کتاب جنون، خرد و سورئالیسم

کتاب جنون، خرد و سورئالیسم نوشته‌ی رحمان کاظمی و به همت انتشارات مروارید منتشر شده است. این اثر به بررسی و تحلیل شعر شمس لنگرودی، یکی از چهره‌های برجسته شعر معاصر ایران، می‌پردازد و تلاش کرده است با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، جایگاه و تأثیر مکتب سوررئالیسم را در شعر این شاعر واکاوی کند. نویسنده با بهره‌گیری از منابع ادبی و نظریه‌های نقد معاصر، به سراغ مضامین، ساختارها و ویژگی‌های زبانی شعر شمس رفته و ضمن معرفی زندگی و فعالیت‌های هنری او، به ریشه‌ها و پیامدهای سوررئالیسم در ادبیات فارسی پرداخته است. کتاب در شش فصل تنظیم شده و علاوه‌بر تحلیل‌های نظری، نمونه‌هایی از اشعار شمس لنگرودی و گفت‌وگویی با او را نیز دربر دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جنون، خرد و سورئالیسم

کتاب جنون، خرد و سورئالیسم با تمرکز بر شعر شمس لنگرودی، به بررسی پیوند میان جنون، خرد و عناصر سوررئالیستی در شعر معاصر ایران می‌پردازد. رحمان کاظمی در این کتاب، ابتدا زندگی و زیست هنری شمس لنگرودی را مرور کرده و سپس به سراغ چیستی و زیبایی‌شناسی سوررئالیسم رفته است. او با تکیه‌بر منابع ادبی و نقدهای معاصر، سیر تطور این مکتب را از اروپا تا ایران دنبال کرده و نقش آن را در شکل‌گیری جریان‌های شعری نوین بررسی کرده است. ساختار کتاب به گونه‌ای است که ابتدا زمینه‌های نظری و تاریخی سوررئالیسم را معرفی می‌کند و سپس با تحلیل نمونه‌هایی از شعر معاصر ایران، به‌ویژه آثار شمس لنگرودی، نشان می‌دهد که چگونه عناصر سوررئالیستی مانند رؤیا، دیوانگی، طنز و نگارش خودکار در شعر او حضور یافته‌اند. در بخش‌های پایانی، منتخبی از اشعار شمس همراه با تحلیل و گفت‌وگویی با شاعر آمده است تا افق‌های تازه‌ای از زیبایی‌شناسی سوررئالیسم در شعر فارسی گشوده شود.

خلاصه کتاب جنون، خرد و سورئالیسم

کتاب جنون، خرد و سوررئالیسم با رویکردی پژوهشی، ابتدا به زندگی و سیر هنری شمس لنگرودی می‌پردازد و تأثیرپذیری او از جریان‌های ادبی و هنری را بررسی می‌کند. نویسنده با اشاره به آشنایی شمس با شعر لورکا و ورودش به عرصه شعر سپید، نشان داده است که چگونه تجربه‌های زیسته و مواجهه با تحولات اجتماعی و سیاسی، بر شکل‌گیری زبان و نگاه شاعر تأثیر گذاشته است. در ادامه، کتاب به معرفی مکتب سوررئالیسم و عناصر زیبایی‌شناسی آن می‌پردازد؛ از جمله نقش رؤیا، ناخودآگاه، طنز، دیوانگی و نگارش خودکار در آفرینش هنری. کاظمی با تحلیل نمونه‌هایی از شعر معاصر ایران، جایگاه سوررئالیسم را در شعر فارسی تبیین کرده و نشان داده است که چگونه این مکتب با فضای بومی و اقلیمی ایران درآمیخته است. بخش مهمی از کتاب به تحلیل شعر شمس لنگرودی اختصاص یافته و نویسنده با بررسی ساختار، مضامین و تصاویر شعری، حضور مؤلفه‌های سوررئالیستی را در آثار او برجسته کرده است. در پایان، منتخبی از اشعار شمس و گفت‌وگویی با او آمده که به درک بهتر جهان‌بینی و زیبایی‌شناسی شاعر کمک می‌کند.

چرا باید کتاب جنون، خرد و سورئالیسم را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، امکان شناخت عمیق‌تری از شعر شمس لنگرودی و جایگاه سوررئالیسم در ادبیات معاصر ایران را فراهم می‌کند. خواننده با مطالعه این اثر، نه‌تنها با زندگی و آثار یکی از شاعران تأثیرگذار معاصر آشنا می‌شود، بلکه با مفاهیم و تکنیک‌های مکتب سوررئالیسم و تأثیر آن بر شعر فارسی نیز روبه‌رو خواهد شد. کتاب با ارائه نمونه‌های متنوع و تحلیل‌های دقیق، به علاقه‌مندان شعر و پژوهشگران ادبیات کمک می‌کند تا لایه‌های پنهان و ساختارهای نوآورانه شعر معاصر را بهتر درک کنند. همچنین، گفت‌وگو با شمس لنگرودی و بررسی تطبیقی اشعار، فرصتی برای مواجهه با دیدگاه‌های شاعر درباره هنر و زندگی فراهم آورده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان شعر معاصر، پژوهشگران ادبیات، دانشجویان رشته‌های ادبیات فارسی و نقد ادبی، و کسانی که به دنبال شناخت مکتب سوررئالیسم و تأثیر آن بر شعر فارسی هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که دغدغه تحلیل شعر و کشف لایه‌های معنایی و زیبایی‌شناسی آثار شاعران معاصر را دارند، این کتاب منبعی ارزشمند است.

بخشی از کتاب جنون، خرد و سورئالیسم

«حکایت سفر من در جهان شعری شمس لنگرودی شبیه مسافری‌ست که ویزای ورود به کشوری را دریافت می‌کند و زیبایی‌های خیره‌کنندهٔ آن کشور یکی پس از دیگری به مسافر حیرت‌زده رو می‌نماید و لبخند می‌زند و میراث ارزشمند هزار سال آهوی کوهی را، که در صحرای زبان فارسی خرامان دویده است، به تماشاگه راز می‌آورد. هر لحظه گردش تنوع اقلیمی آن کشور، آشنایی با آب‌وهوای تازه‌ای است که مسافر را شگفت‌زده می‌کند. تنوع مضامین و چشم‌اندازه‌های زندگی روزمره و درهم‌آمیزی آن‌ها با اساطیر و کهن‌الگوها با چاشنی طنز، نظام معنایی تازه‌ای است که شمس لنگرودی بر زبان گفتاری و روزمره بنا می‌دهد. در یکی از شعرهایش انگار شرح‌حال روح جستجوگر من آمده بود: «دست‌های تو/ تصمیمم بود/ باید می‌گرفتم و دور می‌شدم.» پارادوکس زیبای این شعر سهل و ممتنع، نشانهٔ چیره‌دستی شاعر و چینش کلمات در قطب استعاری زبان است. نکتهٔ قابل تأمل آن این است: تصمیم تو این است که دست کسی را بگیری و با او سفر آغاز کنی اما شاعر می‌گوید دست تو تصمیم من بود، گرفتم و دور شدم.»