کتاب ارباب ها

کتاب ارباب ها (The Bosses) نوشته ماریانو آزوئلا، روایتی تند، گزنده و پرجزئیات از سال‌های پرآشوب انقلاب مکزیک است و داستان خانواده‌ی ثروتمند و ریشه‌دار دل لانو را می‌گوید که همچون اختاپوسی پنهان، اقتصاد، سیاست، دین و حتی وجدان مردم را در مشت گرفته است. ارباب ها هم قصه‌ی یک خانواده‌ی بانکدار و تاجر است و هم پرتره‌ای از جامعه‌ای که میان رؤیای انقلاب و واقعیت فقر، جهل و وابستگی دست‌وپا می‌زند. نشر امیرکبیر این کتاب را با ترجمه سروش حبیبی منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ارباب ها

کتاب ارباب ها نوشته‌ی ماریانو آزوئلا، رمانی واقع‌گرایانه است که در بستر انقلاب مکزیک جریان دارد و نظام طبقاتی و شبکه‌های قدرت را در شهری کوچک واقع در غرب این کشور کالبدشکافی می‌کند؛ شهری که حیات اقتصادی و اجتماعی آن به‌طور کامل زیر سلطه‌ی خاندان بانکدار و تاجر دل لانو قرار دارد. داستان با آیین تشییع جنازه‌ی بنیان‌گذار مؤسسه‌ی دل لانو آغاز می‌شود که حکم پرده‌برداری از مناسبات پیچیده‌ی میان پول، دین، دلالان غله، کارمندان و خیل عظیم بدهکاران را دارد و نویسنده در آن با جزئیات دقیق، به افشای سازوکارهای بانکی، معاملات پشت‌پرده و قراردادهای نزول‌خواری می‌پردازد.

کتاب در قالب فصل‌های بلند و با تمرکز بر شخصیت‌های نمادینی چون دون خوان وینیاس خواربارفروش ساده‌دل، دخترش اسپرانزا، رودریگز روشنفکر منزوی و دون تیموتئو سوسیالیست روزنامه‌خوان، سیر نفوذ انقلاب به ساختار سنتی شهر را به تصویر می‌کشد. در ادامه، ماریانو آزوئلا با ترسیم فضای باشگاه بیستم نوامبر، تدارکات استقبال از مادرو، انتخابات شورای شهر و طنین‌انداز شدن شعارهای ضد اربابی، چگونگی خراشیده شدن نظم کهن را مکتوب می‌کند. 

با این حال، داستان ارباب ها با واکاوی خرده‌روایت‌ها به این تحلیل ساختاری می‌رسد که انقلابِ بیرونی، بدون دگرگونی بنیادین در مالکیت و تغییر در ذهنیت توده‌ها، در ابعاد محلی به بن‌بست می‌خورد و ریشه‌های قدرت طبقه حاکم همچنان دست‌نخورده باقی می‌ماند.

خلاصه داستان ارباب ها

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

داستان با تشییع جنازه‌ی دون خوان خوزه دل لانو آغاز می‌شود؛ مراسمی پرزرق‌وبرق در کلیسای شهر که در آن، همه‌ی طبقات برای ادای احترام به مؤسسه‌ی محترم دل لانو و پسران صف می‌کشند. این صحنه، هم ترس و چاپلوسی مردم را نشان می‌دهد و هم جایگاه تقریباً مقدس ارباب‌ها را.

در سوی دیگر، دون خوان وینیاس قرار دارد؛ خواربارفروشی که با کار طاقت‌فرسا و صرفه‌جویی افراطی، چهل‌هزار پزو اندوخته و حالا رؤیای ساختن یک کوی کارگری نمونه را در سر دارد. او با ضمانت دل لانوها وام می‌گیرد و عملاً خود و خانواده‌اش را به زنجیر مؤسسه‌ی ارباب‌ها می‌بندد. همسرش النا مدام از بدهکاری و ریسک می‌ترسد و پسرش خوانیتو و دخترش اسپرانزا میان تحسین و تردید نسبت به ارباب‌ها سرگردان‌اند. 

در کنار آن‌ها، رودریگز، دفتردار روشنفکر و بدبین، با طنز تلخ خود سازوکار تجارت، بانک، نزول و نیکوکاری را افشا می‌کند و درعین‌حال عاشق اسپرانزا می‌شود؛ عشقی که به‌ خاطر فاصله‌ی طبقاتی و ذهنیت سنتی خانواده‌ی وینیاس، رنگی غم‌انگیز دارد. 

کتاب ارباب ها نشان می‌دهد که چگونه انقلاب در سطح شهر ظاهر می‌شود: باشگاه بیستم نوامبر تشکیل می‌شود، دون تیموتئو با شور و شوق مقاله‌های روزنامه‌های رادیکال را می‌خواند، برای استقبال از مادرو برنامه‌ریزی می‌کنند و در خیابان‌ها شعار مرگ بر ارباب‌ها طنین می‌اندازد. اما از همین‌جا تناقض‌ها آشکار می‌شود: سخنران اصلی مراسم، فلیسیتوس گالاردو، همان خطیبی است که پیش‌تر برای اسقف و هیئت‌های مذهبی مدیحه‌سرایی می‌کرد. شورای شهر جدید هم پر است از نانوا، سلمانی و نوازنده‌ای که بیشتر به فکر نان و آبروی خود هستند تا تغییر ساختار قدرت. 

