کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه

کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه نوشته محمود واعظی و محمدعلی مشایخی پور کوشیده است مفهوم کار و اخلاق کاری را بر پایه‌ی آیات قرآن، روایات و به‌ویژه نهج‌البلاغه توضیح دهد. نویسندگان در این اثر از تعریف اخلاق و علم اخلاق شروع کرده‌اند و سپس به مفهوم کار، اهمیت کار در زندگی فردی و اجتماعی و جایگاه آن در نگاه امام‌ علی (ع) پرداخته‌اند. در ادامه مبانی خداشناختی، انسان‌شناختی و جهان‌شناختی اخلاق کار و نیز اصول و بسترهای تحقق اخلاق کاری بررسی شده است. نشر امیرکبیر این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه اثر محمود واعظی و محمدعلی مشایخی پور

کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه پژوهشی است که با تکیه بر نهج‌البلاغه و دیگر منابع دینی، تصویری منسجم از اخلاق کار در اندیشه‌ی امام‌ علی (ع) ارائه کرده است. نویسندگان، محمود واعظی و محمدعلی مشایخی پور، بحث را از تعریف اخلاق، علم اخلاق و اهمیت آن در سعادت انسان آغاز کرده و نشان داده‌اند که چگونه اخلاق، ستون اصلی دین و شرط سامان‌یافتن زندگی فردی و اجتماعی است.

اخلاق کار در نهج البلاغه همچنین مفهوم کار، انواع پژوهش‌های اخلاقی (فرااخلاق، اخلاق توصیفی، اخلاق هنجاری و اخلاق کاربردی) و جایگاه اخلاق کار در میان شاخه‌های اخلاق را توضیح داده است. سپس مفهوم کار، ویژگی‌های آن، اهمیت کار در نگاه قرآن و روایات و سیره‌ی پیامبر اسلام (ص) و امامان (ع) به‌تفصیل بررسی و نشان داده می‌شود که کار چگونه در صورت جهت‌دهی الهی، از یک وسیله‌ی صرفاً معیشتی به عبادت و ارزش غایی تبدیل می‌شود.

بخش بعدی کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه به مبانی اخلاق کار اختصاص دارد و در فصل‌های بعد، اصولی مانند خدامحوری در کار و نیز بسترهای فرهنگی و اعتقادی لازم برای شکل‌گیری اخلاق کاری بر پایه‌ی کلمات امام‌ علی (ع) در نهج‌البلاغه تبیین شده است.

خلاصه کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه

کتاب ابتدا اخلاق را به‌عنوان ملکات پایدار و نیز رفتارهای نیک و بدی که از این ملکات برمی‌خیزد، تعریف می‌کند و علم اخلاق را دانشی می‌داند که صفات نفسانی و اعمال اختیاری متناسب با آن‌ها را شناسایی می‌کند و راه رسیدن به فضایل و دوری از رذایل را نشان می‌دهد. سپس جایگاه کار در این منظومه ترسیم می‌شود؛ کار به‌عنوان فعالیتی فکری و بدنی که به تولید کالا یا خدمت و دریافت دستمزد می‌انجامد، اما در نگاه دینی می‌تواند از سطح ابزاری فراتر رود و به عبادت تبدیل شود.

در ادامه کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه نشان می‌دهد که چگونه نیت الهی، رعایت حدود شرعی، امانت‌داری، اتقان، پرهیز از ظلم و حفظ کرامت دیگران، کار را شایسته می‌کند و آن را در ردیف عبادت و جهاد قرار می‌دهد. مبانی خداشناختی، انسان‌شناختی و جهان‌شناختی اخلاق کار توضیح می‌دهد که چرا کار باید در چارچوب خدامحوری، فطرت، کرامت انسان، هدف‌داری آفرینش و آخرت‌گرایی سامان یابد تا هم نیازهای مادی جامعه را برآورده کند و هم به رشد معنوی انسان بینجامد.

چرا باید کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه را بخوانیم؟

کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه تصویری منظم از پیوند کار، اخلاق و معنویت در اندیشه‌ی امام‌ علی (ع) ارائه کرده و نشان داده است که چگونه می‌توان فعالیت شغلی روزمره را به عبادت و عامل رشد شخصی تبدیل کرد. خواننده با مفاهیم پایه‌ی اخلاق، انواع کار، معیارهای کار شایسته و ناشایست و مبانی اعتقادی اخلاق کار آشنا می‌شود و می‌تواند نگاه خود را به کار و مسئولیت‌های حرفه‌ای بازسازی کند.

