کتاب خاندان کبریت ساز توکلی

کتاب خاندان کبریت ساز توکلی نوشته ایوب نیکنام لاله و ویراسته نازنین رباب حبیبی لاله توسط نشر سنجاق به‌صورت الکترونیکی منتشر شده است. این اثر تاریخچه و نقش‌آفرینی یکی از خانواده‌های تأثیرگذار در صنعت و تجارت ایران، به‌ویژه در حوزه‌ی کبریت‌سازی و صنایع نوین آذربایجان را بررسی کرده است. نویسنده باتکیه‌بر اسناد تاریخی، روایت‌های خانوادگی و تحقیقات میدانیْ سرگذشت خاندان توکلی را از ریشه‌های آن‌ها در قفقاز و ایروان تا مهاجرت به تبریز و تأسیس نخستین کارخانه‌ی کبریت ایرانی دنبال کرده است. کتاب شامل ۱۳ فصل است که هرکدام به بخشی از تاریخ، فعالیت‌های صنعتی، اجتماعی و فرهنگی این خاندان اختصاص یافته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خاندان کبریت ساز توکلی

کتاب خاندان کبریت ساز توکلی (کارآفرینان بزرگ آذربایجان) نوشته ایوب نیکنام لاله با رویکردی پژوهشی و مستند به بررسی تاریخچه‌ی خاندانی کارآفرین در آذربایجان پرداخته که نقش مهمی در شکل‌گیری صنعت کبریت‌سازی و توسعه‌ی صنایع دیگر در ایران داشته‌اند. این کتاب باتکیه‌بر اسناد، روایت‌های شفاهی و تحقیقات میدانی، سیر تاریخی این خانواده را از دوران حضورشان در ایروان و قفقاز تا مهاجرت به تبریز و فعالیت‌های صنعتی و اجتماعی آن‌ها دنبال کرده است. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که علاوه‌بر شرح زندگی و فعالیت‌های اعضای مختلف خاندان توکلی، به زمینه‌های تاریخی، اجتماعی و اقتصادی منطقه نیز پرداخته است. فصل‌های کتاب حاضر موضوعاتی چون مهاجرت، نقش در صنعت و تجارت، مشارکت در تحولات اجتماعی و ورزش و امور خیریه را پوشش داده است. نویسنده تلاش کرده است با گردآوری اسناد و مصاحبه با بازماندگان، تصویری جامع و چندوجهی از این خاندان و تأثیر آن بر تاریخ معاصر تبریز و ایران ارائه دهد. دغدغه‌ی اصلی کتاب را ثبت و بازخوانی نقش این خانواده در تاریخ معاصر ایران و انتقال تجربه‌های آن‌ها به نسل‌های جدید دانسته‌اند.

خلاصه کتاب خاندان کبریت ساز توکلی

کتاب با تمرکز بر سیر تاریخی و اجتماعی خانواده‌ای کارآفرین، روایت خود را از دوران حضور اجداد این خاندان در ایروان و قفقاز آغاز کرده است. نویسنده به زمینه‌های تاریخی قفقاز، نقش خان‌ها و تحولات سیاسی و اجتماعی آن دوران می‌پردازد و سپس به مهاجرت مسلمانان، به‌ویژه خاندان ایروانی‌اصل (جد خاندان توکلی) به تبریز اشاره می‌کند. بخش‌های ابتدایی کتاب به معرفی اجداد و بزرگان این خانواده، املاک و فعالیت‌های آن‌ها در ایروان و سپس تبریز اختصاص یافته است. در ادامه کتاب به شرح تأسیس نخستین کارگاه و کارخانه‌ی کبریت‌سازی ایرانی توسط حاج‌آقا توکلی و فرزندانش می‌پردازد و نقش آن‌ها را در توسعه‌ی صنعت کبریت و دیگر صنایع نوین در تبریز و ایران بررسی می‌کند. نویسنده با استفاده از اسناد، نامه‌ها و روایت‌های خانوادگی، چالش‌ها و موفقیت‌های این خانواده را در مسیر صنعتی‌شدن، مواجهه با قوانین انحصار، مصادره‌ی اموال و بازپس‌گیری کارخانه‌ها بازگو کرده است. اثر علاوه‌بر فعالیت‌های صنعتی، به مشارکت خاندان توکلی در امور اجتماعی، خیریه، ورزش و تأسیس باشگاه‌های ورزشی و بیمارستان‌ها پرداخته است. اسناد و تصاویر مرتبط با این خاندان و نقش آن‌ها در تحولات اجتماعی و اقتصادی تبریز نی در این کتاب ارائه شده است.

چرا باید کتاب خاندان کبریت ساز توکلی را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی مستند و پژوهشیْ فرصتی کم‌نظیر برای آشنایی با تاریخ صنعت و کارآفرینی در ایران، به‌ویژه در منطقه‌ی آذربایجان، فراهم کرده است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر نه‌تنها با فرازونشیب‌های یک خانواده‌ی کارآفرین آشنا می‌شود، بلکه تصویری از تحولات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یک شهر و کشور نیز به دست می‌آورد. کتاب حاضر به‌واسطه‌ی استفاده از اسناد، روایت‌های خانوادگی و تحقیقات میدانیْ اطلاعاتی دقیق و جزئی درباره‌ی روند شکل‌گیری صنایع نوین، چالش‌های قانونی و اجتماعی و نقش خانواده‌ها در توسعه‌ی اقتصادی ارائه می‌دهد. همچنین پرداختن به موضوعاتی همچون مهاجرت، انحصار صنعتی، مشارکت در امور خیریه و ورزش، این اثر را به منبعی سودمند برای علاقه‌مندان به تاریخ اجتماعی و اقتصادی ایران تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دوستداران تاریخ معاصر ایران، پژوهشگران حوزه‌ی صنعت و کارآفرینی، دانشجویان رشته‌های تاریخ و علوم اجتماعی و کسانی که به‌دنبال شناخت نقش خانواده‌ها در توسعه‌ی اقتصادی و اجتماعی هستند، پیشنهاد می‌شود. همچنین این اثر می‌تواند برای کسانی که در باب مهاجرت، هویت و تحولات شهری می‌اندیشند، خواندنی و آموزنده باشد.