کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن

کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن نوشته رسول احمدی، به پیوند میان هنرهای تجسمی و نمایش در ژاپن می‌پردازد و از مسیر تاریخ هنر، صورتک، چهره‌آرایی و شکل‌گیری گونه‌های نمایشی مانند نو، کابوکی و بونراکو این رابطه را دنبال می‌کند. تمرکز این اثر فقط بر معرفی نمایش‌ها نیست، بلکه نشان می‌دهد عناصر بصری چگونه در ساخت هویت، آیین و اجرا نقش پیدا کرده‌اند. این پژوهش را انتشارات نوروزی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن

کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن نوشته‌ی رسول احمدی از دل یک پرسش روشن شکل گرفته است: هنرهای تجسمی چگونه وارد قلمرو نمایش می‌شوند و در آن‌جا چه کارکردی پیدا می‌کنند؟ این کتاب فقط یک مرور تاریخی بر نمایش ژاپن نیست؛ بلکه تلاشی است برای دیدن نسبت میان تصویر، چهره، بدن، آیین و اجرا. فضای اثر از همان آغاز به‌ سمت موضوعاتی مثل پیدایش صورتک، نقاشی روی چهره و پوست بدن و نقش آن‌ها در آیین‌ها و نمایش‌ها می‌رود.

کتاب در چند فصل تنظیم شده و دامنه‌ی بحثش از ریشه‌های کهن صورتک و آرایش بدن تا تاریخ هنر ژاپن و سپس صورتک و چهره‌آرایی در گونه‌های نمایشی این کشور امتداد پیدا می‌کند. در اثر، بخش‌هایی درباره‌ی تاریخ هنر ژاپن در دوره‌های مختلف، نقاشی ژاپنی و مکتب‌های مهم آن وجود دارد و بعد از آن، بحث به‌ سمت اسطوره‌ی پیدایش نمایش در ژاپن، بوگاکو، نمایش نو، صورتک نو، آیین صورتک، ساخت صورتک‌ها، زیبایی‌شناسی آن‌ها، چهره‌پردازی کومادوری، تئاتر کابوکی و نمایش عروسکی بونراکو می‌رود. این گستردگی نشان می‌دهد رسول احمدی نمایش ژاپنی را نه‌فقط از زاویه‌ی متن و اجرا، بلکه از مسیر فرم، رنگ، چهره و شی هم بررسی می‌کند.

کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن در بخش‌های تاریخی خود، تصویری فشرده از تحول هنر ژاپن ارائه می‌دهد؛ از سفالینه‌ها و تندیس‌ها تا نقاشی، معبد، مکتب‌های تصویری و جریان‌های جدیدتر. این مرور تاریخی برای آن است که جایگاه عناصر بصری در نمایش ژاپنی بهتر فهمیده شود. 

در فصل مربوط به صورتک و چهره‌آرایی، توجه اثر بیشتر به این نکته جلب می‌شود که صورتک فقط یک وسیله‌ی پوشاننده نیست، بلکه حامل معنا، آیین، هویت و تغییر چهره است. از همین‌جا کتاب به پیوند میان باورهای دینی، سنت‌های نمایشی و شکل‌های دیداری می‌رسد و نشان می‌دهد چرا در هنر نمایشی ژاپن، چهره و پوشش و صورتک تا این اندازه تعیین‌کننده‌اند.

خلاصه کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن

کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن رابطه‌ی میان تصویر و اجرا را از ریشه‌های بسیار کهن دنبال می‌کند. نویسنده ابتدا به پیدایش صورتک، نقاشی روی بدن و نقش آن‌ها در آیین‌ها و مراسم می‌پردازد و بعد این مسیر را به تاریخ هنر ژاپن وصل می‌کند تا زمینه‌ی شکل‌گیری نمایش‌های سنتی روشن‌تر شود.

در ادامه، اثر به‌ سراغ گونه‌های نمایشی ژاپن می‌رود و نقش صورتک، چهره‌آرایی و دیگر عناصر بصری را در نمایش نو، کابوکی و بونراکو بررسی می‌کند. حرف اصلی کتاب این است که در هنر نمایشی ژاپن، عناصر تجسمی فقط جنبه‌ی تزئینی ندارند؛ آن‌ها بخشی از معنا، شخصیت‌پردازی، آیین و تجربه‌ی صحنه را می‌سازند.

چرا باید کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان هنرهای تجسمی و نمایش را در یک سنت فرهنگی مشخص دنبال می‌کند.
• خواننده با نقش صورتک، چهره‌آرایی و آرایش بدن در شکل‌گیری اجراهای آیینی و نمایشی آشنا می‌شود.
• کتاب مسیر تاریخی هنر ژاپن را به‌گونه‌ای طرح می‌کند که فهم نمایش‌های سنتی آن آسان‌تر شود.
• بخش‌های مربوط به نو، کابوکی و بونراکو نشان می‌دهند عناصر بصری چگونه در شخصیت‌سازی و فضای صحنه اثر می‌گذارند.
• اثر برای شناخت جایگاه صورتک به‌ عنوان یک عنصر زیبایی‌شناختی و آیینی، اطلاعات متمرکزی در اختیار می‌گذارد.

خواندن کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب کاربرد هنرهای تجسمی در هنر نمایشی ژاپن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران تئاتر که می‌خواهند نسبت میان چهره، بدن، صورتک و اجرا را دقیق‌تر بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به فرهنگ و هنر ژاپن که به‌ دنبال شناختی پیوسته از تاریخ هنر و نمایش این کشور هستند.
• کسانی که در زمینه‌ی گریم، طراحی صحنه یا ساخت صورتک کار می‌کنند و به پیشینه‌ی این عناصر علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نمایش نو، کابوکی و بونراکو اطلاعات مقدماتی و موضوع‌محور به دست آورند.
• مخاطبانی که به نقش آیین‌ها و باورهای کهن در شکل‌گیری فرم‌های نمایشی توجه دارند.