خواندن کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های الهیات، اخلاق و مدیریت، مدیران و کارکنانی که دغدغه‌ی معنابخشی به کار و مسئولیت را دارند و نیز علاقه‌مندان به نهج‌البلاغه و مباحث اخلاق اسلامی پیشنهاد می‌شود؛ افرادی که به‌دنبال درک عمیق‌تر نسبت کار، دین و کرامت انسانی هستند.

درباره محمود واعظی

محمود واعظی، زاده‌ی سال ۱۳۴۰، از استادان دانشگاه در حوزه‌ی الهیات و علوم قرآنی است که به‌عنوان دانشیار دانشکده‌ی الهیات و علوم قرآن و حدیثِ دانشگاه تهران و همچنین رئیس مرکز مطالعات عالی این دانشگاه فعالیت کرده است. او از سال ۱۳۹۱ در دانشگاه تهران مشغول به کار بوده و در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ نیز مسئولیت معاونت آموزشی دانشکده‌ی الهیات و معارف اسلامی را بر عهده داشته است.

از دیگر فعالیت‌های علمی و صنفی این نویسنده و مدرس می‌توان به عضویت در انجمن مطالعات نهج‌البلاغه‌ی ایران از سال ۱۳۹۲ اشاره کرد. در کارنامه‌ی پژوهشی محمود واعظی چندین مقاله و کتاب و مطالبی برای روزنامه‌ها ثبت شده است. کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه از آثار مکتوب اوست که با همکاری محمدعلی مشایخی پور نوشته شده است.

بخشی از کتاب اخلاق کار در نهج البلاغه

«فصل سوم: غایت‌شناسی اخلاق کار

۱ ـ ۳ عوامل و زمینه‌های رشد اخلاق کار

پرداختن به آنچه که زمینه مناسبی را برای اخلاقی عمل کردن در کار فراهم می‌سازد، عنوانی است که در ذیل به تشریح و تبیین آن‌ها پرداخته می‌شود.

۱ ـ ۱ ـ ۳ تقویت خداباوری

خداباوری و خدامحوری، نقشی مهم در گرایش انسان به کار اخلاقی ایفا می‌کند. اگر محور همه امور خدا دانسته شود و هدف انسان و جهان سیر به‌سوی او قلمداد گردد، یعنی آدمی معتقد باشد که هستی هم از خداست، هم به‌سوی اوست و هدف غایی او رسیدن به مقام قرب الهی است، دراین‌صورت کوشش خواهد کرد اعمال و رفتارهای خود را در مسیر رسیدن به این هدف تنظیم کند. امام‌علی (ع) در نامه به امام حسن (ع) به او سفارش می‌کنند خدامحوری را سرلوحه کارهای خود قرار دهند:

«فَتَفَهَّمْ یا بُنَی وَصِیتِی وَ اعْلَمْ أَنَّ مَالِک الْمَوْتِ هُوَ مَالِک الْحَیاة وَ أَنَّ الْخَالِقَ هُوَ الْمُمِیتُ وَ أَنَّ الْمُفْنِی هُوَ الْمُعِیدُ وَ أَنَّ الْمُبْتَلِی هُوَ الْمُعَافِی وَ أَنَّ الدُّنْیا لَمْ تَکنْ لِتَسْتَقِرَّ إِلَّا عَلَی مَا جَعَلَهَا اللهُ عَلَیهِ مِنَ النَّعْمَاءِ وَ الِابْتِلَاءِ وَ الْجَزَاءِ فِی الْمَعَادِ أَوْ مَا شَاءَ مِمَّا لَا تَعْلَمُ»؛‌

ای فرزند، وصیت مرا نیکو دریاب و بدان که مرگ در دست همان کسی است که زندگی در دست اوست و آن‌که می‌آفریند، همان است که می‌میراند و آن‌که فناکننده است، همان است که بازمی‌گرداند و آن‌که مبتلاکننده است، همان است که شفا می‌بخشد و دنیا استقرار نیافته مگر بر آن حال که خداوند برای آن مقرر داشته، از نعمت‌ها و آزمایش‌ها و پاداش روز جزا یا امور دیگری که خواسته، و ما را از آن آگاهی نیست.»