشناسی و تفکر به‌عنوان محور رشد فردی نیز از مباحث اصلی این کتاب به شمار می‌رود.

چرا باید کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی را بخوانیم؟

کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی پیوندی منسجم میان دانش مشاوره و منابع اسلامی ارائه می‌دهد و مفاهیمی مانند هدف‌های مشاوره، نقش مشاور و مراجع و فنون درمانی را بر پایه‌ی آیات و احادیث بازتعریف می‌کند. نویسنده مفاهیمی چون توکل، دعا، توبه، صبر و مدارا را به‌عنوان روش‌های درمانی معرفی کرده و کاربرد آن‌ها را در مدرسه و خانواده نشان داده است. همچنین به مسائل دانش‌آموزان، خانواده، ازدواج و استحکام روابط خانوادگی پرداخته است. تأکید بر مشورت، مسئولیت‌پذیری، تفکر، خودشناسی، رازداری و اخلاق حرفه‌ای، این کتاب را به منبعی سودمند برای مشاوران، مربیان و فعالان آموزشی تبدیل کرده است.

خواندن کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و مدرسان رشته‌های مشاوره، روان‌شناسی و علوم تربیتی که به‌دنبال چارچوبی مبتنی‌بر قرآن و حدیث برای کار خود هستند، مشاوره و خانواده‌درمانی با رویکرد اسلامی را پیشنهاد می‌شود. اثر حاضر برای مشاوران مدارس، مدیران، معلمان و مربیانی که با مسائل تحصیلی، رفتاری و خانوادگی دانش‌آموزان درگیرند و می‌خواهند نقش مشاوره و راهنمایی را در مدرسه بر پایه‌ی منابع اسلامی بازتعریف کنند، مناسب است.

درباره سیدمهدی حسینی بیرجندی

سیدمهدی حسینی بیرجندی زاده‌ی ۱۳۱۳ در شهرستان بیرجند، دوره‌های تحصیلات ابتدایی و متوسطه‌ی خود را در ایران پشت سر گذاشت و سپس تحصیلات دانشگاهی را تا مقطع کارشناسی‌ارشد در رشته‌ی مشاوره و راهنمایی و دکتری روان‌شناسی مشاوره ادامه داد. او در طول ۳۴ سال فعالیت آموزشی در دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت معلم، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشگاه الزهرا و دانشگاه آزاد اسلامی به تدریس اشتغال داشته است. حسینی از سال ۱۳۶۳ به عضویت هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی درآمده است. کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی نوشته‌ی اوست.

بخشی از کتاب مشاوره و خانواده درمانی با رویکرد اسلامی

«مفهوم راهنمایی ـ راهنمایی عبارت است از کمک به فرد در شناختن خود و محیط خویشتن و یا به عبارت دیگر راهنمایی کمک به فرد است در حل مشکلات خود و ایجاد رابطۀ مطلوب با دیگران. همچنین می‌توان گفت راهنمایی وسیلۀ کمک به فرد است در زمینه‌های مختلف زندگی به شرح زیر:

۱ ـ تحصیلی: کمک به دانش‌آموز در مورد پیشرفت تحصیلی یا گزینش رشتۀ تحصیلی و یا انتخاب مواد درسی (اگر مادۀ انتخابی در مدرسه وجود داشته باشد) این نوع کمک بخشی از راهنمایی است که راهنمایی تحصیلی نامیده می‌شود.

۲ ـ شغلی یا حرفه‌ای: کمک به دانش‌آموز در گزینش حرفه‌ای متناسب با استعداد، علایق و تجربیاتش در حوزۀ راهنمایی حرفه‌ای قرار می‌گیرد که اساس آن مبتنی بر تطابق استعداد، علایق و خصوصیات فرد یا خصوصیات شغل می‌باشد.

۳ ـ سازشی: راهنمایی سازشی آن قسمت از فعالیت‌های راهنمایی می‌باشد که دانش‌آموز را در سازش با خویشتن، دیگران و محیط کمک می‌کند که لازمۀ آن معرفت نفس و شناخت عوامل محیطی می‌باشد.

هدف مشاوره و راهنمایی هر دو یاری دادن است. راهنمایی کلی است و تمام خدمات کمکی را در بر می‌گیرد. مشاوره یکی از این خدمات و مهم‌ترین آن است که حضوری، متقابل و هدفمند است.

اهمیت راهنمایی

راهنمایی در اسلام دارای اهمیت زیادی است. در اهمیت راهنمایی همین بس که خداوند قرآن کریم را کتاب هدایت و راهنمایی نامیده است:

ـ الم ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فیهِ هُدیً لِلْمُتَّقینَ.

این کتاب که تردیدی در آن نیست راهنمای پرهیزکاران است.

(سورهٔ بقره، آیهٔ ۱ و ۲)»