چرا باید کتاب ارباب ها را بخوانیم؟

این کتاب برای کسانی که به رابطه‌ی میان سرمایه، دین، سیاست و زندگی روزمره علاقه دارند، نمونه‌ای روشن از این است که چگونه یک خانواده‌ی ثروتمند می‌تواند با ترکیب بانک، تجارت، کلیسا و آبرو یک شهر را در مشت بگیرد. درعین‌حال، داستان فقط روایت ساختار قدرت نیست؛ پرتره‌ای از آدم‌های معمولی است که میان ترس، امید، رؤیای پیشرفت و احساس گناه گیر افتاده‌اند. طنز تلخ و صحنه‌های زنده‌ی کتاب، خواندن آن را برای کسانی که به ادبیات اجتماعی و سیاسی علاقه دارند جذاب کرده است.

خواندن کتاب ارباب ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب ارباب ها به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات اجتماعی و سیاسی، رمان‌های آمریکای لاتین و روایت‌هایی درباره‌ی رابطه‌ی سرمایه، دین و قدرت علاقه دارند.

درباره سروش حبیبی

سروش حبیبی، مترجم، در سال ۱۳۱۲ در تهران متولد شد و پس از اتمام تحصیلات در دبیرستان فیروز بهرام، در مدرسه‌ی عالی پست و تلگراف به تحصیل پرداخت. او در سال ۱۳۳۹ جهت ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی الکترونیک عازم دانشکده‌ی فنی دارمشتات آلمان شد و پس از بازگشت به ایران، مسئولیت‌هایی چون ریاست دروس دانشکده‌ی مخابرات و مشارکت در راه‌اندازی مرکز تحقیقات مخابرات را در وزارت پست و تلگراف بر عهده داشت. حبیبی فعالیت ادبی خود را با همکاری با مجله‌ی سخن آغاز کرد، در سال ۱۳۵۶ به آمریکا مهاجرت نمود و از سال ۱۳۵۸ ساکن کشور فرانسه است.

کارنامه‌ی ترجمه‌ی سروش حبیبی شامل ده‌ها اثر ادبی از زبان‌های فرانسه، روسی، آلمانی و انگلیسی است و نقش قابل‌توجهی در معرفی نویسندگانی چون رومن گاری، الیاس کانتی و آلخو کارپانتیه به مخاطبان فارسی‌زبان داشته است. از جمله‌ی آثار ترجمه‌شده‌ی او می‌توان به رمان‌های کلاسیک روسی نظیر «جنگ و صلح» و «آناکارنینا» از لئو تولستوی، «ابله» و «شیاطین» از فئودور داستایوسکی، و همچنین آثاری مانند «طبل حلبی» اثر گونتر گراس، «بیابان تاتارها» نوشته‌ی دینو بوتزاتی، «خداحافظ گاری کوپر» از رومن گاری و «ژرمینالِ» امیل زولا اشاره کرد.

بخشی از کتاب ارباب ها

«صدایی در مدخل کلیسا به آهستگی گفت:

ـ این‌هم دون ایگناسیو.

و صدها لب تکرار کردند:

ـ دون ایگناسیو.

مردم بیشتر به‌هم فشار می‌آوردند تا برای تازه‌وارد راهی باز کنند. سرها چرخید و نگاه‌ها پر از تشویش، در جستجوی او بود. ولی دون ایگناسیو، باریک، عبوس و تأثرناپذیر، به تابوت که در انتهای راهرو وسط کلیسا قرار داشت، به حریرها و طناب‌ها، به شرابه‌ها و منگوله‌ها، به تزیینات و صفحات نیکلی روی صندوق سیاه آن که حروف اول اسم دون خوان خوزه دل لانو، بنیان‌گذار مؤسسهٔ محترم دل لانو و پسران، درشت و درخشان روی آن نوشته شده بود چشم دوخته بود و وسط راهروی میانی کلیسا پیش می‌رفت.

جمعیت نزدیک تابوت فشرده‌تر می‌شد و دون ایگناسیو فقط با فشار دادن و پس و پیش کردن مردم به کمک تنه و آرنج توانست خود را به نرده‌ها و شمع‌های بلند زردرنگ و صف عزاداران زانوزده که بی‌صدا دعا می‌خواندند برساند.

دون ایگناسیو دستمالش را درآورد و آن را به دقت روی فرش خاک‌آلود و نخ‌نما پهن کرد و عرق‌ریزان و اوه و پف‌کنان زانو زد و زیرلب گفت:

ـ وای! چقدر هوا گرم است.»